کتاب عشق در سینما: شب من در خانه مو

کتاب عشق در سینما: شب من در خانه مو به واکاوی فیلمی از دهه‌ی هفتادِ فرانسه می‌پردازد. صالح نجفی در این کتاب، در دل خوانش فیلمی از اریک رومر، به مفهوم عشق در سینما معنایی جدید می‌بخشد. این اثر چهارمین جلد از مجموعه‌ی عشق در سینماست.

درباره‌ی کتاب عشق در سینما: شب من در خانه مو

فیلمی که صالح نجفی (Saleh Najafi) در کتاب عشق در سینما: شب من در خانه مو به بررسی آن می‌پردازد، اثری از سینمای فرانسه به کارگردانی اریک رومر (Éric Rohmer) است. این فیلم با بحث و گفت‌وگوهای فلسفیِ سه دوست شروع می‌شود و سپس به روابط عاشقانه‌ای می‌انجامد.

صالح نجفی فیلمِ شب من در خانه مو (My Night at Maud's) را فیلمی غیر رادیکال می‌داند که به چیزی حمله نمی‌کند و قراردادی را زیر سؤال نمی‌برد. اریک رومر در فیلم‌هایش به امور نامحسوس زندگی، جنبه‌ای ملموس و مرئی می‌بخشد. دوربینِ اریک رومر بر شخصیت‌های در حال حرف زدن ثابت می‌ماند. آن‌ها پاسخ‌هایی طویل به پرسشِ شخصیت‌های دیگر می‌دهند و این‌گونه زاویه‌دید خود را نسبت به زندگی بیان می‌کنند. سکوت آن‌ها نیز، نمودهای پنهان شخصیتشان را آشکار می‌سازد. در آثار اریک رومر، یک ایده‌ی ساده بسط پیدا می‌کند و به تفکر محوری فیلم تبدیل می‌شود.

قصه‌ی فیلم شب من در خانه مو درباره‌ی مردی به نام ژان‌لویی است که در 34 سالگی شغلی در یک شهر جدید یافته است. نقل مکان ژان‌لویی به شهر کلرمون-فرانِ فرانسه، آشناییِ یک‌طرفه‌ی او را با زنی که یک‌شنبه‌ها در کلیسا می‌بیند، میسر می‌کند. ژان‌لویی دل‌باخته‌ی زن می‌شود، بدون اینکه با او ارتباطی برقرار کرده باشد. از طرفی، دیدار ژان‌لویی با دوست قدیمی‌اش، ویدال، در یک کتاب‎‌فروشی، سبب می‌شود که ویدال را برای رفتن به خانه‌ی دوستش «مو» همراهی کند. آن‌ها در خانه‌ی مو، زنی که به‌تازگی از همسرش جدا شده، جمع می‌شوند و به بحث‌های مختلفی با محوریت عشق و مسیحیت می‌پردازند؛ گویی مثلثی میان آن‌ها شکل می‌گیرد که یک رأس آن را شخصی مارکسیست (ویدال) اشغال کرده، رأس دیگرش یک کاتولیکِ کلیسارو (ژان‌لویی) قرار دارد و گوشه‌ی دیگر آن زنی است که به ادعای خودش، به هیچ‌چیز اعتقاد ندارد.

در پایان شب، ویدال خداحافظی می‌کند و ژان‌لویی را با مو تنها می‌گذارد. ژان‌لویی به‌ناچار شب را آنجا می‌گذراند، اما مانع از وقوع اتفاقی بین خودش و مو می‌شود. او تنها به صحبت‌های زن درباره‌ی همسر سابقش گوش می‌سپارد. پس از آن شب، ژان‌لویی زنی را که دل‌باخته‌اش بوده، تصادفاً می‌بیند و از او درخواست ملاقات می‌کند. اما این زن، نقشی در زندگیِ مو داشته است که ژان‌لویی پس از پنج سال به آن پی می‌برد.

فیلم از داستان سرراستی پیروی می‌کند؛ مردی عاشق زنی شده، اما در یک شبِ عجیب پای زنی دیگر به میان می‌آید. علی‌رغم این داستان ساده، روابط عمیقی میان انسان‌های فیلم در جریان است که صالح نجفی در کتاب عشق در سینما: شب من در خانه مو، به‌تفصیل به آن می‌پردازد.

انتشارات لگا این کتاب را ذیل مجموعه‌ی عشق در سینما چاپ و عرضه کرده است.

درباره‌ی مجموعه‌ی عشق در سینما

مجموعه‌ی «عشق در سینما» با ده عنوان کتاب، به بررسی و تحلیلی دقیق از ده فیلم مهم تاریخ سینما می‌پردازد. این ده جلد مباحثی مستقل از یکدیگر دارند و رعایت ترتیب در مطالعه‌ی آن‌ها الزامی نیست. صالح نجفی مؤلفِ این مجموعه است و انتشارات لگا چاپ و نشر آن را بر عهده دارد. از جلدهای دیگرِ این مجموعه می‌توان به «عشق در سینما: پل‌های مدیسن کانتی»، «عشق در سینما: عاشقان مصلوب»، «عشق در سینما: مثل یک عاشق»، «عشق در سینما: هیروشیما عشق من» و «عشق در سینما: خانه‌ی خالی» اشاره کرد.

کتاب عشق در سینما: شب من در خانه مو برای چه کسانی مناسب است؟

عاشقان سینما و فعالان حوزه‌ی فیلم‌سازی و نقد از این کتاب استقبال خواهند کرد.

در بخشی از کتاب عشق در سینما: شب من در خانه مو می‌خوانیم

ژان‌لویی مهندسی‌ست که برای کارخانه‌ی میشلَن کار می‌کند، یکی از سه کارخانه‌ی بزرگ تایرسازیِ جهان در شهرستان کلرمون_فران، که زادگاه پاسکال است و در قرن بیستم به یک مرکز صنعتی و مهندسی بزرگ تبدیل شد. ژان‌لویی، که پیش‌تر در آمریکای جنوبی و کانادا زندگی می‌کرد، حالا به این شهرستان آمده و آن‌طورکه خودش اصرار دارد کاتولیکی معتقد و متشرّع است که هر یک‌شنبه به کلیسا می‌رود. اما این کار، در اصل، به‌عشق دختر بلوند کاتولیکی به نام فرانسواز (با بازیِ ماری_ کریستین بارو) است که ژان‌لویی تصادفاً او را آنجا دیده. اولین‌بار که در کلیسا متوجه نگاه این دو به هم می‌شویم، چهره‌ی فرانسواز مضطرب است و هنگام دعاخواندن نگرانِ اطرافش می‌شود. ژان‌لویی پس از پایان مراسمِ کلیسا با اتومبیلش او را که سوار موتور است تعقیب می‌کند اما در میانه‌ی راه در کوچه‌ای باریک گمش می‌کند. روز بعد به کتابفروشی می‌رود و کتاب تفکرات پاسکال را ورق می‌زند. در کافه‌ای به دوست دوران دبیرستانش، ویدال (با بازیِ آنتوان ویته)، برمی‌خورد. ویدالِ مارکسیست (یکی از رئوس مثلث شخصیت‌های فیلم) در دانشگاهْ فلسفه درس می‌دهد. آن دو با همدیگر صحبت می‌کنند و شبی به‌پیشنهاد ویدال به خانه‌ی دوست او، مو (با بازیِ فرانسواز فابین)، می‌روند. زنی مطلّقه که دختر کوچکی دارد و پزشک متخصص اطفال است. او هم‌نسل ژان‌لویی و ویدالِ 34ساله است، شوهر سابقش هم پزشک بوده و زن فعلاً تنهاست، اگرچه روابط دوستانه‌ای با ویدال دارد. شبی که دو دوست مهمان مو می‌شوند، ژان‌لویی تا جای ممکن از اینکه در آن خانه بخوابد طفره می‌رود اما مو و ویدال او را نگه می‌دارند. خودِ ویدال، مدتی پس از صرف شام، خانه را ترک می‌کند و آن دو را تنها می‌گذارد. شاید قصد دارد مو را بیازماید و شاید دنبال بهانه‌ای است تا از او متنفر شود. این یکی از بسیار پرسش‌هایی است که فیلم درباره‌ی عشق پیش می‌کشد.