کتاب نفس تنگی اثر گروه نویسندگان از نشر هنوز

رنج ناعادلانه تقسیم شده و بیشترین سهم از آن، برای زنان است. کتاب نفس تنگی مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه اجتماعی است که نویسندگان زن از کشورهای مختلف آمریکای لاتین آن‌ها را تحریر کرده‌اند و سلیا کورئاس د ساپاتا این آثار را گردآوری کرده است. در این داستان‌های کوتاه با وضعیت زنان ستم‌دیده و رنج‌کشیده آشنا می‌شویم؛ زنانی که یا در جنگ‌ها آسیب می‌بینند یا تحت سلطه‌ی استبداد خانوادگی و مردسالاری قرار دارند و کسی درد آن‌ها را نمی‌بیند؛ گویی حق دادخواهی از آن‌ها سلب شده است.

درباره‌ی کتاب نفس تنگی

زنان لاتین صدایی برای فریاد زدن ندارند. آن‌ها محکوم به سکوت‌اند و از زمان تولد می‌آموزند که چیزی نگویند و اعتراض خود را فروبخورند. زنی که در سرزمینش نتواند غم و رنج خود را با صدای بلند اعلام کند، باید به چه چیزی روی آورد؟ برای زنی تنها و بی‌یاور، چه پناهی بهتر از ادبیات وجود دارد تا درد خود را در دل کلمات بریزد و آن را به گوش جهانیان برساند؟ کتاب نفس تنگی مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه ادبیات آمریکای لاتین است که همه‌ی آن‌ها را نویسندگان زن نوشته‌اند و سلیا کورئاس د ساپاتا آن‌ها را گردآوری کرده است.

نویسندگانی مانند ایزابل آلنده، دورا آلونسو، کارمن نارانخو و مارتا ترابا توانسته‌اند در قالب داستان کوتاه، زندگی زنان آمریکای لاتین را که با رنج و مشکلات بسیاری همراه است، به تصویر بکشند و شرحی از این وضعیت را با ما در میان بگذارند. برخی از این داستان‌ها از عناصر رئالیسم جادویی بهره می‌برند که در مجموعه داستان نفس تنگی نشر هنوز با آن‌ها روبه‌رو خواهیم شد.

ایزابل آلنده - یکی از نویسندگان این مجموعه داستان کوتاه آمریکای لاتین - معتقد است در رمان می‌توانیم تا ابد روی یک مفهوم کار کنیم و جهانی را از عمیق‌ترین لایه‌های آن تا جزئیات شخصیت‌هایش توصیف کنیم؛ اما در داستان کوتاه باید تصویری کوبنده به خوانندگان ارائه دهیم؛ تصویری شفاف و ماندگار.

سورئالیسم در ادبیات زنان؛ دادگاه عدالت‌خواهی هنر

داستان رئالیسم جادویی ابزاری است که نویسندگان می‌توانند برای بیان رنج از آن بهره بگیرند. نویسندگان زن در حوزه‌ی ادبیات، که آثارشان همواره در خفا و حاشیه قرار داشته و به دلیل محدودیت‌های فرهنگی، قانونی و عرفی فرصت بروز و ظهور نیافته‌اند، توانسته‌اند در قالب رئالیسم جادویی از «منفعل میل‌ورزی» به «فاعل میل‌ورزی» تغییر جایگاه دهند. سلیا کورئاس د ساپاتا در مقدمه‌ی مجموعه داستان نفس تنگی ما را با تغییر جایگاه ادبی زنان و نقش نویسندگان زن در این تحول آشنا می‌کند.

داستان نخست کتاب نفس تنگی، انتقام نام دارد. این داستان به ما نشان می‌دهد که در کشمکش‌های سیاسی، باز هم زنان از نخستین قربانیان هستند. در این داستان کوتاه از ایزابل آلنده، دختری زیبا که فرزند یک سناتور است، پس از سقوط دولت پدرش تنها می‌ماند. یکی از چهره‌های مهم حزب دشمن به او تجاوز می‌کند. پیش از این اتفاق، پدرش از او خواسته بود خود را بکشد تا به دست دشمن نیفتد؛ اما دختر نپذیرفت و به پدرش قول داد زنده بماند و انتقام پدر مقتول و خودِ ستمدیده‌اش را بگیرد.

سی سال از آن شب می‌گذرد. دختر حاضر نیست مانند دیگر مردم شهر را ترک کند. او در فضایی سورئالیستی ساز می‌زند و آواز می‌خواند و منتظر روز انتقام است. از سوی دیگر، آن سیاستمدار دشمن از شبی که دختر را دید، عاشق او شده است. سی سال تمام، شبح آن دختر همه‌جا با اوست تا اینکه در شب تولد پنجاه‌وچهار سالگی‌اش تصمیم می‌گیرد به این وحشت پایان دهد و دختر را پیدا کند. حالا شب انتقام دختر فرا رسیده است؛ اما اوضاع آن‌طور که هر دو طرف تصور می‌کردند، پیش نمی‌رود.

فریاد علیه مردسالاری در ادبیات آمریکای لاتین

ماریا لوئیسا بومبال در داستان کوتاه درخت ما را با دختری آشنا می‌کند که دیگران او را عقب‌مانده و کندذهن می‌دانند. او نمی‌تواند پیانو بیاموزد و هیچ خواستگاری ندارد. پدرش او را دوست ندارد و خواهرانش نیز برای او ترحمی قائل نیستند. تنها کسی که به او توجه دارد، دوست پدرش است؛ مردی سرد و بی‌روح که نسبت به این دختر احساسی پدرانه دارد و با او ازدواج می‌کند؛ تصمیمی که هم از روی دلسوزی است و هم تا حدی از روی علاقه. مجموعه داستان نفس تنگی با ترجمه‌ی الهام ذوالقدر ما را به خانه‌ی مجلل این زوج می‌برد.

پس از مدتی زندگی مشترک، تنها دلخوشی دختر، درخت زیبایی است که از پنجره‌ی اتاقش دیده می‌شود. او دیگر به مهر و عشق شوهرش امیدی ندارد و حتی دلش نمی‌خواهد با این مرد بی‌روح سخنی بگوید. او به درخت دل بسته است و از زندگی اسفبار خود شکایتی نمی‌کند. یک روز که به خانه برمی‌گردد، با بدترین اتفاق ممکن روبه‌رو می‌شود: درخت قطع شده است.

با خرید مجموعه کتاب نفس تنگی اثر نویسندگان زن آمریکای لاتین، با داستان‌های کوتاه در سبک رئالیسم جادویی آشنا خواهید شد که رنج و ستم وارد شده بر زنان در فرهنگی سنتی را برای شما شرح می‌دهند.

کتاب نفس تنگی برای شما مناسب است اگر

• به داستان‌های کوتاه آمریکای لاتین علاقه‌مندید و می‌خواهید با آثاری آشنا شوید که رنج‌های زنان ستمدیده در فرهنگ‌های زن‌ستیز را به تصویر می‌کشند.
• می‌خواهید مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه از نویسندگان زن بخوانید.
• به ادبیات فمینیستی و مجموعه داستان اجتماعی علاقه دارید.

در بخشی از کتاب نفس تنگی: داستان‌های نویسندگان زن آمریکای لاتین می‌خوانیم

می‌دانم که باید بلند شوم و به دیدن عزاداران بروم، سینی قهوه را در میان مشتریانم و سینی کنیاک را در میان شوهران غیرقابل‌تحمل‌شان بگردانم، اما رمق ندارم. دلم می‌خواهد همین‌جا بنشینم، به پاهای دردناکم استراحت بدهم و به حرف‌های بی‌پایان آن‌ها دربارۀ در و همسایه گوش کنم.

دون لورنسو مزرعه‌دار فقیری بود که فقط با جان کندن از کلۀ سحر تا بوق سگ می‌توانست خانواده‌اش را سرِ پا نگه دارد. او عاشق این خانۀ قدیمی بود که با ایوان‌های فراوانش در میان مزارع نیشکر، درست مثل کشتی‌ای طوفان‌زده، تک افتاده بود. دون لورنسو آن‌جا زاده شده بود و آن ساختمان عِرق میهن‌پرستی را در او بیدار می‌کرد: حوالی صد سال پیش، در آن‌جا بود که کِرِئول‌ها برای اولین بار در برابر حمله‌ای که به آن‌ها شد مقاومت کردند.

دون لورنسو آن روز را خوب به خاطر داشت و وقتی صحنۀ نبرد را با شوروشوق بازسازی می‌کرد، در سالن‌ها و اتاق‌های پذیرایی راه می‌رفت، به سروصدای جنگ فکر می‌کرد و به لباس مشکی و تپانچۀ سرپُر و باقی متعلقاتِ نیاکان جسورش که با افتخار برای سرزمین مادری‌شان جان باخته بودند. البته در سال‌های آخر مجبور بود در پرسه‌ زدن در خاطراتش جانب احتیاط را رعایت کند، چراکه موریانه‌ها به جان کف چوبی خانه افتاده بودند و چنان آن را جویده بودند که لانۀ مرغ و آغل خوکی که روزی دون لورنسو مجبور شده بود برای افزایش درآمد خانواده در زیرزمین نگه دارد کاملاً در دیدرس بود و نگاه کردن به آن‌ها همیشه رؤیاهای باشکوه او را در هم می‌شکست. با این حال، مشکلات اقتصادی هیچ‌وقت باعث نشده بود به فکر فروش خانه یا مزرعه بیفتد. یک مرد می‌تواند همه‌چیزش را بفروشد: اسبش، لباس تنش، حتی پوستش؛ اما زمین قلب اوست، هرگز نباید فروخته شود.