کتاب جامعه شناسی کودکی: ویراست پنجم

معرفی کتاب جامعه شناسی کودکی: ویراست پنجم

کتاب جامعه شناسی کودکی نوشته‌ی ویلیام ای کورسارو با نگاهی متفاوت به جهان کودکان، تلاش می‌کند کودکی را نه صرفاً مرحله‌ای گذرا از رشد انسان، بلکه پدیده‌ای اجتماعی، فرهنگی و تاریخی در نظر بگیرد. این کتاب یکی از برجسته‌ترین منابع دانشگاهی و متون مرجع در مطالعات کودکی است که نگاه سنتی به اجتماعی شدن کودک را به چالش می‌کشد و جای آن را به فهمی پویاتر از تجربه زیسته‌ی کودکان می‌دهد.

درباره‌ی کتاب جامعه شناسی کودکی

کودکان چگونه در جامعه زندگی می‌کنند و چگونه خود در ساختن جهان اجتماعی مشارکت دارند؟ در کتاب جامعه شناسی کودکی (The Sociology of Childhood) ویلیام ای کورسارو (William A. Corsaro) از رویکردهایی که کودکان را صرفاً موجوداتی وابسته به خانواده و مدرسه می‌دانند، فاصله می‌گیرد و بر مفهوم «عاملیت کودک» تأکید می‌کند. نسخه‌ی حاضر ویراست پنجم این کتاب است که با ترجمه‌ی علی‌رضا کرمانى و مسعود رجبى اردشیرى در انتشارات فراهم منتشر شده است.

ویلیام ای کورسارو کتاب جامعه شناسی کودکی را در چهار بخش تنظیم کرده و به‌صورت مرحله‌به‌مرحله کودکی را از منظر اجتماعی بررسی می‌کند؛ از نظریه‌ها و روش‌های مطالعه‌ی کودکان تا نقش تاریخ، فرهنگ و خانواده در شکل‌گیری تجربه‌ی کودکی می‌گوید. همچنین به فرهنگ گروه‌های «همال»، شکل‌گیری هویت و در نهایت به موضوعاتی مانند فقر، نابرابری، خشونت، مهاجرت و آینده‌ی کودکان در جامعه می‌پردازد.

رویکرد متمایز ویلیام ای کورسارو به مفهوم کودکی

آنچه کتاب جامعه شناسی کودکی کورسارو را متمایز می‌کند، پیوند دادن تحلیل‌های خرد و تعاملات روزمره‌ی کودکان با مسائل کلان اجتماعی است؛ به همین دلیل این اثر تنها درباره‌ی تربیت کودک نیست، بلکه درباره‌ی جایگاه کودکان در ساختار جامعه است. کورسارو نشان می‌دهد فهم کودکی تنها از مسیر روان‌شناسی رشد ممکن نیست و باید آن را در متن ساختارهای اجتماعی، روابط خانوادگی، فرهنگ، اقتصاد و تحولات تاریخی مطالعه کرد.

ویلیام ای کورسارو از جامعه‌شناسان برجسته‌ی آمریکایی و از چهره‌های اثرگذار در شکل‌گیری مطالعات نوین کودکی است. بخش عمده‌ای از شهرت علمی او به دلیل پژوهش‌های قوم‌نگارانه درباره‌ی تعاملات کودکان و نظریه‌ی «بازتولید تفسیری» است؛ نظریه‌ای که توضیح می‌دهد کودکان چگونه عناصر فرهنگ بزرگسالان را دریافت، بازتفسیر و در جهان اجتماعی خود بازتولید می‌کنند.

جامعه شناسی کودکی: ویراست پنجم

ویراست پنجم کتاب جامعه‌شناسی کودکی حاصل بیش از چهار دهه آموزش و پژوهش نویسنده است و نسبت به نسخه‌های پیشین بازنگری‌های گسترده‌ای دارد. در این ویرایش، افزون بر به‌روزرسانی داده‌ها و منابع، موضوعات جدیدی مانند فرهنگ مصرف‌گرایی کودکان، تأثیر رسانه و فناوری، کودکان مهاجر، تاب‌آوری در بحران‌ها، روابط همسالان، مسائل زیست‌محیطی و نقش کودکان در جامعه به کتاب افزوده شده است.

در میان کتاب‌های ویلیام ای کورسارو این اثر از مطالعه‌ی رشد کودک فراتر می‌رود و خواننده را به بازاندیشی درباره‌ی جایگاه کودکان در جامعه دعوت می‌کند. کورسارو نشان می‌دهد کودکان صرفاً موضوع سیاست‌ها و تربیت نیستند، بلکه خود تولیدکنندگان معنا، فرهنگ و روابط اجتماعی‌اند. با خرید کتاب جامعه شناسی کودکی انتشارات فراهم با نظریات نوین در حوزه‌ی مطالعات کودکی آشنا خواهید شد.

کتاب جامعه شناسی کودکی برای شما مناسب است اگر

• دانشجو یا پژوهشگر رشته‌های جامعه‌شناسی، علوم اجتماعی، علوم تربیتی و مردم‌شناسی هستید.
• فعال حوزه‌ی کودک، سیاست‌گذار اجتماعی یا معلم هستید و در زمینه‌ی آموزش به کودکان فعالیت می‌کنید.
• به موضوعات جامعه‌شناسی کودکان، مشکلات اجتماعی کودکان و مباحث مرتبط با تربیت کودک علاقه دارید.

در بخشی از کتاب جامعه شناسی کودکی: ویراست پنجم می‌خوانیم

سال‌ها پیش در نخستین کار مردم‌نگارانه‌ام‌، در یک کودکستان، دخترى چهار ساله از من پرسید: «بیل، روزهاى خوب گذشته را به یاد دارى؟» این اتفاق در سال‌هاى اولیه کارهاى پژوهشى‌ام با کودکان رخ داد و من تازه با چیزهاى تعجب‌آورى که کودکان مى‌گفتند یا درباره‌شان سؤال مى‌کردند، آشنا شده بودم. هنوز هم کودکان چیزهاى شگفت‌انگیزى مى‌پرسند، اما حالا دیگر از این واقعیات شگفت‌زده نمى‌شوم و مى‌دانم در این‌گونه مواقع همیشه مجبور نیستم یک پاسخ خوب داشته باشم. به‌خاطر مى‌آورم روزى کودکی چهارساله از من درباره‌ی روزهاى خوب گذشته پرسید. کدام‌یک از روزهاى خوب گذشته؟ من خیلى از او مسن‌تر بودم، اما آن‌قدرها هم پیر نبودم. او این اصطلاح را کجا شنیده بود؟ از والدینش؟ از یک آگهى تجارى در تلویزیون؟ آیا پدربزرگ یا مادربزرگ او درباره‌ی روزهاى خوب گذشته صحبت کرده بودند؟ آیا او واقعاً توقع داشت به سؤالش جواب بدهم؟ تمام این سؤالات در ذهنم جریان داشت و او آن جا مشغول لبخند زدن و نگاه کردن به من بود.

آرام مى‌گویم: «خوب اجازه بده ببینم، روزهاى خوب گذشته. آیا منظورت روزهایى است که من بچه بودم؟ او مى‌گوید: «آه، روزهاى خوب گذشته دیگه.» سپس روى برمى‌گرداند و دور مى‌شود. به نظر مى‌رسید هر جوابى که مى‌دادم کفایت مى‌کرد. مجبور نبودم سؤالش را خیلى جدى بگیرم.

تعداد کمى از روان‌شناسان و جامعه‌شناسان سؤالاتى از این دست را درخصوص روزهاى خوب گذشته جدى مى‌گیرند. روان‌شناسان و جامعه‌شناسان هیچ‌کدام به مطالعه‌ی کودکى در یک زمینه‌ی اجتماعى_تاریخى نپرداخته‌اند. البته این وضعیت در مطالعات بین‌فرهنگى درخصوص کودکان و کودکى کمى بهتر است؛ اما این بهبود چشمگیر نیست. استثناهایى در این زمینه به چشم مى‌خورد؛ اما براى اغلب روان‌شناسان و جامعه‌شناسان از اواسط قرن بیستم به بعد تمرکز بر رشد فردى کودکان بوده است. جامعه‌شناسى جدید کودکى مجبور است این گرایش را تصحیح کند. ما نیاز داریم مفهوم نظرى بازتولید تفسیرى را در زمینه‌ی تاریخى و فرهنگى قرار دهیم. این بخش از کتاب دقیقاً به دنبال انجام چنین کارى است.

فهرست مطالب کتاب

پیش‌گفتار مترجمان
مقدمه
درباره‌ی نویسنده
بخش اول: مطالعه‌ی جامعه‌شناسی کودکان
فصل اول: نظریه‌های اجتماعى کودکى
فصل دوم: ساختار کودکى و بازتولیدهاى تفسیرى کودکان
فصل سوم: روش‌هاى مطالعه‌ی کودکان و کودکى
بخش دوم: کودکان، کودکى و خانواده‌ها در زمینه‌ی تاریخى و فرهنگى
فصل چهارم: دیدگاه‌هاى تاریخى درباره‌ی کودکى و کودکان
فصل پنجم: تغییر اجتماعى، خانواده‌ها و کودکان
بخش سوم: فرهنگ‌هاى کودکان
فصل ششم: فرهنگ‌هاى گروه‌هاى همال کودکان و «بازتولید تفسیری»
فصل هفتم: مشارکت و کنترل در فرهنگ‌هاى اولیه گروه‌هاى همال
فصل هشتم: تضاد و تمایز در فرهنگ‌هاى ابتدایى گروه‌هاى همال
فصل نهم: فرهنگ‌هاى گروه‌هاى همال افراد سنین پیشانوجوانی
بخش چهارم: کودکان، مشکلات اجتماعى و آینده‌ی کودکى
فصل دهم: کودکان، مشکلات اجتماعى و خانواده
فصل یازدهم: کودکان، مشکلات اجتماعى و جامعه
فصل دوازدهم: آینده‌ی کودکى
واژه‌نامه
منابع
نمایه