کتاب گزند دلبستگی اثر ایان مک یوون (نویسنده برنده جایزه بوکر) از نشر چشمه

کتاب گزند دلبستگی مجموعه‌ای از جستارهای شخصی درباره‌ی یکی از نزدیک‌ترین و پیچیده‌ترین رابطه‌های زندگی ما، رابطه با پدر و مادر است. این کتاب نوشته‌هایی از نویسندگانی چون ایان مک‌یوون، پل ثرو، ریموند کارور، آن پچت، زیدی اسمیت و ادوارد سعید را گرد هم آورده که هرکدام از زاویه‌ای متفاوت به خاطرات، زخم‌ها، محبت‌ها و گره‌های روابط خود با والدینشان نگاه می‌کنند.

درباره‌ی کتاب گزند دلبستگی

کتاب گزند دلبستگی (The Sting of Attachment) مجموعه‌ای از جستارهای شخصی ایان مک‌یوون (Ian McEwan)، پل ثرو (Paul Theroux)، ریموند کارور (Raymond Carver)، آن پچت (Ann Patchett)، زیدی اسمیت (Zadie Smith) و ادوارد سعید (Edward Said) است؛ روایت‌هایی درباره‌ی پدرها و مادرهایی که دوستشان داشته‌ایم، از آن‌ها رنجیده‌ایم و گاهی تازه سال‌ها بعد فهمیده‌ایم چه‌قدر از خودمان را از وجود آنها وام گرفته‌ایم؛ از باورهایمان و احساسمان به عشق و امنیت گرفته تا ترس‌ها، انتخاب‌ها و معنایی که به خودمان و جهانمان داده‌ایم.

چیزی که این کتاب را به تجربه‌ای آشنا و در عین حال تکان‌دهنده تبدیل می‌کند، همین نزدیکی عجیب رابطه‌ی والد و فرزند است. ما پدر و مادرمان را با مجموعه‌ای از صحنه‌ها و احساسات به خاطر می‌آوریم: عشقی بی‌چشم‌داشت، دستی که زمانی پناه بوده، سفره‌ای که دورش جمع می‌شدیم... و صدایی که هنوز می‌تواند ما را مضطرب کند، سکوتی که معنایش را نمی‌فهمیدیم، دعوایی که سال‌ها از آن گذشته اما هنوز چیزی از آن درونمان باقی‌ست. نویسندگان کتاب گزند دلبستگی دقیقا به سراغ همین لایه‌های پنهان و خاطرات خانوادگی‌ای که کم‌کم به بخشی از شخصیت ما تبدیل می‌شوند، می‌رود.

آنچه از پدر و مادر در ما باقی می‌ماند

ساختار کتاب گزند دلبستگی ایان مک‌یوون و سایر نویسندگان در دو بخش مادران و پدران تنظیم شده و در پایان نیز دو جستار از خود لیلا نصیری‌ها آمده است؛ نکته‌ای که به کتاب رنگ شخصی‌تری می‌دهد و نقش او را از یک گردآورنده و مترجم فراتر می‌برد. در این روایت‌ها با تجربیاتی روبه‌رو می‌شویم که برای بسیاری از شنوندگان آشناست؛ خانه‌های شلوغ، سوتفاهم‌های نسلی، دلتنگی، احساس گناه، بیماری و پیری والدین، مهاجرت، فاصله‌های عاطفی و تلاش فرزندان برای فهم این‌که چه‌قدر از شخصیت امروزشان از دل همان روابط اولیه بیرون آمده است.

کتاب گزند دلبستگی رابطه‌ی والد و فرزند را در تمامی ابعاد پیچیده و لایه‌های گوناگون آن به تصویر می‌کشد. این اثر روایتی واقع‌گرایانه و چندوجهی از والدین ارائه می‌دهد که سرشار از درک متقابل و پذیرش واقعیت‌های زیسته است. در این کتاب، دلبستگی پیوندی است که هم‌زمان نقش پناهگاه و محرک تحول را ایفا می‌کند؛ نویسندگان در عین پاسداشت مهر و آموزه‌های والدین، با شجاعت به واکاوی چالش‌های این پیوند می‌پردازند و اثرگذاری دائم والدین بر مسیر رشد فرزندان را به عنوان حقیقتی گریزناپذیر می‌پذیرند.

وقتی دلبستگی هم پناه است و هم زخم

این مجموعه با نگاهی تحلیلی، بر حافظه و بازخوانی خویشتن تمرکز دارد و شخصیت والدین را آینه‌ای برای این کندوکاو عمیق درونی قرار می‌دهد. نویسندگان در این اثر، گذشته را بازآفرینی و از نو تفسیر می‌کنند. هر جستار، تلاشی پویا برای کشف ریشه‌های ترس‌ها، سکوت‌ها، انتخاب‌ها، شیوه‌های دوست‌داشتن و حتی انگیزه‌ی نوشتن در وجود نویسنده است. در نهایت، کتاب گزند دلبستگی ترجمه لیلا نصیری‌ها مخاطب را به فضایی سرشار از درک متقابل فرا می‌خواند تا با نگاهی نو، خاطرات شخصی خویش را مرور کند و به شناخت عمیق‌تری از ابعاد وجودی خود دست یابد.

کتاب گزند دلبستگی نشر چشمه از آن کتاب‌هایی است که نشان می‌دهد خانواده، حتی وقتی سال‌ها از آن فاصله گرفته‌ایم، همچنان در زبان، ذهن و عاطفه ما زندگی می‌کند. این جستارها به ما یادآوری می‌کنند که والدین با وجود تمام سالیان و تجربیاتی که از سر می‌گذرانیم، بخشی از ساختار درونی اکنون ما را تشکیل می‌دهند. شاید به همین دلیل است که کتاب، با وجود تمام تلخی‌هایش، نوعی روشن‌بینی نیز به همراه دارد. روشن‌بینی نسبت به این‌که فهم زخم‌ها، می‌تواند نخستین قدم برای شناختن خود و ترمیم‌شان باشد.

اگر به جستارهای شخصی، روایت‌های خانوادگی، متن‌های روان‌شناختی و تأمل‌برانگیز علاقه دارید، خرید کتاب گزند دلبستگی انتخاب دقیقی برای شماست. این کتاب برای کسانی جذاب‌تر خواهد بود که دوست دارند از خلال تجربیات واقعی دیگران، به رابطه‌ی خود با خانواده، خاطره و گذشته نزدیک‌تر شوند.

کتاب گزند دلبستگی برای شما مناسب است اگر

• به موضوع رابطه‌ی والدین و فرزندان و پیچیدگی‌های عاطفی آن، از عشق و دلبستگی گرفته تا خشم، دلخوری و احساس گناه، علاقه‌مندید.
• دوست دارید درباره‌ی تأثیر خانواده، کودکی و تجربه‌های گذشته بر شخصیت و هویت امروز بیشتر فکر کنید.
• به جستارهای شخصی و خاطرات واقعی نویسندگان علاقه دارید و می‌خواهید با وجهی خصوصی‌تر از زندگی نویسندگانی مانند ایان مک‌یوون، پل ثرو و ریموند کارور آشنا شوید.
• از کتاب «آنا کارنینای مشکل‌گشا» لذت برده‌اید، احتمالا از انتخاب و ترجمه‌ی آثار لیلا نصیری‌ها در این مجموعه هم خوشتان خواهد آمد.

در بخشی از کتاب گزند دلبستگی: جستارهایی از نویسندگان بزرگ درباره مادرها و پدرهایشان می‌خوانیم

درم در سال 1934 به دنبال کار از آرکانزاس به ایالت واشینگتن رفت؛ پای پیاده رفت و مفتی‌سواری کرد و سوار واگن‌های باری خالی شد. نمی‌دانم وقتی به واشینگتن رفت، در تعقیب رؤیایی بود یا نه. شک دارم. گمان نمی‌کنم خیلی اهل رؤیابافی بود. معتقدم او صرفاً دنبال کاری ثابت با دستمزدی معقول می‌گشت. کار ثابت کار درست‌وحسابی بود. مدتی سیب چید و بعد در ساخت‌وساز سد گِرَند کولی کارگری کرد. بعد که پول کمی کنار گذاشت، ماشین خرید و با همین ماشین به آرکانزاس برگشت تا به پدر و مادرش، پدربزرگ و مادربزرگم، کمک کند جمع‌وجور شوند و به غرب بروند. بعدها گفت نزدیک بود آن‌جا از گرسنگی تلف شوند و منظورش عین این کلمات بود. در طول آن اقامت کوتاه در آرکانزاس، در شهری به نام لیولا، بود که مادرم در پیاده‌روِ میخانه‌ای که پدرم ازش بیرون آمده بود با او آشنا شد.

مادرم می‌گفت: «پدرت مست بود. نمی‌دانم چرا اجازه دادم باهام حرف بزند. چشم‌هایش برق می‌زد. کاش گوی بلورین داشتم.» یک‌بار قبلاً هم را دیده بودند، یک سال، یک سال و خرده‌ای پیش، در مجلس رقص. مادرم به‌ام گفت پدرم قبل از او چندتا دوست‌دختر داشت. «بابات همیشه دوست‌دختر داشت، حتی بعد از این‌که ازدواج کردیم، اما خودش اولی و آخری بود برای من. من هیچ‌وقت مرد دیگری در زندگی‌ام نبود. اما چیزی را هم از دست ندادم.»

این دختر شهرستانی گنده‌ی قدبلند و کارگر سابق مزرعه‌ای را که بعدها کارگر ساختمانی شد امین صلح ناحیه به ازدواج هم درآورد، همان روزی که به واشینگتن عزیمت کردند. مادرم شب عروسی‌اش را با بابام و پدر و مادرش گذراند؛ همگی کنار جاده در آرکانزاس اتراق کرده بودند.