کتاب تاریخ سیاسی مطبوعات مصر - جلد اول

کتاب تاریخ سیاسی مطبوعات مصر - جلد اول اثر عباس اسدی، روایتی از تاریخ و روزنامه‌نگاری است. نه تاریخ صرف است و نه صرفاً تاریخ ‌روزنامه‌نگاری و به عبارتی، تفسیر و تحلیلی از جدال میان تاریخ و روزنامه‌نگاری است. تاریخی که با سیاستمداران و روزنامه‌نگاران ساخته شده، اما تنها با روزنامه‌نگاران به ثبت رسیده است.

کتاب تاریخ سیاسی مطبوعات مصر (The Political History Of Egypt's Press)، بخشی از مسیر تاریخ مصر است که خواننده پس از مطالعه آن، در‌می‌یابد کدام یک از آنان درست عمل کرده و راست گفته است؟

تاریخ سیاسی مطبوعات مصر، برای آنانی که در حوزه روزنامه‌نگاری، مدیریت رسانه، علوم سیاسی و تاریخ، پژوهش می‌کنند، حاوی مباحث بکر و نکته‌های قابل تأمل است و برای آنانی هم که در سایر زمینه‌ها مشغول مطالعه‌اند، هرگز‌ ملال‌انگیز نیست. این یک ادعا هم نیست، می توان با خواندن آن، به میزان درستی این ادعا پی برد.

جهان سیاست مصر، دور باطل است. این را تحولات سیاسی در آن کشور نشان می‌دهند. اگرچه این کشور یکی از نخستین کشورهای خاورمیانه بود که پس از حمله ناپلئون، درهای خود را به جهان غرب گشود و در تحولات فرهنگی و روشن‌فکری به کشوری پیشرو در منطقه تبدیل شد، ولی هیچ‌گاه نتوانست دور باطل سیاست را بشکند. چنان‌که، هنوز دموکراسی در این کشور، راهی به درازای رود نیل دارد.

در این میان، روزنامه‌نگاری نیز در مصر، همواره با جزر و مدهای سیاسی همراه بوده است. مطبوعات در این کشور، زمانی تأسیس شدند که مصر نوین توسط محمدعلی پاشا ایجاد شد . بنابراین چنین شرایطی «الوقایع مصریه» توجیه‌گر اقتدار مطلقه والی مصر بود. اواخر قرن نوزدهم، زمانی هم که نیروهای خارجی به منظور تسلط و نفوذ بر مقدرات این کشور رقابت را آغاز کردند، مطبوعات نیز به ابزارهای انعکاس دیدگاه‌ها و نظریه‌های این نیروها تبدیل شدند. مثلاً «المقطم» به پیاده شدن نقشه‌های انگلستان و «الاهرام» به تعبیر رؤیاهای فرانسه کمک می‌کردند. به‌واقع آنچه را مطبوعات در این دوره به چاپ می‌رساندند، در راستای تأمین منافع اشغالگران یا طبقه متوسطه به بالا بود.

در بخشی از کتاب تاریخ سیاسی مطبوعات مصر - جلد اول می‌خوانیم:

با ورود نیروهای انگلیسی به مصر، قیام عرابی پاشا شکست خورد و انگلستان یک سال بعد، یعنی در سال 1883، فرمانروای مطلق مصر شد. در نتیجه نیروهای انگلیسی با اشغال مصر، «زندگی مصریان را دچار اختلال و آمیخته به فساد و مطبوعات مصر را مانند ویروسی، آلوده کردند. نایب‌السلطنه انگلیس جزء جزء زندگی مصریان را تحت نفوذ و سیطره خود درآورده بود و بر دولت چنین دیکته کرد که عرصه را بر مطبوعات تنگ کرده و عامل اختناق را بر آن مسلط کند.