کتاب خلبان یک‌لاقبای پیزوری

حسین مهکام در کتاب خلبان یک‌لاقبای پیزوری، احمدشاه قاجار و دربار او را با چاشنی طنز تلخ به روی صحنه می‌آورد. داستان از جایی شروع می‌شود که در خلال بحث‌های بی‌پایان احمدشاه و دستیارش، خبر می‌رسد که طیاره‌ای در صحراهای اطراف تهران سقوط کرده و خلبان روس آن به اسارت درآمده است؛ حادثه‌ای که زنجیره‌ای از اتفاقات خنده‌دار را رقم زده و مخاطب را به تأمل درباره‌ی ارتباط شهروند معاصر با تاریخ خود وامی‌دارد.

درباره‌ی کتاب خلبان یک‌لاقبای پیزوری

نمایشنامه‌ی خلبان یک‌لاقبای پیزوری، اثری از نویسنده و فیلم‌ساز نام‌آشنای کشور، حسین مهکام است. داستان این اثر در اواخر زمان قاجار و پادشاهی احمدشاه می‌گذرد و با سقوط خلبانی روس در تهران آغاز می‌شود. تلخک، دستیار و دست راست شاه، اسیر را تحویل احمدشاه داده و آن‌ها تلاش می‌کنند تا به هر شکلی که می‌توانند، با او ارتباط برقرار کرده و دلیل حادثه را جویا شوند.

نویسنده در کتاب خلبان یک‌لاقبای پیزوری، با استفاده از عناصر کمدی سیاه و شکستن دیوار چهارم، فاصله‌ی زمانی مخاطب و صحنه‌ی نمایش را روبروی هم قرار می‌دهد؛ این کار باعث خلق موقعیتی عجیب شده که در آن، تماشاگران و شخصیت‌های نمایش، از حضور یکدیگر آگاه‌اند. تلخک، بی‌وقفه مشغول تمسخر شاه با کنایه‌ها و شوخی‌هایی گزنده است که از درک او خارج هستند، اما برای تماشاگران خنده‌ای تلخ به همراه دارند.

مصائب دربار احمدشاه قاجار از دید حسین مهکام

در ادامه‌ی کتاب خلبان یک‌لاقبای پیزوری، خلبان روس که از این بگومگوهای بی‌پایان احمدشاه قاجار و تلخک به ستوه آمده، ناگهان به پا خواسته و به سخن می‌آید؛ اسیر از اینکه شاه به او بی‌توجهی می‌کند ناراضی است و اصرار دارد تا بازجویی شود. یکی از خنده‌دارترین لحظات نمایشنامه، هنگامی است که شاه اعلام می‌کند که با حضور جاسوس‌ها در کشور مشکلی ندارد و تنها خط قرمز او، این است که خلبان روس، به حرم‌سرای شاه دست‌درازی نکند.

تلخک نیز در کتاب خلبان یک لاقبای پیزوری مدام به از دست رفتن خاک ایران توسط سلسله‌ی قاجار اشاره کرده و از آن نالان است؛ اما شاه با منطقی مضحک، او را توجیه می‌کند: به عقیده‌ی احمدشاه، مردم ایران «خارجه» را بیشتر از داخل ایران دوست دارند و به همین علت، حالا که بخشی از خاک کشور از ایران جدا شده، شهرستان‌های ایران به خارجه تبدیل شده‌اند. علاوه بر این، خود شاه نیز برای خرج سفرهایش به فرنگ، نیاز به پولی دارد که از فروش خاک کشور به جیب می‌زند.

این تئاتر کمدی، موقعیتی سوررئال و مضحک را به تصویر می‌کشد که طنز تلخ آن، خنده‌دار و تأمل‌برانگیز است. خرید کتاب خلبان یک‌لاقبای پیزوری نشر قطره را به علاقه‌مندان ادبیات نمایشی معاصر ایران پیشنهاد می‌کنیم.

کتاب خلبان یک‌لاقبای پیزوری برای شما مناسب است اگر

• آثار حسین مهکام را دنبال می‌کنید و می‌خواهید یکی از نمایشنامه‌های متفاوت او را مطالعه کنید.
• دوست دارید فضای دوره‌ی قاجار را در قالب یک نمایشنامه‌ی تاریخی و کمدی سیاه تجربه کنید.

در بخشی از کتاب خلبان یک‌لاقبای پیزوری می‌خوانیم

تلخک: قربان شما کلاً گیر داده‌اید این صحنه جلو نمی‌رودها! این کارگردان بی‌پیر دهان ما را مسواک می‌زند. خب جلو برویم دیگر! می‌فهمم یعنی می‌فهمم. من بلدم زبان این‌ها را!
شاه: خب بگو اجنبی، چرا سقوط کردی؟
مرد روس به شاه نگاه می‌کند.
تلخک: قربان می‌گوید دیدش ناقص بوده و خورده زمین.
شاه: اینکه چیزی نگفت.
تلخک: ولی من فهمیدم.
شاه: از کجا فهمیدی؟
تلخک: قربان شما کلاً گیر داده‌اید این صحنه جلو نمی‌رودها! این کارگردان بی‌پیر دهان ما را مسواک می‌زند. خب جلو برویم دیگر! می‌فهمم یعنی می‌فهمم. من بلدم زبان این‌ها را!
شاه: خب الاغ من که نمی‌گویم نمی‌فهمی! من می‌گویم این یارو حرفی نزده اصلاً.