کتاب سمفونی درد: با نگاهی آزاد به قصه کوتاه مکتب بی‌خدایی اثر الکساندر تیشما

وقتی شکنجه تبدیل به هنر می‌شود! کتاب سمفونی درد، یک نمایشنامه‌ی سیاسی و اجتماعی به قلم حسین پاکدل است که با اقتباس از داستان مکتب بی‌خدایی الکساندر تیشما به نگارش درآمده. اثری با روایتی تکان‌دهنده که از زاویه‌ی نگاه یک شکنجه‌گر به بازجویی و اعتراف اجباری نظر می‌اندازد و مخاطب را به دالان تاریک قدرت و ایدئولوژی می‌برد تا به مفاهیمی نظیر اخلاق و عدالت بپردازد.

درباره‌ی کتاب سمفونی درد

چه کسی می‌تواند شکنجه را نه یک جنایت بلکه هنری والا ببیند و آن را نوع‌دوستی و خدمت به بشریت قلمداد کند؟ حسین پاکدل در نمایشنامه‌ی سمفونی درد چنین جهان هولناکی را ترسیم می‌کند که در آن، اخلاق و عدالت نه‌تنها رنگ باخته‌اند، بلکه دچار دگردیسی شده‌اند. جایی که مرز حقیقت و دروغ در آن ناپیداست و تشخیص قربانی از جلاد ساده نیست.

مکان نمایشنامه در فضای رازآلود یک مرکز بازجویی می‌گذرد؛ دولیچ قرار است به‌عنوان کارآموز نزد رُوِز، مربی علم اعتراف برود؛ افسری کارکشته که ید طولایی در اعتراف گرفتن دارد. اما دولیچ نمی‌داند این دوره‌ی کارآموزی بیش از آنکه مبتنی بر آموزش اصول و فنون باشد، بستری برای تغییر نگرش و جهان‌بینی اوست.

روانشناسی قدرت در یک نمایشنامه‌ی اجتماعی

رُوز در تمام مدت تلاش دارد تا شاگردش را قانع کند درد، زبان حقیقت است و شکنجه وسیله‌ای برای کشف حقیقت و نجات انسان‌هاست. تا اینکه ورود زندانی‌ای به اسم دوموکوس، رخدادهایی تلخ را رقم می‌زند و در پی آن معنای اعتراف و قدرت را به چالش می‌کشد. اینجاست که کتاب سمفونی درد نشر قطره به اثری متفاوت بدل می‌شود.

نویسنده با الهام از داستان کوتاه «مکتب بی‌خدایی» اثر الکساندر تیشما یک اثر نمایشی منحصربه‌فرد خلق کرده تا از سازوکاری بگوید که در طی آن ایدئولوژی، واژه‌هایی مانند اخلاق، ایمان و امنیت را مصادره به مطلوب می‌کند تا بتواند در راستای اهداف خود، ابزارهای غیرانسانی‌اش را توجیه کند.

قدرت ادبیات نمایشی در نقد تمامیت‌خواهی

حسین پاکدل استعاره‌ای تأمل‌برانگیز می‌آفریند؛ در جهان این نمایشنامه‌ی اجتماعی و سیاسی، شکنجه‌گران به‌مثابه‌ی رهبران ارکستری هستند که با نُت‌های فریاد زندانیان، سمفونی درد را رقم می‌زنند. سمفونی‌ای که به زعم شکنجه‌گران، هدفی جز سعادتمند کردن زندانیان ندارد! به این ترتیب نه فقط معنای انسانیت، که معنای هنر نیز دگرگون می‌شود و همین موضوع فضای این نمایشنامه را در ذهن مخاطب ماندگار می‌کند.

پس اگر در پی یک نمایشنامه‌ی سیاسی متفاوت و پرتعلیق می‌گردید که با شخصیت‌پردازی عمیق و دیالوگ‌هایی تأثیرگذار شما را تا آخرین لحظه با خود همراه کند، خرید کتاب سمفونی درد می‌تواند فرصتی برای ورود به چنین جهانی باشد. اثری که مدام پرسش مهمی را در ذهن تکرار می‌کند؛ اینکه وقتی قدرت تمامیت‌خواه معنای واژه‌ها را تغییر می‌دهد، حقیقت از کجا می‌تواند رخ نشان دهد؟

کتاب سمفونی درد برای شما مناسب است اگر

• در پی یک نمایشنامه‌ی ایرانی منحصربه‌فرد هستید.
• دلتان می‌خواهد یک اثر متفاوت در عرصه‌ی ادبیات نمایشی بخوانید که رگه‌هایی از فلسفه‌ی اخلاق در آن نمود دارد.
• علاقه دارید کتاب‌های حسین پاکدل را مطالعه کنید و با جهان‌بینی او در دنیای ادبیات آشنا شوید.

در بخشی از کتاب سمفونی درد: با نگاهی آزاد به قصه کوتاه مکتب بی‌خدایی اثر الکساندر تیشما می‌خوانیم

نور می‌آید. رُوِز وسط صحنه سیگار دود می‌کند. دولیچ پهن شده روی میز، بی‌هوش است. دست ‌و پاها و چشم‌های او باز شده است. پس از لحظاتی ناج با سطل آبی در دست وارد می‌شود. او به اشاره‌ی رُوِز آب نداشته‌ی سطل را روی دولیچ می‌پاشد. دولیچ به هوش می‌آید. حالا به اشاره‌ی رُوِز، ناج سطل‌به‌دست بیرون می‌رود. دولیچ سعی می‌کند موقعیت خود را به یاد آورد. از روی میز پایین می‌افتد و تازه درد ناشی از شکنجه‌های رُوِز را در پاهایش حس می‌کند. اندام‌های ماکت هنوز در اطراف پراکنده است و سر ماکت مسیح و بارانی دولیچ در همان جای قبلی روی جالباسی است. حالا می‌بینیم دولیچ یک جفت جوراب قرمز به نشانه‌ی رنگ خون به پا دارد.

رُوِز: دولیچ!... دولیچ!... تو شاهکار بودی پسر!... صدات حرف نداره!... ولی حیف که وسط نواختن من از هوش رفتی!... تو همیشه این‌قدر ضعیفی؟... هی دولیچ!... با توام؟!... گوشت با منه؟

دولیچ: (در فکر درد پاهایش است.) معذرت... می‌خوام... قربان!... مثل... مثل اینکه موقع کار از حال رفتم!

رُوِز: راه برو!... راه برو!... واینسا اونجا... فقط راه برو... برو... برو نترس!... (دولیچ به سختی به راه می‌افتد.) آفرین!... راه بری، دردو فراموش می‌کنی!... حالا ببین!... بهتر نشد؟... هان؟... بهتر نشد؟

دولیچ: (تا آخر این صحنه با درد، مدام با فرمان رُوِز دور می‌چرخد.) چرا قربان... یه‌کم بهتر شد!

رُوِز: دیدی گفتم؟!... واینسا دولیچ!... راه برو!... راه برو!... حالا یادت می‌مونه هیچ‌وقت به زندونی اجازه ندی راه بره!... فهمیدی؟

دولیچ: بله!... فهمیدم!

رُوِز: ولی این یه استثنا داره!... می دونی کی؟

دولیچ: (نزار) نه قربان نمی‌دونم!

رُوِز: وقتی کف پاهاشو با شلاق آش‌ولاش کردی!... اون‌وقت بهتره وادارش کنی راه بره... راه بره تا تاولاش ترق‌وترق بترکه!... راه برو!... واینسا!