کتاب رویای مردی مسخره

در کتاب رویای مردی مسخره، اثر فئودور داستایوفسکی با مردی آشنا می‌شویم که می‌خواهد خودش را بکشد. در همین حین او خوابی عجیب را می‌بیند. در این رویا او مرده و با موجودی به سیاره‌ای دیگر می‌رود. همینکه پا در این سیاره می‌گذارد، متوجه می‌شود که مردم آن‌جا در فراغت کامل‌اند.

فئودور داستایوفسکی در رویای مردی مسخره نمونه‌ای از یک کتاب تمام و کمال را ارایه می‌دهد. اگر این کتاب را تا آخرین صفحه بخوانید منظور داستایوفسکی از نوشتن آن را خواهید فهمید.

داستان‌های مجموعه‌ کتاب رویای مردی مسخره (The dream of a ridiculous man)، به دوره‌های مختلفی از فعالیت ادبی داستایوفسکی تعلق دارند. در داستان «رویای مرد مسخره» با داوری نهایی فئودور داستایوفسکی (Fyodor Dostoyevsky) درباره‌ی انسان روبه‌رو می‌شویم. او درباره‌ی مرد مسخره اینگونه نوشته است:

هر سال آگاهی من از این مسخرگی از هر جهت بیشتر و وسیعتر می‌شد. همیشه مورد تمسخر دیگران بودم. اما هیچکس در جهان نمی‌توانست حدس بزند و بداند که خودم بهتر می‌دانم تا چه حد مضحک هستم. آدم مسخره‌ای بودم و این حقیقت بیش از هرچیزی آزارم می‌داد. اما خودم مقصر بودم. چون همیشه به‌حدی مغرور بودم که هرگز اجازه نمی‌دادم کسی از این مطلب آگاه شود. غروری که سالیان دراز در وجودم انباشته بود. من معتقدم که اگر اجازه داده بودم کسی از مسخرگی من آگاه شود حتما آن شب تیری در مغزم شلیک می‌کردم. اعتراف به این موضوع نزد دوستان بزرگترین رنج دوران جوانیم بود. وقتی مرد شدم به دلایلی هر سال بهتر یاد می‌گرفتم که این حقیقت وحشتناک را چگونه پنهان کنم. باز هم تکرار می‌کنم به دلایلی چون تا به امروز هنوز هم نتوانسته‌ام تعریف روشنی از آن داشته باشم. شاید دلیل اصلی اندوه نا امید کننده‌ای است که قطعا عظمتی بالاتر از من دارد. اعتقاد به این که هیچ چیزی اهمیت ندارد در روحم رخنه کرده، مدت‌ها پیش به این عقیده مظنون شدم اما ناگهان دوباره به وجودم بازگشت.

فیودور میخاییلوویچ داستایفسکی به انگلیسی (Fyodor Mikhailovich Dostoyevsky)، رمان‌نویس، نویسنده داستان کوتاه، مقاله‌نویس، روزنامه نگار و فیلسوف روسی بود. داستایوسکی آثار ادبی منحصر بفردی خلق کرده است که روانشناسی فضای آشفته‌ی سیاسی، اجتماعی و معنوی قرن نوزدهم در روسیه را بررسی می‌کند. او در بیست سالگی نویسندگی را آغاز کرد و نخستین رمان داستایفسکی مردم فقیر (Poor Folk) برای نخستین‌بار در سال ١۸۴۶ هنگامی که داستایفسکی تنها ۲۵ ساله بود، چاپ شد. آثار مهم او عبارتند از جنایت و مکافات، ابله و برادران کارامازوف. آثار او شامل ١١ رمان بلند، ۳ رمان، ١۷ داستان کوتاه و آثار متعدد دیگر است. بسیاری از منتقدان ادبی از او به عنوان یکی از بزرگترین و برجسته‌ترین روانشناسان در ادبیات جهان یاد می‌کنند. رمان یادداشت‌های زیر‌زمینی (Notes From Underground) یکی از از اولین آثار ادبی اگزیستانسیالیستی به حساب می‌آید.

در بخشی از کتاب رویای مردی مسخره می‌خوانیم:

حالا دیگر مردم دیوانه‌ام می‌دانند، اما خودم خوب می‌دانم که آدم مسخره‌ای بیش نیستم؛ ‌ و این نوعی پیشرفت است که دیگر به نظر آن‌ها مضحک نمی‌نمایم. اما دیگر اهمیت نمی‌دهم. همه آن‌ها- حتی وقتی به من می‌خندند- دوست‌داشتنی و عزیزند. در واقع، در آن‌لحظات بخصوص چیزی هست که آن‌ها را در نظرم عزیز و دوست‌داشتنی جلوه می‌دهد؛ و من با آن‌ها می‌خندم- البته نه به خودم- چون دوستشان دارم می‌خندم تا گمان نبرند که ناراحت شده‌ام.

آن‌چه مرا اندوهگین می‌کند این است که آن‌ها «حقیقت» را نمی‌دانند. واقعاً چه دشوار است که تو در میان جمع تنها کسی باشی که «حقیقت» را می‌داند. اما آن‌ها هرگز این موضوع را نخواهند فهمید. نه، نخواهند فهمید.

قبلاً از این‌که به نظر دیگران آدم مسخر‌ه‌ای بودم عذاب می‌کشیدم. باید بگویم مسخره به نظر نمی‌رسیدم بلکه واقعاً چنین بودم. بله، من همیشه آدم مسخره‌ای بوده‌ام! از روز اول هم می‌دانستم، یعنی وقتی هفت سالم شد فهمیدم. هرچه بیشتر کتاب‌های علمی را بررسی می‌کردم بیشتر به این نتیجه می‌رسیدم که در مفهوم نهایی علم، اثبات و توضیح این مسئله است که من آدم مضحکی هستم. زندگی نیز این مطلب را بیشتر به من ثابت کرد.