کتاب تونل اثر ارنستو ساباتو از نشر کتاب دانیال

کتاب تونل اثر ارنستو ساباتو، داستان نقاشی منزوی و مغرور است که پس از دیدن زنی در نمایشگاهش، گمان می‌کند تنها کسی که واقعا او را می‌فهمد پیدا کرده، اما این دلبستگی به تدریج به حسادت، سوءظن و جنایت می‌انجامد. این رمان روانشناختی با روایت اول شخص، ما را مستقیما به ذهن آشفته‌ی خوان پابلو کاستل می‌برد؛ جایی که عشق و تنهایی، حقیقت و خیال و نیاز به فهمیده شدن در هم می‌آمیزد.

درباره‌ی کتاب تونل

خوان پابلو کاستل، نقاش معروف، ماریا را به قتل رسانده است. جملات کتاب تونل (The Tunnel) از همان ابتدا، نتیجه‌ی داستان را مشخص می‌کنند و مسیر کتاب را از یک معمای جنایی جدا می‌کنند. ارنستو ساباتو (Ernesto Sabato)، نویسنده‌ی کتاب، قرار نیست به شما بگوید چه کسی قاتل است؛ قاتل از همان ابتدا مشخص است. مسئله‌ی اصلی در داستان این است که چه اتفاقی در ذهن کاستل می‌افتد که او را از یک نقاش منزوی به مردی تبدیل می‌کند که زنی را که عاشقش است به قتل برساند.

کتاب تونل ارنستو ساباتو، نخستین رمان منتشرشده‌ی این نویسنده‌ی آرژانتینی است که ابتدا در سال 1948 منتشر شد. این اثر کوتاه و فشرده از مهم‌ترین نمونه‌های ادبیات آمریکای لاتین و ادبیات آرژانتین در قرن بیستم به شمار می‌آید و به دلیل تمرکز بر انزوا، ناتوانی انسان در برقراری ارتباط و جست‌وجوی معنای زندگی، معمولا در پیوند با ادبیات اگزیستانسیالیستی بررسی شده است.

کتاب تونل؛ روایتی از عشق، وسواس و جنایت

در خلاصه‌ی کتاب تونل ارنستو ساباتو می‌توان گفت که داستان درباره‌ی عشق و حسادت است؛ داستانی که از یک نمایشگاه در بوئنوس‌آیرس شروع می‌شود. کاستل متوجه می‌شود زنی که بعدا می‌فهمد اسمش ماریا ایریبارنه است، تنها کسی است که در میان تماشاگران به صحنه‌ای کوچک اما مهم در تابلوی نقاشی‌اش توجه کرده؛ صحنه‌ای که برای خود او معنایی عمیق دارد. همین نگاه کافی است تا کاستل تصور کند ماریا تنها کسی است که واقعا او را می‌فهمد. رابطه‌ای که از این نقطه شکل می‌گیرد، به تدریج به عشقی وسواس‌گونه تبدیل می‌شود.

نویسنده‌ی کتاب تونل، مشکل اصلی را فقط حسادت کاستل نمی‌داند؛ بلکه مشکل را در ناتوانی کاستل در پذیرفتن این واقعیت می‌بیند که دیگری همیشه تا حدی ناشناخته باقی می‌ماند. او مدام رفتار ماریا را تفسیر می‌کند، از سکوت‌هایش نتیجه می‌گیرد و از کوچک‌ترین فاصله‌ها، سناریوهایی بزرگ می‌سازد. ارنستو ساباتو در این رمان نشان می‌دهد که وقتی میل به شناخت دیگری با نیاز به اطمینان مطلق ترکیب می‌شود، عشق می‌تواند به شکل خطرناکی تغییر ماهیت بدهد.

کتاب تونل؛ سفری به ذهن خوان پابلو کاستل

کتاب تونل با روایت اول شخص، فاصله‌ی ما با ذهن شخصیت اصلی را تقریبا از بین می‌برد. کاستل داستان را تعریف می‌کند و از زاویه‌ی دید خودش درباره‌ی ماریا، رابطه‌شان، آدم‌های اطراف و انگیزه‌هایش حرف می‌زند. بنابراین ما شاهد اتفاقات نیستیم، بلکه درون جریان افکار او قرار می‌گیریم. همین شیوه‌ی روایت ارنستو ساباتو باعث می‌شود بین حقیقت و تفسیری که کاستل از آن‌ها ارائه می‌کند، فاصله‌ای مهم شکل بگیرد و ما به این فکر کنیم که آیا آنچه می‌خوانیم همه‌ی واقعیت است یا نه.

نقد کتاب تونل؛ نماد تنهایی و انزوای کاستل

در نقد کتاب تونل می‌توان گفت خود اسم کتاب عنوانی استعاری برای جهان درونی کاستل هم هست. کاستل خودش را انسانی می‌بیند که در یک تونل شخصی و جداافتاده زندگی می‌کند؛ تونلی که دیگران نمی‌توانند وارد آن شوند. در نتیجه، ماریا در نگاه او برای لحظه‌ای تبدیل می‌شود به کسی که می‌تواند از تونل خودش عبور کند و به او برسد؛ کسی که آن بخش کوچک از نقاشی را دیده که دیگران ندیده‌اند.

پنجره‌ی کوچک در تابلوی نقاشی و تصویری که از تونل در ذهن ما شکل می‌گیرد، دو عنصر مهم در خوانش نمادین کتاب تونل هستند: یکی امکان ارتباط و دیگری انزوایی که شخصیت اصلی در آن گرفتار شده است. ارنستو ساباتو به جای آنکه داستانی ساده در مورد عشق، جنایت یا تنهایی تعریف کند، ما را با ذهن انسانی روبه‌رو می‌کند که در جست‌وجوی ارتباط، بیش از پیش از دیگران و حتی خودش فاصله می‌گیرد.

کتاب تونل؛ نخستین رمان ارنستو ساباتو

نویسندگانی چون آلبر کامو، توماس مان و گراهام گرین در نقد کتاب تونل واکنش‌های مثبت داشتند؛ نویسندگانی که هر یک از ارزش ادبی و قدرت تأثیرگذاری این رمان تمجید کردند و به شهرت آن در عرصه‌ی بین‌المللی افزودند. این کتاب نخستین اثر داستانی ارنستو ساباتو است و بسیاری از مضامینی را که در آثار بعدی او بیان می‌شوند، از جمله انزوا، تاریکی روان انسان، بحران ارتباط، وسواس و جست‌وجوی معنا، در خود جای داده است. تونل یکی از رمان‌های شاخص اگزیستانسیالیستی آمریکای لاتین به شمار می‌رود و به بیش از ده زبان ترجمه شده است.

با خرید کتاب تونل از ارنستو ساباتو می‌توانید یکی از آثار مهم ادبیات آرژانتین را بخوانید؛ رمانی که از همان ابتدا پایان خود را فاش می‌کند، اما راز اصلی‌اش در مسیر تاریکی است که ذهن انسان برای رسیدن به عشق و فهمیدن طی می‌کند. این کتاب با ترجمه‌ی داویت میناسیان از سوی انتشارات کتاب دانیال منتشر شده است.

اقتباس‌های سینمایی از کتاب تونل

• تونل (The Tunnel)، 1952: نخستین اقتباس سینمایی شناخته‌شده از رمان تونل ارنستو ساباتو، به کارگردانی لئون کلیموفسکی.
• تونل (El túnel)، 1977: فیلم تلویزیونی به کارگردانی خوزه لوئیس کوئردا که اقتباسی از رمان تونل ارنستو ساباتو است.
• تونل (El túnel / The Tunnel)، 1988: فیلمی به کارگردانی آنتونیو درووه و با بازی جین سیمور و پیتر ولر که داستان رمان تونل ارنستو ساباتو را به سینما منتقل می‌کند. این فیلم نامزد دریافت جایزه‌ی بهترین فیلم و بهترین فیلمنامه‌ی اقتباسی در جوایز گویا، معتبرترین جایزه سینمایی کشور اسپانیا، شده است.
• شور و اشتیاق مارتین (The Passion of Martin)، 1990: فیلم کوتاهی به کارگردانی الکساندر پین که اقتباسی طنزآمیز از کتاب تونل است و به‌عنوان پروژه‌ی پایان‌نامه‌ی او در مدرسه‌ی فیلمسازی ساخته شد. داستان درباره‌ی عکاسی است که نسبت به دختری که در یک گالری هنگام تماشای آثارش نظر او را جلب کرده، وسواس پیدا می‌کند.

نکوداشت‌های کتاب تونل

• یک شاهکار اگزیستانسیالیستی... همچنان قدرتی هولناک و به‌یادماندنی دارد. (New York Times Book Review)
• ارنستو ساباتو شدت ویرانگر احساساتی را به تصویر می‌کشد که به مسیرهایی ناشناخته کشیده می‌شوند؛ جایی که عشق نه آرامش، بلکه خطر را نوید می‌دهد. (Los Angeles Times)

کتاب تونل برای شما مناسب است اگر

• به رمان روانشناختی درباره‌ی عشق، حسادت و وسواس علاقه دارید.
• از داستان‌هایی با راوی اول‌شخص و ذهنیت پیچیده و غیرقابل‌اعتماد لذت می‌برید.
• به رمان اگزیستانسیالیستی و آثاری درباره‌ی تنهایی، انزوا و دشواری برقراری ارتباط علاقه‌مندید.
• داستان‌هایی را می‌پسندید که به‌جای معمای قتل، روی چرایی وقوع جنایت و فروپاشی ذهن شخصیت اصلی تمرکز می‌کنند.

در بخشی از کتاب تونل: روایتی از تنهایی و جنون می‌خوانیم

خواستم پناهگاهی در گوشه‌ای بیابم، اما غیرممکن بود. در آن مکان، افرادی عینِ هم چپیده بودند که مدام یک چیز را تکرار می‌کردند. پس به خیابان گریختم. با روبه‌رو شدن با مردم عادی (یک روزنامه‌فروش، یک پسرک، یک راننده)، ناگهان به نظرم آمد که انباشتِ آن همه آدمِ «شبیه به هم» در یک مکان، چقدر می‌تواند نفرت‌انگیز باشد.

با این وجود، در میان تمام افراد برجسته، من مشخصاً از نقاشان متنفرم. بخشی از این تنفر، طبیعتاً به این برمی‌گردد که آن‌ها طبقه‌ای هستند که بیشترین شناخت را در موردشان دارم؛ و همه می‌دانند که انسان بیش از هر چیز از چیزی متنفر می‌شود که عمیقاً آن را می‌شناسد. اما دلیل دیگری هم دارم: منتقدان. منتقدان آفت‌هایی هستند که هرگز نمی‌توان آن‌ها را فهمید. تصور کنید اگر من جراحی ماهر بودم و آقایی که هرگز چاقوی جراحی به دست نگرفته، پزشک نیست و حتی پای شکسته‌ی یک گربه را هم گچ نگرفته، می‌آمد و درباره‌ی اشتباهات عمل جراحی من اظهارنظر می‌کرد، مردم چه فکری می‌کردند؟

همین اتفاق در مورد نقاشی هم می‌افتد. عجیب است که مردم نمی‌فهمند این دو یکی هستند؛ آن‌ها به حرف‌های یک منتقدِ جراحی می‌خندند، اما با احترامی باورنکردنی به این شارلاتان‌های هنری گوش می‌سپارند. شاید بتوان با قدری تسامح، به قضاوت‌های کسی که چند باری نقاشی کشیده گوش داد، اما در مورد یک اثر برجسته، این کار یک افتضاح مطلق است؛ زیرا چگونه ممکن است یک نقاش معمولی بخواهد یک نقاش برجسته را نصیحت کند؟