کتاب چهار و چند نمایشنامه‌ دیگر

کتاب چهار و چند نمایشنامه‌ دیگر آثاری از ساموئل بکت نویسنده‌ی سرشناس ایرلندی را شامل می‌شود که در سال‌های 1980 تا 1981 در قالب تله‌تئاتر اجرا شده‌اند. ژیل دلوز فیلسوف مطرح معاصر نیز با بررسی این آثار از منظر خودش مطلبی را با عنوان فرسودگی نگاشته که در بخش انتهایی کتاب ذکر شده است.

درباره‌ی کتاب چهار و چند نمایشنامه‌ی دیگر

تله تئاتر یا تئاتر تلویزیونی برنامه‌ای است که از تلویزیون پخش می‌شود و علاوه‌بر دربرداشتن عناصر کلاسیکی مانند نمایشنامه، بازی و شخصیت، از امکانات موجود در تلویزیون دوربین و تدوین نیز بهره‌مند می‌شود. تله‌تئاتر انواع مختلفی دارد و به‌صورت‌کلی به چهار دسته تقسیم می‌شود که تفاوت این چهار نوع اغلب در میزان دخالت و دستکاری ویژگی‌های تلویریونی بر نمایشنامه است.

در چهار نمایشنامه‌ی «چهار»، «سه‌نوازی شبح»، «مگر ابرهای...» و «شب رویاها» که در این کتاب تدوین و جمع‌آوری شده‌اند، از نگاه کلی به عناصر زمان و فضا در آن‌ها پرداخته می‌شود. در کتاب چهار و چند نمایشنامه‌ی دیگر، نگاه ساموئل بکت (Samuel Beckett) حین نگارش متن نمایشنامه مورد بررسی قرا گرفته است. نوع نگاه او حین خلق یک اثر می‌تواند شبیه به معدنی از طلا برای علاقه‌مندان به تئاتر و نمایشنامه‌نویسی باشد. نویسنده با زمان، مکان و فضایی که قرار است دکور در آن قرار گیرد یا بازیگران در آنجا ورود و خروج داشته باشند، مانند شهری برخورد می‌کند که دقیقا می‌داند اولین خشت تا آخرین خشتش برای چه‌کاری و در چه نقطه‌ای قرار می‌دهد. بکت در نمایشنامه‌نویسی و سبک مختص خودش فردی پیشگام است و بررسی شکل تولید و پیش‌‌تولید نمایشنامه‌های او می‌تواند تاثیر بسیار مثبتی بر ذهن نمایشنامه‌نویسان بگذارد.

توجه به نوع صحنه‌سازی آثار ساموئل بکت می‌تواند جهان‌بینی او را در تناسب فرم و محتوای اثر فاش کند. این کتاب به بررسی نگاه بصری و موسیقایی بکت در چهار اثر پیش‌گفته می‌پردازد و در آن از انتخاب موسقی و ساز مورد نظر تا کروکی صحنه‌های اجرا گنجانده شده‌است. نکته‌ی قابل توجه دیگر در این کتاب شیوه‌های مختلف بیان خلاقانه‌ی بکت است که در قالب نمایشنامه‌ی تلویزیونی، شیوه‌ی کارگردانی او و نگاه منحصربفردش را در این جایگاه نشان می‌دهد. کتاب چهار و چند نمایشنامه دیگر جنبه‌هایی از تفکر و استفاده بکت از هنرهایی که کمتر مورد مطالعه قرار گرفته‌اند، از جمله کارکرد غیرتجسمی موسیقی و هنر را بررسی و آشکار می‌کند. از ترسیم صحنه‌های بکت می‌توان متوجه شد که هنرهای مختلف می‌توانند چه تاثیر همه‌جانبه‌ای بر یکدیگر داشته باشند.

هندسه‌ای که بکت برای هر اثرش در نظر گرفته است کاملا با محتوای او پیوند خورده و می‌توان به این موضوع اشاره کرد که همین نگاه ویژه و همه‌جانبه‌ی او بوده که تبدیل به چنین فردی تاثیرگذاری در دنیای تئاتر شده است. این موضوع را از بررسی‌های ژیل دلوز که در نیمه‌ی دوم این کتاب با عنوان مقاله‌ی فرسودگی آثار بکت ذکر شده، درمی‌‍یابیم. برای مثال در رابطه با نمایشنامه‌ی چهار می‌گوید چهار یک چهار ضلعی است و مربعی بی‌کلام و بدون صدا است. هیچ چیز معینی در این نمایشنامه وجود ندارد جز گوشه‌هایی با فواصل یکسان و مشخص و چهار شخصیت آن چه از لحاظ ظاهر یو چه از لحاظ درونی و رفتاری. در این بررسی ژیل دلوز با تمرکز بر موسیقی و فضای چهار اثر بکت، نتایج جالب توجهی را از زاویه دید او برای خلق آثار مطرح کرده است. کتاب حاضر را انتشارات افراز با ترجمه‌ی پویان غفاری چاپ و منتشر کرده است.

نکوداشت‌های کتاب چهار و چند نمایشنامه‌ی دیگر

• این کتاب نقشه‌ی با ارزشی از کشور بکت است! (مل گاسو، نیویورک تایمز)
• یک معدن طلا برای طرفداران بکت. گروو باید به خاطر دقتی که در طراحی این مجلدات انجام داده است، ستایش شود. (دیر بلر، نیوز دی)

کتاب چهار و چند نمایشنامه‌ی دیگر برای چه‌کسانی مناسب است؟

این کتاب برای دوست‌داران اندیشه و قلم ساموئل بکت ، علاقه‌مندان به آثارِ نقد ادبی و دانش‌پژوهان حوزه‌ی ادبیات نمایشی و تئاتر مناسب است.

در بخشی از کتاب چهار و چند نمایشنامه‌ دیگر می‌خوانیم

شب و رویاها توضیح مترجم فرانسوی: این نمایشنامه در سال 1982 به زبان انگلیسی برای تلویزیون نوشته شده است که در همان سال در اشتوتگارت با کارگردانی خود ساموئل بکت و تهیه‌کنندگیِ سودوتشر روندفونک (در مدت‌زمان 12 دقیقه) پخش شد. اولین پخش تلویزیونی این اثر از شبکه‌ی R.F.A در 19 مه 1983 اتفاق افتاد. این نمایشنامه را در 1984 انتشارات Faber and Faber (لندن) منتشر کرد.

شب و رویاها نام یکی از آخرین ترانه‌های شوبرت است که روی یکی از اشعار هاینریش جوزف فن‌کولین ساخته شده که بتهوون هم یک پیش‌درآمد اپرا بر روی یکی از آثار او ساخته است. شعر پیش‌پاافتاده‌ی این ترانه برای شوبرت فقط بهانه‌ای است برای خلق آهنگ؛ به‌همین‌ترتیب به‌خاطر زیبایی موسیقی این ترانه است که ساموئل بکت چند میزان از این ترانه را به‌عنوان مبنای موسیقایی این اثر به‌کار برده است.