کتاب در سودای نظام داد اثر کمال پولادی، نشر مرکز؛ نظریه‌های عدالت و سیاست

کمال پولادی، کتاب در سودای نظام داد را با این پرسش آغاز می‌کند که جهان‌شناسی و متافیزیک ایرانی چگونه در شکل‌گیری برداشت‌های ایرانیان از عدالت، قدرت، قانون و مشروعیت سیاسی اثر گذاشته است. از این رو، کتاب نه صرفا تاریخ اندیشه‌ی سیاسی است و نه گزارشی از باورهای دینی و اسطوره‌ای ایرانیان باستان، بلکه می‌کوشد نشان دهد مفاهیمی که ریشه در جهان‌شناسی باستانی دارند، چگونه در دوره‌های بعد دگرگون شده و در فلسفه و حکمت به شکل‌هایی تازه، ظهور پیدا کرده‌اند.

درباره‌ی کتاب در سودای نظام داد

میراث ایران باستان در فلسفه و حکمت اسلامی

با گذر از ایران باستان و ورود به دوره‌ی اسلامی، کتاب در سودای نظام داد نشر مرکز به بررسی دگرگونی مفاهیم ذکرشده در این بستر فکری و فرهنگی تازه می‌پردازد. در این دوره، میراث متافیزیک ایرانی با آموزه‌های اسلامی و فلسفه‌ی یونانی درهم می‌آمیزد و مسئله‌ی رابطه و آمیزش عقل و وحی به یکی از محورهای اصلی بحث تبدیل می‌شود.

کمال پولادی در این بخش نشان می‌دهد که مفاهیمی مانند نظم جهان، قانون، نبوت و رستگاری چگونه در دستگاه‌های فلسفی تازه بازتعریف می‌شوند. در این میان، فارابی جایگاهی ویژه به خود می‌گیرد؛ در مدینه‌ی فاضله‌ی او، سامان مطلوب جامعه با نظم معقول جهان پیوند می‌خورد؛ سعادت فرد بدون سعادت جامعه کامل نمی‌شود و ریاست مدینه باید به کسی سپرده شود که از معرفت و فضیلت لازم برای هدایت جامعه برخوردار باشد.

خرید کتاب در سودای نظام داد، شما را به ظاهر با پژوهشی درباره‌ی متافیزیک ایرانی رو‌به‌رو می‌کند، اما هم‌زمان نشان می‌دهد که پرسش‌های ظاهرا آسمانی و اسطوره‌ای درباره‌ی ساختار هستی و چگونگی کارکرد کیهان، به چه شکل به پرسش‌هایی زمینی و عینی پیرامون حکومت، قانون و عدالت تبدیل شده‌اند. این اثر توسط نشر مرکز منتشر شده است.

کتاب در سودای نظام داد برای شما مناسب است اگر

• به تاریخ اندیشه‌ی سیاسی در ایران باستان و ارتباط آن با اسطوره‌شناسی و باورهای آیینی علاقه‌مندید.
• می‌خواهید با تحول مفاهیمی چون اشه، فره، عقل و قانون در تاریخ اندیشه‌ی ایرانی آشنا شوید.
• به زرتشتی‌گری، زروان باوری و مسئله‌ی دوگانه باوری و یگانه باوری علاقه دارید.
• در پی‌شناخت ریشه‌های فکری مدینه‌ی فاضله و فلسفه‌ی سیاسی فارابی هستید.
• به حکمت اشراق سهروردی و پیوند آن با میراث فکری ایرانیان علاقه دارید.

در بخشی از کتاب در سودای نظام داد: جهان شناسی ایرانی و اندیشه سیاسی می‌خوانیم

در کیهان‌شناسی اسطوره‌ای و جهان‌شناسی اسطوره‌ای  دینی، هستی یا جهان به‌صورت یک کل تصویر شده است. یکی از مشخصه‌های مهم اساطیر رهیافت کلیت‌بخشی است. این کلیت‌بخشی زمینه‌ی نوعی تعمیم و جهان‌فهمی را فراهم کرده است. در جهان‌شناسی ایرانی، مثل جهان‌شناسی دیگر تمدن‌های باستانی، جهان به‌صورت یک کل تصویر شده است که در آن طبیعت، انسان و جامعه به‌صورت کلیتی بسامان و پیکره‌ا‌ی واحد و اندام‌وار با یکدیگر در پیوندند. سامان واحد کیهانی همزمان حاوی دو کارکرد است: از یک‌سو به منزله‌ی یک نظام ارجاع عمل می‌کند؛ بدین‌صورت که مفهومی کلیت‌بخش است که سایر اجزاء نظام کیهانی در پیوند با آن درک می‌شوند و در پیوند با آن عمل می‌کنند، و از سوی دیگر نظمی متعالی است که منشأ و مقصد نظم‌های دیگر عالم هستی است. این مرجعیت در نظام‌های دینیِ متکامل‌تر در اراده‌ی آفریدگار یکتا مستحیل می‌شود. چنین تصویری در عین حال با مفهوم حقیقت کلی در عرفان وحدت‌وجودی نزدیکی شایان توجهی دارد.

جماعت‌های نخستین همواره فرد را جزئی از یک کل بزرگ‌تر، یعنی جماعت، جماعت را جزئی از یک کل بزرگ‌تر یعنی طبیعت، و طبیعت را به‌نوبه‌ی خود جزئی از یک کلیت فراگیر یعنی نظام کیهانی می‌دیدند. سیال‌بودن مرز بین جماد، حیوان، انسان و ایزدان با چنین انگاشتی در اسطوره پیوند دارد. در سرشت اندیشه‌ی اسطوره‌ای هرچیز ممکن است به چیز دیگر تبدیل شود، ضمن آنکه همزمان هم خود باشد و هم آن چیز دیگر. آسمان هم می‌تواند یک گنبد بزرگ بر روی زمین باشد و هم یک گاو. یک موجود می‌تواند تنه‌ی شیر و سر انسان داشته باشد. ریشه‌ی این سنخ اندیشه در پنداشت مردم عصر اسطوره است که سراسر عالم را ساخته‌شده از جوهر واحدی تصویر می‌کردند (Jacobsen, 1961, 203).