کتاب یاغی

کتاب یاغی اثری از آگوست استریندبرگ نمایشنامه‌نویس برجسته سوئدی است که در سال 1871 نوشته شد. این نمایشنامه‌ی تک‌پرده‌ای در دوران وایکینگ‌ها حدود سال 1100 میلادی، در ایسلند روایت می‌شود و یکی از نخستین آثار درخشان استریندبرگ محسوب می‌شود که توانست توجه پادشاه سوئد را نیز به خود جلب کند.

درباره‌ی کتاب یاغی

کتاب یاغی (The outlaw) نوشته‌‌ی آگوست استریندبرگ (August Strindberg) نمایشنامه‌ای در سبک درام است که بر اساس حماسه‌های کهن وایکینگی نوشته شده است و به بررسی گذار فرهنگی و اجتماعی اسکاندیناوی از بت‌پرستی به مسیحیت می‌پردازد. این کتاب توسط جواد عاطفه به فارسی ترجمه شده و انتشارات مهرگان خرد آن را روانه بازار کرده است.

شخصیت اصلی نمایشنامه تورفین، یک وایکینگ سنتی و سرسخت است که پس از یورش‌های بی‌رحمانه در سرزمین‌های دور به ایسلند بازمی‌گردد. او در این میان همسر جداافتاده‌اش والگرد و دخترشان گونلود را ترک کرده است؛ در حالی که او همچنان پیرو آیین‌های کهن است، دخترش گونلود به مسیحیت گرویده است و این موضوع زمینه‌ساز درگیری‌های عاطفی و اعتقادی در داستان می‌شود.

نمایشنامه‌ی یاغی دارای شخصیت‌هایی چندبعدی و نمادین است که هر یک نماینده کشمکش‌های فرهنگی و اعتقادی دوران خود هستند. تورفین وایکینگی مغرور و جنگجو، نماد دنیای روبه‌زوال بت‌پرستان است. او تا آخرین لحظات بر عقاید خود پافشاری می‌کند. گونلود دختر تورفین، در میانه دو جهان متضاد قرار گرفته است؛ او به مسیحیت گرویده اما همچنان به خانواده‌اش وفادار مانده است. گونار دوست دوران کودکی گونلود که پس از سال‌ها حضور در جنگ‌های صلیبی بازمی‌گردد، نمادی از دنیای جدید و آیین مسیحیت محسوب می‌شود. در کنار این شخصیت‌ها، والگرد همسر تورفین نقش مادری صبور را ایفا می‌کند که سخت‌گیری‌های همسرش را تحمل کرده و نظاره‌گر تغییرات تدریجی خانواده‌اش است.

این نمایشنامه یکی از نخستین آثار مهم استریندبرگ به شمار می‌رود که توانست توجه مخاطبان و حتی پادشاه سوئد کارل پانزدهم را به خود جلب کند. پس از اجرای موفقیت‌آمیز نمایش در تئاتر سلطنتی، پادشاه از استریندبرگ برای دیدار در قصر دعوت کرد و پیشنهاد حمایت مالی برای ادامه تحصیل او را داد. این اتفاق نقطه عطفی در زندگی حرفه‌ای استریندبرگ بود و موجب شد که مسیر نویسندگی را با اعتمادبه‌نفس بیشتری دنبال کند.

نمایشنامه یاغی آگوست استریندبرگ داستانی کوتاه اما پرمحتوا دارد که در یک پرده روایت می‌شود. با وجود زمان محدود، این اثر موفق می‌شود بحران‌های شخصیتی، کشمکش‌های اعتقادی و تحولات فرهنگی را به شکلی عمیق و تأثیرگذار به تصویر بکشد. استریندبرگ از نمادگرایی بهره می‌گیرد تا لایه‌های معنایی اثر را گسترش دهد؛ از جمله نوشیدن از شاخ مقدس اُدین که نمایانگر پیروی از آیین‌های کهن است، بازگشت کشتی‌ها از سرزمین‌های دور که نشان‌دهنده گذر زمان و تغییرات اجتماعی است و طوفان شبانه که استعاره‌ای از آشوب درونی شخصیت‌ها و تحول تاریخی اسکاندیناوی محسوب می‌شود. گفت‌وگوهای نمایشنامه نیز از لحاظ روان‌شناختی غنی هستند و نشان می‌دهند که چگونه استریندبرگ از طریق دیالوگ‌های عمیق، احساسات، باورها و تغییرات درونی شخصیت‌ها را به تصویر می‌کشد.

کتاب یاغی نمایشنامه‌ای است که تضاد میان سنت و تجدد، ایمان و کفر و کشمکش‌های خانوادگی و اجتماعی را با مهارت بازنمایی می‌کند. این داستان نه تنها در زمان خود اثری قابل توجه بود بلکه همچنان یکی از آثار تأثیرگذار استریندبرگ محسوب می‌شود که تحولات اجتماعی و دینی را در قالبی دراماتیک روایت می‌کند. مطالعه این اثر علاوه بر آشنایی با سبک اولیه استریندبرگ، مخاطب را با تاریخ، فرهنگ و تغییرات فکری دوران وایکینگ‌ها نیز آشنا می‌سازد.

کتاب یاغی برای چه کسانی مناسب است؟

کتاب یاغی نوشته‌ی آگوست استریندبرگ برای علاقه‌مندان به نمایشنامه‌های تاریخی، تحولات فرهنگی و دینی اسکاندیناوی و سبک دراماتیک مناسب است.

در بخشی از کتاب یاغی می‌خوانیم

گونلود: من پاسخ شما را می‌دهم! اگر فرمانروا تورفین شکست بخورد؛ یعنی این‌که دخترش را خودش بزرگ نکرده و زنش هم او را دوست نداشته است! پس پاسخ شما باید این باشد! [تبر جنگی را جلوی پای قاصد می‌اندازد]

قاصد: تورفین، تو مردی قوی‌تر از آن چیزی هستی که فکر می‌کردم... به خاطر دخترت، به تو فرصتی داده می‌شود که همچون یک قهرمان بمیری، نه به‌عنوان یک یاغی. برای نبرد در باروها آماده شوید! [بیرون می‌رود]

تورفین: [به والگرد] شرم بر تو‌ای زن ترسوی بی‌وفا که از گنج من این‌قدر بد مراقبت کردی. بچه‌ام را دشمن من کردی!

گونلود: ‌ای پدر! آیا من دشمن شما هستم؟

تورفین: تو یک مسیحی هستی. بااین‌حال هنوز خیلی دیر نشده، می‌خواهی مسیح سفید را پس بزنی؟

گونلود: هرگز، اما می‌خواهم دم مرگ همراه تو باشم!

والگرد: تورفین! به من گفتی ترسو! که ممکن است بابت آن رنج بکشم، اما بی‌وفا... با این حرفت به من ظلم کردی! شاید آن‌قدر که زنان جنوب دوستت دارند، دوستت نداشته‌ باشم، بااین‌حال در تمام عمرم به تو وفادار بوده‌ام و سوگند یاد کرده‌ام که از تو پیروی کنم، این یک رسم باستانی است. این‌جا را ببین، من گورم را هم کنده‌ام، [دریچه‌ای در کف زمین باز می‌کند] این‌جا؛ می‌خواهم زیر این تیرهای دوده‌گرفته که شاهد غم‌های من بوده‌اند، بمیرم، همراه با این نیمکت‌های بلند که تصاویر خدایان ما بر آن‌ها حک شده، که راه را به ما نشان داده‌اند، می‌خواهم بمیرم و در میان شعله‌های آتش، با دود روحم به گیمله68 برود، تا به آرامش و نور برسم.