کتاب تحول فرهنگی: انگیزه‌های مردم دگرگون می‌شود و جهان را دگرگون می‌کند

کتاب تحول فرهنگی به قلم رونالد اینگلهارت، به بررسی ایجاد تغییرات در انگیزه‌های مردم در جوامع مختلف می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه این تغییرات، جهان را دگرگون می‌کنند. نویسنده در این اثر رویکردهای مختلف منجر به تحول فرهنگی را بررسی و همچنین رابطه‌ی بین تحول فرهنگی، دموکراسی و توسعه‌ی اقتصادی را واکاوی می‌کند.

درباره‌ی کتاب تحول فرهنگی

از منظر کتاب تحول فرهنگی (Cultural Evolution) به قلم رونالد اینگلهارت (Ronald F. Inglehart) ارزش‌ها و رفتار مردم با میزان امنیت بقا شکل می‌گیرد. به اعتقاد نویسنده هرچه یک جامعه امن‌تر و مرفه‌تر شود، مردم از ارزش‌های بقا، مانند اطاعت، نظم و امنیت، به سمت ارزش‌های خودابرازی، مانند آزادی فردی، برابری جنسیتی، مدارا و مشارکت سیاسی حرکت می‌کنند. سطح بالای امنیت وجودی افراد را به تغییر، تنوع و داشتن ایده‌های جدید ترغیب می‌کند و از این رهگذر، جامعه و در شکل کلی آن جهان تغییر می‌کند.

کتاب تحول فرهنگی به قلم رونلد اینگلهارت، اثری در حوزه‌ی علوم سیاسی و جامعه‌شناسی است که می‌کوشد توضیح دهد چرا ارزش‌ها، نگرش‌ها و ترجیحات انسانی در جوامع مختلف تغییر می‌کنند. از نگاه نویسنده تغییر فرهنگی فقط نتیجه‌ی تغییر در اقتصاد نیست، بلکه با تغییر نسل هم پیش می‌رود. به عبارتی نسل‌هایی که در شرایط امن‌تر بزرگ می‌شوند، ارزش‌های متفاوتی از نسل‌های پرورش‌یافته در دوره‌های بحران دارند.

رونالد اف اینگلهارت با همین منطق، تحولاتی مثل گسترش دموکراسی، سکولاریزاسیون، تغییر نقش جنسیت، پذیرش تنوع جنسی و حتی ظهور پوپولیسم اقتدارگرا را توضیح می‌دهد. او در کتاب تحول فرهنگی توضیح می‌دهد که رفاه و امنیت بی‌سابقه‌ی دوران پس از جنگ، تغییر فرهنگی، جنبش‌های زیست‌محیطی و گسترش دموکراسی را به همراه داشته، اما در دهه‌های اخیر، کاهش امنیت شغلی و افزایش نابرابری منجر به واکنش اقتدارگرایانه شده است.

نظریه دگرگونی ارزش رونالد اینگلهارت

نظریه‌ی دگرگونی ارزش که هسته‌ی اصلی کتاب تحول فرهنگی اینگلهارت را می‌سازد، نشان می‌دهد که امنیت وجودی در دوران کودکی، ارزش‌های بزرگسالی را شکل می‌دهد. بر پایه‌ی این نظریه، جوامع با عبور از ناامنی به سمت رفاه، ارزش‌های بقامحور را رها می‌کنند و به اولویت‌های پسامادی مانند آزادی و مدارا روی می‌آورند. پژوهشگران برای تبیین این پدیده رویکردهای گوناگونی را به کار می‌گیرند؛ رویکردهایی مانند نظریه‌ی وراثت دوگانه، تکامل اجتماعی‌فرهنگی، ممتیک و نظریه‌ی انتخاب فرهنگی که هر کدام با روش‌ها و مفروضات خاص خود، فرآیند تغییر را مطالعه می‌کنند.

برای آشنایی با نظریه رونالد اینگلهارت در باب تکامل فرهنگی، خرید کتاب تحول فرهنگی در دسترس شما قرار دارد. این متن پژوهشی را انتشارات علمی و فرهنگی منتشر کرده و بهزاد عطارزاده آن را به فارسی برگردانده است.

نکوداشت‌های کتاب تحول فرهنگی

• این کتاب به‌یقین به یکی از مهم‌ترین کتاب‌های این قرن تبدیل خواهد شد؛ هر کتابخانه‌ای باید نسخه‌ای از آن را داشته باشد. (جِی. اِس. تِیلور، مجله‌ی Choice)
• اینگلهارت یکی از آخرین نظریه‌پردازان بزرگ نظریه‌ی مدرنیزاسیون پس از جنگ است؛ نظریه‌ای که توسعه‌ی اقتصادی را عامل سوق دادن جامعه به سمت دموکراسی لیبرال می‌داند. (جی. جان ایکنبری از مجله‌ی Foreign Affairs)
• کتاب تحول فرهنگی می‌تواند یکی از سه کتاب برتری باشد که تاکنون در دسته‌ی گزارش‌های خوش‌بینانه از تغییرات افکار عمومی نوشته شده است. زندگی شاید به طور کلی کوتاه، سخت و همراه با استثمار باشد، اما گذار ارزش‌ها که اینگلهارت مستند کرده است، نشان می‌دهد راه‌های عملی برای بهبود اجتماعی وجود دارد. (ساموئل کوهن، مجله جامعه‌شناسی آمریکا)

کتاب تحول فرهنگی برای شما مناسب است اگر

• کنجکاوید بدانید یک جامعه از چه مسیری متحول می‌شود و تکامل می‌یابد.
• در زمینه‌ی علوم اجتماعی و علوم سیاسی پژوهش می‌کنید و به دنبال یک منبع دست اول درباره‌ی تحول فرهنگی در جوامع هستید.

در بخشی از کتاب تحول فرهنگی: انگیزه‌های مردم دگرگون می‌شود و جهان را دگرگون می‌کند می‌خوانیم

رواج هنجارهای انتخاب فردی می‌تواند دگرگونی‌های اجتماعی مهمی را سبب شود. چنان‌که شکل 6-6 نشان می‌دهد، قوانین مربوط به همجنس‌خواهان پیوند نزدیکی با گسترۀ نفوذ هنجارهای انتخاب فردی در جوامع دارد. مقیاس مورد استفاده در اینجا از 1 تا 8 امتیازبندی شده است («1» کشورهایی را نشان می‌دهد که مجازات مرگ را برای همجنس‌خواهی در نظر می‌گیرند و «8» نشان‌دهندۀ کشورهایی است که ازدواج این افراد را قانونی کرده است). کشورهایی که رتبۀ بالایی در برخورداری از هنجارهای انتخاب فردی دارند به احتمال بیشتری قوانینی مطلوب همجنس‌خواهان تصویب کرده‌اند (r = 0.79).

بعید به نظر می‌آید که وجود این همبستگی قوی میان ارزش‌های سطح جمعی و قوانین اجتماعی ناشی از قوانینی باشد که ارزش‌ها را شکل می‌دهند. ازدواج همجنس‌خواهان نخست در سال 2000 قانونی شد، اما ارزش‌های مربوط به آن از چند دهه پیش در حال گسترش بود. در سال 2001، هلند گامی ناگهانی به سوی قانونی کردن ازدواج این افراد برداشت. علت مستقیم این پدیده، تصویب قانون ازدواج همجنس‌خواهان از جانب پارلمان هلند بود. اما علت ریشه‌ای را باید در تحول تدریجی‌ای جست که نگرش هلندی‌ها دربارۀ دگرباشی جنسی اتفاق افتاده بود. در پیمایش‌های ارزش‌های سال 1981، تقریباً نیمی از جمعیت هلند مخالف دگرباشی جنسی بودند (پیران تسامح کمتری از جوان‌ترها بروز می‌دادند)، اما همین هلندی‌ها رواداری بیشتری از دیگر جوامع مورد پیمایش نشان می‌دادند. در اغلب کشورها، 75 تا 99 درصد مردم مخالف دگرباشی جنسی بودند. این نگرش‌ها تدریجاً و طی جایگزینی بینِ نسلی جمعیت روادارانه‌تر شدند. در ۱۹۹۹، مخالفت هلندی‌ها با موضوع مورد اشاره به نصف سطح مخالفت در سال 1981 رسیده بود. در سال بعد از آن، پارلمان هلند ازدواج همجنس‌خواهان را قانونی کرد و اندکی پس از آن، شماری از کشورهاکه مردمی نسبتاً روادار داشتند، راه هلند را ادامه دادند [106].