بله
کتاب جامعه شناسی غزل فارسی از فرهاد طهماسبی با نگاهی تحلیلی و میان‌رشته‌ای، پیوند میان شعر و جامعه را در بستر تاریخ ایران بررسی می‌کند. این اثر با تکیه بر مبانی جامعه‌شناسی ادبیات، نشان می‌دهد که غزل فارسی چگونه از تحولات سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی هر دوره تأثیر پذیرفته و در عین حال بازتاب‌دهنده‌ی جهان‌بینی و تجربه‌ی جمعی ایرانیان بوده است.
درباره‌ی کتاب جامعه شناسی غزل فارسی
کتاب جامعه شناسی غزل فارسی اثر فرهاد طهماسبی پژوهشی میان‌رشته‌ای در حوزه‌ی ادبیات و جامعه‌شناسی است که می‌کوشد نسبت میان تحولات تاریخی، ساختارهای اجتماعی و سیر تحول غزل فارسی را با رویکردی تحلیلی تبیین کند. نویسنده با این فرض که اثر ادبی تنها محصول خلاقیت فردی شاعر نبوده، و از بستر آگاهی جمعی و شرایط اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی زمانه نیز تأثیر می‌پذیرد، غزل فارسی را به‌عنوان فراگیرترین قالب شعر کلاسیک ایران از منظری جامعه‌شناختی بررسی کرده است.
بررسی غزل فارسی در بستر تاریخ، فرهنگ و جامعه‌ی ایران
کتاب جامعه شناسی غزل فارسی فرهاد طهماسبی پس از تبیین مفاهیم بنیادین جامعه‌شناسی ادبیات، تاریخچه‌ی این حوزه و مبانی نظری آن، تصویری از ساختارهای اجتماعی، فرهنگی و تاریخی ایران ارائه می‌دهد و سپس غزل را در دوره‌های مختلف سبک‌شناختی، از سبک خراسانی و عراقی تا مکتب وقوع، سبک هندی، دوره بازگشت، مشروطه و روزگار معاصر تحلیل می‌کند. در هر دوره، نویسنده با بررسی آثار شاعران شاخص، نشان می‌دهد که چگونه جهان‌بینی، گفتمان‌های مسلط و تحولات جامعه در زبان، مضامین، تصویرپردازی و ساختار غزل بازتاب یافته‌اند.
فرهاد طهماسبی در این پژوهش از تلفیق دیدگاه‌های نظری اندیشمندانی مانند گئورگ لوکاچ، لوسین گلدمن و دیتریش کوهلر بهره گرفته و با تحلیل نمونه‌های متعدد شعری، ارتباط بین جهان‌بینی اجتماعی و شکل‌گیری گفتمان‌های ادبی را واکاوی کرده است. یکی از ویژگی‌های مهم کتاب جامعه شناسی غزل فارسی انتشارات علمی و فرهنگی، تمرکز بر خودِ قالب غزل است؛ حوزه‌ای که در پژوهش‌های جامعه‌شناسی ادبیات فارسی کمتر به‌صورت مستقل مورد بررسی قرار گرفته است.
خرید کتاب جامعه شناسی غزل فارسی برای پژوهشگران ادبیات فارسی، دانشجویان جامعه‌شناسی ادبیات، سبک‌شناسی و تاریخ فرهنگی ایران انتخابی ارزشمند به شمار می‌آید و با ارائه‌ی چارچوبی تحلیلی، امکان خوانشی تازه از غزل فارسی را در پیوند با بستر تاریخی و اجتماعی آن فراهم می‌سازد.
کتاب جامعه شناسی غزل فارسی برای شما مناسب است اگر
- دانشجوی ادبیات فارسی، جامعه‌شناسی یا علوم انسانی هستید و به مطالعات میان‌رشته‌ای علاقه دارید.
- پژوهشگر شعر فارسی و سبک‌شناسی هستید و می‌خواهید غزل را از منظر اجتماعی و تاریخی تحلیل کنید.
- درباره‌ی تاریخ تحول غزل فارسی و شاعران برجسته از سبک خراسانی تا دوره معاصر مطالعه می‌کنید.
- به دنبال منبعی علمی و تحلیلی برای پژوهش، نگارش مقاله یا پایان‌نامه در حوزه‌ی ادبیات فارسی هستید.
در بخشی از کتاب جامعه شناسی غزل فارسی می‌خوانیم
«نبوغ سیاسی کسانی که جنبش انقلابی صفویان را به پایان پیروزمندانه‌اش رساندند، در این است که آنان بر اساس طرحی مذهبی سیاسی و چنان باز که خورای همگان بود، پیش رفتند. این طرح در حقیقت، مجموعه‌ای از چند طرح بود: طرح انتساب به امام هفتم، طرح مرشد کامل و طرح سایه خدا بر زمین، اگر این نامگذاری‌ها روا باشد» (سیوری، 1380: 164-165).
طرح انتساب به امام هفتم با تبلیغ وسیع صفویان در میان بخش وسیعی از عوام جامعه، جا افتاد و تا حدودی پذیرفته شد و بدین سان پشتیبانی بخش وسیعی از جامعه و ایجاد احترام روحانی برای پادشاهان صفوی در پی داشت.
طرح دوم نیز مورد سوء استفاده پادشاهان صفوی قرار گرفت. رابطه پیر و مریدی که در میان اهل تصوف مبتنی بر اطاعت بی‌چون و چرا بود و پیر طریقت بر مبنای توانایی‌های روحانی و تجارب شهودی به آن مقام نائل می‌شد و از پیری به پیر دیگر منتقل می‌شد، به تدریج از این حالت خارج شد و در انحصار شاهان صفوی قرار گرفت و جای خود را به مناسبات پدر فرزندی شاهانه داد و هنگامی که صفویان تاج و تخت ایران را از آن خود کردند، مفهوم «سلسله» صوفیانه جای خود را به «دودمان» شاهانه داد. صفویان با استفاده از طرح‌های یادشده برای خویش مشروعیت و حرمت کسب کردند و پس از آن ادعای نیابت از امام زمان (عج) را نیز بر ادعاهای پیشین خویش افزودند. «مجتهدان غالباً تا روزگار شاه عباس اول از بخت خویش راضی بودند؛ از آنکه گرچه شاهان حق خاصشان را برای اعمال به وکالت عام مهدی علیه‌السلام غصب کرده بودند، بی این حق هم آنان در این دولت شیعی که ساخته و پرداخته صفویان بود، قدرتی اعمال می‌کردند بسی بیش از قدرتی که وقتی حکومت‌های سنی این امتیاز را در تملک خود داشتند، بهره ایشان بود. در نیمه دوم عهد صفویان، علما چنان حاکمیت شاه را تحلیل بردند که خود، با پیامدهایی مصیبت‌بار، قدرت غالب در دولت شدند» (همان: 166).
