کتاب پطرزبورگ اثر آندری بیه لی یکی از مهمترین آثار ادبیات مدرن روسیه به شمار میرود. اگرچه ممکن است به نظر بیاید کتاب دربارهی یک ترور سیاسی در دل انقلاب روسیه است، اما درواقع فروپاشی جامعهای را روایت میکند که در آستانهی تحولی بزرگ قرار دارد. داستان از خانوادهی آبلئوخف آغاز میشود. پدری سناتور و پسری انقلابی در مقابل هم قرار میگیرند و یکی از آنها باید تصمیم مهمی بگیرد.
دربارهی کتاب پطرزبورگ
آپولون آبلئوخف، پدر خانواده، از مقامات حکومتی مهم در روسیهی تزاری است؛ پسرش؟ دانشجوی فلسفه، غرق در آرمانهای انقلابی. آندری بیه لی داستان کتاب پطرزبورگ را در دل این تضاد بزرگ آغاز میکند. پدر، شخصیتی خشک و محکم دارد و غیرقابلنفوذ است، اما پسرش، نیکلای، با بحرانهای عاطفی دست و پنجه نرم میکند، بهخصوص بعد از جدایی پدر و مادرش. رابطهی پدر و پسر در رخوتی عمیق فرو رفته است.
نیکلای شروع به فعالیت در گروهی انقلابی میکند و داوطلب میشود که در ترور یک مقام حکومتی مشارکت داشته باشد، غافل از اینکه هدف ترور پدر خودش است. نیکلای در دوراهی پایبندی به آرمانهای گروه و وفاداری به پیوندهای عاطفی قرار میگیرد. اگرچه کینهی پسر از پدر ممکن است کار خودش را بکند. شاید این سختترین و مهمترین تصمیم نیکلای در تمام عمرش باشد. بمب در یک قوطی کنسرو ساردین به نیکلای سپرده میشود. او با این قوطی چه کار خواهد کرد؟

جهان پیچیده شخصیتها در رمان پطرزبورگ
وجههی دیگری از شخصیت نیکلای در ماجرای عشق او به سوفیا پتروونا رخ مینمایاند. سوفیا زنی متاهل است که هیچ علاقهای به نیکلای ندارد و بارها دست رد به سینهی او زده، اما نیکلای در این باره هم نمیتواند تصمیم قاطعی بگیرد. بله، آشفتگیهای پسر آقای آبلئوخف به همهجای زندگیاش نفوذ کرده و او را در لبهی پرتگاه قرار داده است.
اگر در فکر سرنوشت بمب هستید، باید به اطلاعتان برسانم که علیرغم میل و تلاش نیکلای، بمب منفجر میشود. اما نگران نباشید، چیزی برایتان لو نرفته است. داستان به اینجا ختم نمیشود. کتاب پطرزبورگ فقط داستان اختلافی خانوادگی یا تحولی سیاسی نیست. این رمان از مسائل درون خانواده به کاوشهای روانشناختی میرسد.
رمان پطرزبورگ آندری بیه لی یکی از نمونههای خوب نمادگرایی در ادبیات غنی روسیه است که در فرم و زبان، اثری مدرن را میسازد. اگر به فضای کتابهای داستایفسکی یا جیمز جویس علاقهمند باشید، حتماً از دنیای آثار آندری بیه لی هم لذت خواهید برد. اینجا هم با رمانی چندلایه طرفیم که داستانهای متعدد شخصیتهایش تمام چیزی نیست که نویسنده در نظر دارد.
چرا پطرزبورگ یکی از رمانهای مهم ادبیات روسیه است؟
از قصهی خانوادهی آبلئوخف میتوان به قابی بزرگتر رسید که جامعهی روسیه در آن به تصویر کشیده میشود. بمب، نمادی از تنشهایی انباشتهشده است که در حوزههای مختلف سیاسی، اجتماعی و خانوادگی شکل گرفتهاند. پطرزبورگ در اینجا فقط بستر اتفاقات داستان نیست، بلکه این شهر خود بدل به یکی از شخصیتهای اصلی رمان میشود؛ شخصیتی که سایهی بحرانش روی همهچیز و همهکس افتاده است.
مثل بسیاری دیگر از آثار مهم ادبیات روسیه، از این اثر هم ترجمهها و چاپهای مختلفی وجود دارد و عجیب نیست که به دنبال بهترین ترجمهی رمان پطرزبورگ باشید. نشر مرکز این کتاب را با ترجمهی فرزانه طاهری منتشر کرده است که وقت و دقت زیادی را صرف برگردان کتاب کرده تا اثری ارائه دهد تا بتواند ظرافتهای زبان اصلی را منتقل کند.
با وجود اینکه کتاب حاضر همردهی بهترین رمانها در ادبیات روسیه قرار میگیرد، اما به اندازهی همترازانش به آن توجه نشده است. اگر تابهحال از چشم شما هم دور مانده بود، خرید کتاب پطرزبورگ میتواند پیشنهاد خوبی برایتان باشد.
نکوداشتهای کتاب پطرزبورگ
- مهمترین و تأثیرگذارترین رمان روسی قرن بیستم؛ اثری که به کمال هنری رسیده است. (The New York TimesBook Review)
- یکی از چهار اثر برجسته و تأثیرگذار ادبیات سدهی بیستم. (ولادیمیر ناباکوف)
- این رمان مدرنیستی بهدرستی یکی از قلههای ادبیات روسیه در قرن بیستم به شمار میرود. (Rossica Prize Judging Panel)
کتاب پطرزبورگ برای شما مناسب است اگر
- دوست دارید یکی از مهمترین آثار مدرن در ادبیات روسیه را بخوانید.
- به رمانهایی که روایتهای غیرخطی دارند و با جریان سیال ذهن پیش میروند علاقهمندید.
- به ادبیات نمادگرا علاقهمندید و به دنبال نمونهای عالی از آن هستید.
در بخشی از کتاب پطرزبورگ میخوانیم
روی میز مدادی توجه آپولون آپولونُویچ را به خود کشاند. نیّتی در مخیلۀ آپولون آپولونُویچ شکل گرفت: دقت بخشیدن به شکل نوک مداد. تندتند به طرف میز تحریر رفت و دست برد و... و چه را قاپ زد؟... وزنۀ کاغذ را، و زمانی دراز غرق در اندیشه آن را در دستش اینطرف و آنطرف کرد.
اندیشهای ژرف که در همان لحظه به مخیلهاش خطور کرد حضور ذهنش را بر هم زده بود؛ و بلادرنگ، در این وقت نامقتضی، به شکل ریسۀ اندیشههایی دورودراز دامن گسترد.
آپولون آپولونُویچ این ریسۀ اندیشههای دامنگسترده را تندتند یادداشت کرد: چون نوشتنش به آخر رسید، با خود گفت: «دیگر وقت رفتن به سر کار است.» و به اتاق غذاخوری رفت تا قهوهاش را میل کند.
مقدمتاً، با سماجت پیشکار پیر را سؤالپیچ کرد.
«نیکالای آپولونُویچ هنوز بلند نشده؟»
«راستش نه، قربان، هنوز بلند نشدهاند....»
آپولون آپولونُویچ پل بینیاش را پکر مالید:
«اِ... بگویید ببینم: بگویید ببینم: نیکالای آپولونُویچ معمولا کِی... منظورم این است که....»
و بلادرنگ، بدون اینکه منتظر جواب بشود، به ساعتش نگاهی انداخت و به سروقت قهوهاش رفت.
ساعت درست نه و نیم بود.
بامداد به بامداد سناتور در خصوص زمان برخاستن او از خواب پرسوجو میکرد. و بامداد به بامداد سگرمههایش را در هم میکشید.
نیکالای آپولونُویچ پسر سناتور بود.
بله




















