کتاب دختری به نام چاندرا اثر فرانسیس مری هندری از نشر مروارید

کتاب دختری به نام چاندرا اثر فرانسیس مری هندری، روایت زندگی دختری یازده‌ساله، باهوش و بااستعداد در هند است که به تصمیم پدرش به همسری پسری شانزده‌ساله درمی‌آید. این داستان زنانه، خواننده را به دل جامعه‌ای می‌برد که در آن سنت‌های پدرسالارانه و باورهای زن‌ستیزانه، بر زندگی و آینده‌ی دختران سایه انداخته‌اند. جامعه‌ای که حفظ ارزش‌ها و رسوم موروثی را بر آسایش، آزادی و حتی سعادت انسان‌ها مقدم می‌داند. این رمان برگزیده‌ی کتابخانه‌های شهرستان لانکاشر شده است.

درباره‌ی کتاب دختری به نام چاندرا

شخصیت اصلی کتاب دختری به نام چاندرا (Chandra)، سرزنده و باهوش است و نمرات بسیار خوبی در مدرسه کسب می‌کند.آینده‌ی این دختر می‌تواند با ادامه‌ی تحصیل، کیفیتی متفاوت به خود بگیرد. اما خانواده‌اش، پیش از آنکه فرصتی برای تصمیم‌گیری و انتخاب داشته باشد، او را آماده‌ی ازدواج می‌کنند. فرانسیس مری هندری (Frances Mary Hendry) از همان اولین صفحات این داستان زنانه، تقابل میان استقلال و انتخاب شخصی و صلاحدید جامعه را به‌خوبی به تصویر می‌کشد.

سنت و ارزش‌های مرسوم جامعه، چنان در تاروپود زندگی شخصیت‌های رمان، فرو رفته که گویی دیگر هیچ تصمیم و ارزشی فراتر از آن‌ها نمی‌تواند وجود داشته باشد و کمترین تخطی ازشان، به معنای بی‌آبرویی کل خاندان تلقی می‌شود. در چنین شرایطی، طبیعی است که چاندرای نوجوان، خود برای ازدواجش، هیجان‌زده باشد و مشتاقانه، سر رسیدن آن را انتظار بکشد. ازدواجی که خیلی زود، بدل به کابوسی بی‌پایان برای دختر می‌شود.

دختری به نام چاندرا؛ روایتی از کودک همسری و حقوق زنان

در میان اطرافیان چاندرا، تنها مادربزرگش است که او را متوجه مسئله‌ای اساسی می‌کند: نام واقعی مادرش چیست؟ پرسشی ساده که چاندرا، با شگفتی، پاسخی برای آن ندارد. در جامعه‌ای که هویت زنان با نقش‌هایی چون همسر، مادر و عروس تعریف می‌شود، نام و فردیت آنان به‌تدریج در مناسبات خانوادگی محو می‌شود. وظایف ازپیش‌تعیین‌شده و ارزش‌های سنتی چنان بر زندگی زنان کتاب دختری به نام چاندرا سایه انداخته‌اند که جایی برای خواسته‌ها و هویت مستقل آنان باقی نمی‌ماند.

در چنین نظمی، آنچه اهمیت دارد نه وجود فرد، بلکه تداوم ساختاری است که هر نسل را وادار می‌کند نقش‌های نسل پیش از خود را بی‌چون‌وچرا تکرار کند. شخصیت اصلی داستان، درست در آستانه‌ی بلوغ، ناچار می‌شود برای ابتدایی‌ترین حقوق خود، یعنی حق زندگی، انتخاب و استقلال، در برابر خانواده و ساختار اجتماعی بایستد.

داستانی اجتماعی درباره‌ی رنج و مقاومت زنان

روپ، همسر شانزده‌ساله‌ی چاندرا، جوانی خوش‌فکر و نسبتا روشنفکر است و همین ویژگی، نگرانی دختر را درباره‌ی آینده‌اش کم می‌کند. اما مرگ ناگهانی او، مسیر کتاب دختری به نام چاندرا فرانسیس مری هندری را به کلی تغییر می‌دهد. خانواده‌ی شوهر، چاندرا را مسئول مرگ روپ می‌دانند و با ادعای مالکیت بر زندگی او، دختر نوجوان را در اتاقی تاریک و دور از دیگران حبس می‌کنند.

چاندرا ناچار است برای زنده ماندن، از باقی‌مانده‌ی غذای دیگران تغذیه کند و هر روز تحقیر، خشونت و مجازات‌های تازه‌ای را تحمل کند. تلخ‌تر آنکه خانواده خودش نیز، با آگاهی از وضعیت او، از حمایت دخترشان سر باز می‌زنند و سرنوشتش را به خانواده‌ی شوهر می‌سپارند؛ حتی اگر پیروی از سنت‌های رایج، به نابودی یا مرگ چاندرا بینجامد.

خرید کتاب دختری به نام چاندرا شما را با یک داستان زنانه، جذاب و درگیرکننده روبه‌رو می‌کند، روایتی از جامعه‌ای مرد سالار که در آن حقوق زنان نادیده گرفته می‌شود و کودک همسری و ازدواج اجباری دختران، بخشی عادی از نظم اجتماعی به شمار می‌آیند. فرانسیس مری هندری با دنبال کردن سرنوشت چاندرا، نشان می‌دهد چگونه سنت‌های پدرسالارانه می‌توانند حق انتخاب، تحصیل، استقلال و حتی هویت فردی دختران را از آنان بگیرند.

این اثر توسط زیبا گنجی به فارسی ترجمه شده و انتشارات مروارید آن را به چاپ رسانده است.

جوایز و افتخارات کتاب دختری به نام چاندرا

• برنده‌ی جایزه‌ی کتاب کودک انجمن نویسندگان (Writer's Guild Children's Book Award)؛
• برنده‌ی جایزه‌ی کتاب کودک کتابخانه‌های شهرستان لانکاشر (Lancashire County Libraries Children's Book Award).

نکوداشت‌های کتاب دختری به نام چاندرا

• این داستان الهام‌بخش و تاثیرگذار بود؛ به‌ویژه به دلیل مبارزه‌ی سخت چاندرا برای رهایی از آزار و سلطه‌ای که متحمل شده است. (کاربر گودریدز)
• هر سطر این کتاب برایم الهام‌بخش است و تحسینش می‌کنم. (کاربر گودریدز)
• داستانی بسیار اثربخش و کتابی ارزشمند برای افزودن به کتابخانه‌ام. (کاربر آمازون)

کتاب دختری به نام چاندرا برای شما مناسب است اگر

• می‌خواهید یک داستان اجتماعی با محوریت حقوق زنان را مطالعه کند.
• به رمان‌هایی علاقه دارید که ساختارهای پدرسالارانه و سلطه‌ی ارزش‌های مرسوم جامعه را نقد می‌کنند.
• داستان‌های واقع‌گرایانه و تأثیرگذار درباره‌ی تبعیض و نابرابری اجتماعی را می‌پسندید.

در بخشی از کتاب دختری به نام چاندرا می‌خوانیم

در اواخر ماه سپتامبر که مدرسه برای تعطیلات عید دیوالی تعطیل شد، چاندرا سه چمدان را که تویش ساری عروسی و پیشکش‌هایش بود، بست البته به‌جز جواهراتش که مبادا دزدیده شود و برای دیدن پدرشوهر و مادرشوهرش در جایزالمر، تک و تنها رهسپار سفری بیست‌ساعته شد.

پدر و مادر و برادرانش، سنگیتا و اورواشی و ده دوازده تا از دوستان مدرسه‌اش برای بدرقه‌ی او به ایستگاه اتوبوس آمده بودند. مامان سه روز آخر خیلی غصه‌دار به‌نظر می‌رسید، نسبت به همیشه اشکش دمِ مشکش بود، بس که تمام شب اشک ریخته بود صورت گِردش به‌هم‌ریخته و پف‌کرده بود. چاندرا به او قوت قلب داد «مامان این‌قدر گریه نکن! من دو هفته‌ی دیگر بر‌می‌گردم!» با این حرف مامان شیون سر داد. «ببین مامان، من همه‌چیز را برداشته‌ام کلمن آب، غذا و بلیط. نکند فکر می‌کنی برای همیشه دارم می‌روم؟ زودی برمی‌گردم، قول می‌دهم!» باز هم گریه و زاری. همه داشتند نگاه می‌کردند. اورواشی برای آرام کردن مامان، شانه‌اش را نوازش کرد، ولی فایده نداشت. چاندرا از اینکه می‌دید مامان این‌همه دوستش دارد از تعجب انگشت به دهان مانده بود، همیشه به نظر می‌رسید، پسرهایش را ترجیح می‌دهد که آن هم طبیعی بود! به هر حال حس قشنگی بود.

بابا حتی بدخلق‌تر از همیشه، دلواپسی‌اش را با تشری که به پسرهایش زد، بروز داد. «دیپک، برای خواهرت چهار موز و شش پرتقال بخر. کرپال بپر بالای اتوبوس، ببین ساک و چمدان‌هایش را کج‌وکوله نبسته باشند. آچا! یک وقت کلیدها را گم نکنی، بتی. حواست باشد هر جا اتوبوس نگه‌داشت جا نمانی.» برای دخترها سری تکان داد و گفت «خیلی لطف کردید که برای بدرقه‌اش آمدید. من باید بروم به بانک. کرپال، دیپک تا خانه هوای مادرتان را داشته باشید. انشاءالله که خدایان...» کمی این دست و آن دست کرد «دلت را شاد کنند، بتی. به حرف خانواده‌ی جدیدت گوش کن، هر چی گفتند بگو چَشم.