کتاب منم، میرزارضا: نمایشنامه در دوازده صحنه

پس از قتل ناصرالدین شاه، میرزارضای کرمانی در زندان در انتظار حکم اعدام است و هم‌زمان گروهی از نمایشگران صحنه‌ی قتل شاه شهید به دست میرزارضا را بازسازی می‌کنند. یدالله آقاعباسی در کتاب منم، میرزارضا، نمایشنامه‌ای تاریخی نگاشته که در آن میرزارضای کرمانی در مواجهه با خود و جامعه‌ی پیرامونش مورد پرسش قرار می‌گیرد.

درباره‌ی کتاب ‏‫منم، میرزارضا

زمانی که ناصرالدین شاه در آستانه‌ی پنجاهمین سال تاج‌گذاری خود قرار داشت، برای زیارت به حرم شاه عبدالعظیم رفت و در همان‌جا بود که میرزارضای کرمانی از مخالفان سلطنت، پنج لول روسی را درآورد و به او شلیک کرد. یدالله آقاعباسی در کتاب منم، میرزارضا نمایشنامه‌ای در بستر وقایع پس از قتل ناصرالدین شاه نگاشته است.

نمایشنامه‌ی منم، میرزارضا در دو بخش موازی و مجزا روایت می‌شود. در بخش اول، گروهی از نمایشگران مشغول آماده‌کردن تعزیه برای قتل ناصرالدین شاه هستند و نایب‌السلطنه و دو نفر از درباریان بر تمرین نظارت می‌کنند. گفتار نمایشگران در تعزیه منظوم و زبان این بخش از نمایشنامه آمیزه‌ای از نظم و نثر است. در بخش دیگر، نمایش در ذهن میرزارضا و شب قبل از اجرای حکم اعدام می‌گذرد. میرزارضا در این بخش با خود درددل می‌کند، خود را بازجویی کرده و خاطرات خود را مرور می‌کند. اشخاصی که در ذهن او تداعی می‌شوند، بر صحنه‌ی نمایش مجسم می‌شوند.

کتاب منم، میرزارضا نمایشنامه‌ای کوتاه در دوازده صحنه است که شخصیت میرزارضا در دو روایت مختلف به نمایش در می‌آید؛ یکی روایتی که نمایشگران حکومت زیر نظر نایب‌السلطنه از وی به نمایش می‌گذارند و دیگری چهره‌ای که از خلال ذهنیت میرزارضا برای خواننده آشکار می‌شود. در این نمایشنامه نویسنده بیش از آنکه قصد انعکاس وقایع عصر قاجار را داشته باشد، با ورود به ذهن و خاطرات میرزارضا، لایه‌های پیچیده‌ای از روان انسان جامعه‌ی قاجاری و مناسبات قدرت را آشکار کرده و بر هویت شخصی یک فرد در قبال جامعه و پاسخگویی او در برابر عدالت تمرکز می‌کند.

کتاب حاضر را نشر قطره منتشر کرده است.

کتاب منم، میرزارضا برای شما مناسب است اگر

• به نمایشنامه‌های تاریخی با روایتی از دوره‌ی قاجار علاقه‌مند هستید.
• از هواداران تئاتر و ادبیات نمایشی هستید.
• یا کاوش در لایه‌های روانی و اجتماعی شخصیت‌های داستان را می‌پسندید.

در بخشی از کتاب منم، میرزارضا: نمایشنامه در دوازده صحنه می‌خوانیم

نمایشگر 1: یکی تیری به قلبم زد از کین! نمی‌شه قربان! چکشیه! وزنش جور درنمی‌آد!

بازی‌گردان: «دل» اضافه کن! یکی تیری به قلب و دل زد از کین!

نمایشگر 1: یکی تیری به قلب و دل زد از کین!

نایب‌السلطنه: قلب همون دله. همون قلب رو یه کاری‌ش بکن!

درباری 2: یه کاری‌ش بکن!

نمایشگر 1: چی‌کار قربان؟

نایب‌السلطنه: صبر کن، می‌گم. (فکر می‌کند.) یکی تیری به قلب... به قلب... به قل...

درباری 1: قلیون!

نایب‌السلطنه: چی؟

درباری 1: (می‌خواند.) یکی تیری به قلیونم زد از کین! درست شد، قربان!

نایب‌السلطنه: چه ربطی داره؟ (درباری 2 پقی می‌زند زیر خنده.) می‌خواین مسخره‌مون کنن؟

درباری 1: نه قربان! فرض بفرمایین شاه شهید قلیونی دستشون بوده، درست برابر قلبشون. این مرتیکه‌ی توروریستِ روسیاه می‌زنه، از قلیون رد می‌شه، می‌شینه توی قلب مبارک!