کتاب درآمدی بر مطالعات کودکی ویراست مری جین کیلی؛ جامعه‌شناسی کودکی

کتاب درآمدی بر مطالعات کودکی اثر مری جین کیلی مجموعه‌ای از مقالات جامعه‌شناسان درباره‌ی مطالعات کودکی با رویکردهای مختلف روان‌شناختی، فرهنگی و تاریخی به پدیده‌ی کودکی است. در این کتاب با دیدگاه‌های پژوهشگران و جامعه‌شناسان درباره‌ی ماهیت کودکی، حقوق کودکان و تفاوت تعریف کودکی در جوامع گوناگون آشنا می‌شویم؛ تفاوت‌هایی که تحت تأثیر عواملی مانند قومیت، جغرافیا، فرهنگ و سیاست‌گذاری‌های اجتماعی شکل می‌گیرند.

درباره‌ی کتاب درآمدی بر مطالعات کودکی

کودکی صرفاً دوره‌ای از زندگی نیست که انسان مدتی را در آن سپری کند و سپس وارد بزرگسالی شود. بسیاری از پایه‌های شخصیتی و اجتماعی انسان در همین دوره شکل می‌گیرد و تجربه‌های دوران کودکی می‌توانند در سال‌های بعد بر فرد و جامعه تأثیر بگذارند. کتاب درآمدی بر مطالعات کودکی (An Introduction to Childhood Studies) اثری از گروهی از نویسندگان است که به کوشش مری جین کیلی (Mary Jane Kehily) گردآوری و تدوین شده است.

کتاب درآمدی بر مطالعات کودکی نشان می‌دهد که مفهوم کودکی در سال‌های اخیر تا چه اندازه تغییر کرده و نگاه ما به کودکان و جایگاه آن‌ها در رسانه، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی و دیگر حوزه‌های مطالعاتی دستخوش دگرگونی شده است. مری جین کیلی با گردآوری مقالاتی از جامعه‌شناسان و پژوهشگران مختلف، رویکردهای گوناگون در مطالعات کودکی را بررسی می‌کند. برای مثال، رویکرد روان‌شناختی فرویدی تفاوت‌های قابل‌توجهی با رویکردهای جامعه‌شناختی و فمینیستی دارد.

سیر تغییر مطالعات کودکی از نگاه مری جین کیلی

مطالعات کودکی تنها به بررسی ویژگی‌های جسمانی و روانی کودکان محدود نمی‌شود، بلکه تأثیر محیط و جامعه بر شکل‌گیری مفهوم کودکی را نیز بررسی می‌کند. یکی از موضوعاتی که مری جین کیلی در کتاب درآمدی بر مطالعات کودکی به آن می‌پردازد، مسئله کودکان کار است. در قرن نوزدهم در انگلستان، بسیاری از کودکان ساکن یتیم‌خانه‌ها از امکانات تفریحی و آموزشی مناسبی برخوردار نبودند و برخی از آن‌ها ساعت‌های طولانی به کار مشغول می‌شدند.

مری جین کیلی در کتاب درآمدی بر مطالعات کودکی انتشارات فراهم، دیدگاهی را که کودکی را مفهومی یکسان و جهان‌شمول می‌داند، به چالش می‌کشد. تجربه‌ی کودکی می‌تواند تحت تأثیر عواملی مانند جنسیت، فرهنگ، شرایط اجتماعی و محیط زندگی قرار بگیرد. کودکی که در منطقه‌ای جنگ‌زده زندگی می‌کند، تجربه‌ای متفاوت از کودکی دارد که در شرایط رفاه و امنیت بزرگ می‌شود. اسباب‌بازی‌ها، ادبیات کودک، بازی‌ها و شیوه‌های سرگرمی نیز در فرهنگ‌های مختلف متفاوت‌اند و در شکل‌گیری تجربه و هویت کودکان نقش دارند.

جامعه‌شناسی کودکی، در میان فناوری و رسانه

رسانه و فناوری نیز از عوامل تأثیرگذار بر تجربه کودکی هستند. رسانه‌ها می‌توانند بر نحوه شکل‌گیری سلیقه و نگرش کودکان اثر بگذارند و تصورات خاصی درباره موضوعاتی مانند لباس، اسباب‌بازی و شیوه زندگی ایجاد کنند. کتاب درآمدی بر مطالعات کودکی با بررسی این موضوع، به رابطه میان کودکان، رسانه و جامعه می‌پردازد و تأثیر محیط رسانه‌ای بر تجربه کودکی را بررسی می‌کند.

یکی دیگر از موضوعات مطرح‌شده در کتاب درآمدی بر مطالعات کودکی ترجمه علیرضا کرمانی، نقد پارادایم رشدی است. در برخی رویکردهای سنتی، کودک صرفاً بزرگسال آینده در نظر گرفته می‌شود و دوران کودکی ارزش و هویت مستقلی ندارد؛ گویی اهمیت این دوره تنها به آماده‌سازی فرد برای ورود به بزرگسالی محدود می‌شود. مری جین کیلی با نقد این دیدگاه، بر اهمیت خودِ دوران کودکی و ضرورت توجه به نیازها، تجربه‌ها و حقوق ویژه کودکان تأکید می‌کند.

با مطالعه‌ی کتاب درآمدی بر مطالعات کودکی اثر مری جین کیلی، با رویکردهای روان‌شناختی، جامعه‌شناختی و فرهنگی به مفهوم کودکی آشنا می‌شوید و درمی‌یابید که کودکی نه مفهومی ثابت و یکسان، بلکه تجربه‌ای متأثر از فرهنگ، جامعه، رسانه و شرایط زندگی است.

کتاب درآمدی بر مطالعات کودکی برای شما مناسب است اگر

• به کتاب‌های حقوق کودکان و آثاری که شما را با رویکردهای گوناگون در مطالعات کودکی آشنا می‌کنند، علاقه‌مندید.
• می‌خواهید مقالات مرتبط با جامعه‌شناسی کودکی و روانشناسی رشد و تاثیر آن بر اجتماع را مطالعه کنید.
• پژوهشگر و جامعه‌شناس هستید و می‌خواهید با کتاب‌های جامعه‌شناسی که چگونگی سیر مطالعه‌ی تاریخی را به شما نشان می‌دهند، آشنا شوید.

در بخشی از کتاب درآمدی بر مطالعات کودکی می‌خوانیم

در خصوص نحوه‌ی خلق کودکى در زمان‌ها و مکان‌هایى مشخص، برداشت‌هاى گوناگونى ممکن است وجود داشته باشد و شاید ضرورت داشته باشد بدانیم که چه انواعى از کودکى را مى‌خواهیم خلق کنیم، اگر اصلاً خواهان خلق کودکى باشیم. براى مثال، روان‌شناسى رشد تفکر کودکان را به‌مثابه چیزى درک مى‌کند که روزبه‌روز شباهت بیشترى به طرز فکر بزرگسالان پیدا مى‌کند.

بر این اساس، طرز فکر کودکان چیزى متفاوت از طرز فکر بزرگسالان در نظر گرفته شده است و این تفاوت همچون نقصى طبیعى در نظر گرفته مى‌شود که با رشد کودک رفع خواهد شد. این وضعیت توسط جیمز و پروت (1997) به‌عنوان «نگریستن به کودکان به‌مثابه انسان‌هایى بالقوه نه انسان‌هایى بالفعل» توصیف شده است.

بر همین اساس و با این استدلال که کودکان باید تکمیل شوند، لى (2001) استدلال مخالفان ایده‌ی رشد را به‌مثابه «بچه را با تشت حمام بیرون انداختن» مى‌داند. لى مى‌پرسد: «اگر تغییر به‌منظور جبران یک کمبود طبیعى نباشد، چه نیازى به تغییر در کودک است؟ بزرگ شدن چه معنایى مى‌توانست داشته باشد، زمانى که ما از چارچوب‌هاى غالب جامعه‌پذیرى و رشد دور شده‌ایم؟

اگر ما خود را از چارچوب‌هاى غالب جامعه‌پذیرى و رشد کنار بکشیم، بزرگ شدن چه معنایى مى‌تواند داشته باشد؟» (لى، 2001: 54). البته، مى‌توانیم بگوییم که تکمیل و فقدان بیانگر برخى ابعاد چیزى است که به‌اصطلاح «وضعیت پایدار بزرگسالى» نامیده شده است. گذشته از همه‌ی این‌ها، انسان‌هاى پیر، براى مثال، همچنان که پیرتر مى‌شوند، اغلب نیازمند تکمیل نیز هستند.