کتاب صحبت به زبان میل اثر ری کارنی از انتشارات نقد فرهنگ

ری کارنی، منتقد آمریکایی، در کتاب صحبت به زبان میل به تحلیل سینمای کارل تئودور درایر، فیلمساز بزرگ دانمارکی، می‌پردازد. او با تمرکز بر سه فیلم مشهور درایر (روز خشم، اردت و گرترود)، به تاثیر فرم فیلم بر احساسی که به بیننده منتقل می‌شود اشاره می‌کند و فیلم‌های این کارگردان را فراتر از مضمون و پیام‌های اخلاقی می‌کاود. به باور او، درایر با تکیه بر فرم، میزانسن و زوایای دوربین با مخاطب ارتباط برقرار می‌کند.

درباره‌ی کتاب صحبت به زبان میل

ری کارنی کتاب صحبت به زبان میل را با کاوش در سبک فیلمسازی درایر آغاز می‌کند و به محدودیت‌هایی که یک فیلمساز واقع‌گرا با آن‌ها روبه‌روست، اشاره می‌کند. او با تاکید فراوان بر دشواری تحلیل کردن فیلم‌های کارل درایر، سه فیلم او را برمی‌گزیند تا جزئیات آن‌ها را آنالیز کند. عنوانی که نویسنده برای این اثر انتخاب کرده، به نگاه او به درایر اشاره دارد؛ او این کارگردان دانمارکی را فیلمسازی علاقه‌مند به امیال انسانی، روابط میان افراد و آزادی انرژی‌های عاطفی می‌داند.

هرچند در نگاه اول ممکن است موضوعاتی چون ایمان، گناه، جادو، سرکوب خود یا عشق را در فیلم‌های کارل تئودور درایر تشخیص دهید، اما مضامینی که او مورد توجه قرار می‌دهد، بیش از این‌هاست. شخصیت‌های اصلی فیلم‌های او خواسته‌هایی فراتر از چارچوب‌های عرفی، مذهبی و حتی خانوادگی پیدا می‌کنند و برای رفع تضادهای پیش‌آمده یا پاسخ به نیازهای نامتعارف خود دست به عمل می‌زنند.

کارل تئودور درایر، فراتر از یک فیلمساز معنوی

ریموند کارنی در تحلیل فیلم روز خشم، به موضوع بدن، تمایلات آن و فرو خوردن این امیال به دلیل سرکوب‌های اجتماعی توجه می‌کند. او باور دارد درایر نباید تنها به‌عنوان فیلمسازی معنوی و مذهبی معرفی شود. کتاب صحبت به زبان میل، در واکاوی فیلم اردت، روابط انسانی و نظام خانواده را در کنار موضوعات دینی برجسته می‌کند و در فیلم گرترود، شخصیت زنی را معرفی می‌کند که عشق را با رابطه‌ای بی‌هویت و تابع توقعات جامعه معامله نمی‌کند، و این‌گونه قواعد خشک اجتماعی را به چالش می‌کشد.

اگرچه نمی‌توان سبک سینمای اروپایی کارل تئودور درایر را به آسانی توضیح داد، می‌توان ویژگی‌های این‌چنینی برایش در نظر گرفت: پرهیز از اِلمان‌های اضافی، صحنه‌پردازی‌های مینیمال، تاکید بسیار بر جزئیات حالت چهره‌ی بازیگران، انتخاب وسواسی زاویه‌های دوربین، میزانسن دقیق و حساب‌شده، ضرباهنگ ملایم و تفکربرانگیز، استفاده‌ی فراوان از مکث، صحنه‌های بی‌کلام و نگاه‌های نافذ و توجه ویژه به شخصیت‌های زن در فیلمنامه و بازتاب رنج و سرکوب‌شدن امیال آن‌ها.

خرید کتاب صحبت به زبان میل: فیلم‌های کارل درایر، شما را با جهان‌بینی یکی از بزرگ‌ترین سینماگران تاریخ آشنا می‌کند. ری کارنی در این اثر سینمای درایر را بازخوانی می‌کند و با اشاره به جزئیات فنی فیلم‌های او مانند نورپردازی، صحنه‌پردازی، فیلم‌برداری و دکوپاژ درک عمیق‌تر آثار او را ممکن می‌سازد. انتشارات نقد فرهنگ، این اثر را با ترجمه‌ی رضا خلیلی در اختیار دوستداران سینما قرار داده است.

نکوداشت‌های کتاب صحبت به زبان میل

• ری کارنی در پرداختن به آثار درایر، رویکرد سمبلیک در فیلمسازی را به چالش می‌کشد؛ رویکردی قراردادی، ایستا و فرم‌گرایانه که از شیوه‌های پارامتریک استفاده می‌کند. از نظر کارنی، درایر در خلق ساختارهایی کاملا احساسی و هدفمند بسیار ماهر است؛ ساختاری که آفریننده‌ی معنا است. (جان فل - نشریه‌ی Film Quarterly)
• اگرچه جامعه‌ی هنری کارل تئودور درایر را یکی از بزرگ‌ترین استادان تاریخ سینمای جهان می‌داند، اما به آثار او، به جز فیلم مصائب ژاندارک، به اندازه‌ی کافی پرداخته نشده است. کتاب صحبت به زبان میل تلاشی است برای معرفی آثار او به سینمادوستان در سراسر جهان. (American Cinematographer)

کتاب صحبت به زبان میل برای شما مناسب است اگر

• به سینمای دانمارک علاقه دارید یا آثار کارل تئودور درایر را دنبال می‌کنید.
• برای درک فیلم‌های کارل درایر به کتابی تحلیلی نیاز دارید.
• به تحلیل فیلم‌های سینمایی و نقد فیلم‌های معروف علاقه‌مندید.

در بخشی از کتاب صحبت به زبان میل: فیلم‌های کارل درایر می‌خوانیم

سخت بتوان به تضادی فکر کرد که از تضاد کارل درایر با ژان رنوار بزرگ‌تر باشد. رنوار استادی شاد و پرشور است که درام‌هایش حول این امر می‌گردد که ما چگونه خود را با گفتار و کنش‌ بیان می‌کنیم. رنوار در کمدی رفتارهای خود می‌گوید ما باید خویشتن را براساس سطوح درخشان و متغیر زندگی اجتماعی و کلامی بیان کنیم، و این سطوح، حرفی را ناگفته نمی‌گذارند. شخصیت‌های رنوار (حداقل در شرایط ایده‌ال) قادرند در چهارچوب بیان‌گری‌های اجتماعی، کلامی و فیزیکی، از روابط اخلاقی و روان‌شناختی و عملی خود با یک‌دیگر «سخن بگویند». لحن‌ صدا، بیان‌های چهری، دست‌ها، بازوها و بدن‌ها به‌طور درخشانی «قابلیت خوانش» اجتماعی دارند و شخصیت‌های او را در شبکه‌ی پیچیده‌ای از روابط متغیر قرار می‌دهند. همه‌ی این‌ها دقیقاً از آن‌رو است که در بطن آثار رنوار (همان‌طور که در بطن نقاشی‌های پدرش) باوری اساسی وجود دارد، که همان باور به توانایی آدم‌ها برای بیان خود ازطریق روابط فیزیکی و اجتماعی‌ با دیگران است.

این مجموعه‌ ارزش‌ها و باورهای بیان‌گرانه، ریشه در مجموعه‌ای از فرض‌های فرهنگی و تاریخی خاص درباره‌ی رابطه‌ی اشخاص و بیان‌گری‌ آن‌ها دارد. ولی آثار درایر از سنتی کاملاً متفاوت و مجموعه‌ فرض‌های بیان‌گرانه‌ی دیگری ناشی می‌شوند. فیلم‌های درایر (و بیش‌تر شخصیت‌های او) به‌طور کلی از ایمان رنوار به ارزش بازنمایی‌ اجتماعی بی‌بهره‌اند و به‌همین خاطر، شخصیت‌های او استادان تعاملات اجتماعی و کلامی نیستند، و حتی اگر هم بودند بازهم برای بیان خود به اَشکال اجتماعی و کلامیِ تعامل اعتماد نمی‌کردند.