کتاب آیا من باز هم «من» خواهم بود؟: دستیابی به تداوم حس خود در تجربیات زیسته زوال عقل

کتاب آیا من باز هم «من» خواهم بود؟، روایتی عمیق از تجربه‌ی زیسته‌ی یک فرد مبتلا به زوال عقل است. کریستین برایدن، با نگاهی انسانی و روان‌شناختی، به چالش حفظِ هویتِ خود در مواجهه با تحلیل‌رفتنِ تدریجی توانایی‌های شناختی پرداخته است. مطالعه‌‌‌ی این کتاب، همانند تجربه‌ی حس هم‌نشینی با انسانی است که در عین از دست دادن تدریجی خاطره‌ها و توانایی‌های ذهنیْ همچنان خود را جست‌وجو می‌کند.

درباره‌ی کتاب آیا من باز هم «من» خواهم بود؟

کتاب آیا من باز هم «من» خواهم بود؟ (Will I Still Be Me?)، این افسانه را که مبتلایان به زوال عقل به تدریج به پوسته‌ای خالی تبدیل می‌شوند، در هم می‌شکند و نشان می‌دهد که بیماران می‌توانند به‌رغم زوال شناختی، هنوز تجربه‌ای دلنشین از زندگی داشته باشند. کریستین برایدن (Christine Bryden)، با روایتِ صادقانه و تأمل‌برانگیزِ خود از زندگی پس از تشخیص زوال عقل، شما را با احساسات یک بیمار مبتلا به آلزایمر آشنا می‌کند.

زندگی معنادار با زوال عقل

باور عموم بر این است که در جریان زوال عقل، «خود» از بین می‌رود. کتاب آیا من باز هم «من» خواهم بود؟، این باور را به چالش کشیده است. هویت انسانی، حتی در دل زوال شناختی نیز می‌تواند از طریق ارتباط با دیگران، معنایابی در لحظه‌ی حال و حفظ حسِ بودن، تداوم پیدا کند و زندگی پر از امید و معناداری را ممکن سازد.

کریستین برایدن، بیماری است که بیشتر از دو دهه با زوال عقل زندگی می‌کند. این بیمار آلزایمری با نگارش کتاب آیا من باز هم «من» خواهم بود؟ تلاش کرده تا به جامعه‌ی پزشکی و عمومِ مردم نشان دهد که زوال عقل، اراده‌ی زیستن و حسِ تعلق به جهان پیرامون را از انسان نمی‌گیرد.

نبرد با فراموشی و آری‌گویی به زندگی

مجموعه‌‌ی تجربه‌های واقعی و تأثیرگذار از نبرد با آلزایمر و آری گفتن به زندگی در کتاب آیا من باز هم «من» خواهم بود؟، قرار دارد. مطالعه‌ی این تجربه‌ها، در کنار اینکه اطلاعات کاملی درباره‌ی آلزایمر در اختیار شما قرار می‌دهد، نگاه شما به این بیماری را از دریچه‌ای کاملاً متفاوت تغییر می‌دهد.

پس، اگر می‌خواهید روایتی صادقانه و انسانی از نبرد با زوال عقل را از زبانِ یک بیمار مبتلا به آلزایمر بخوانید، خرید کتاب آیا من باز هم «من» خواهم بود؟ را فراموش نکنید. انتشارات کتاب ارجمند، با ترجمه‌ی این کتاب، اثری ارزشمند و امیدبخش را برای جامعه‌ی روان‌شناسی، پزشکان و خانواده‌های بیماران زوال عقل به ارمغان آورده است. مهرداد پورشهبازی و بهار بنی کریمی، مفاهیم عمیق انسانی را با برگردانی روان به فارسی ترجمه کرده‌اند.

نکوداشت‌های کتاب آیا من باز هم «من» خواهم بود؟

• کریستین برایدن به‌گونه‌ای قدرتمند نشان می‌دهد که با وجود زوال عقل، «خود» و اشتیاق او برای بهبودِ جامعه‌اش همچنان پابرجا است، افرادی که با زوال عقل زندگی می‌کنند، می‌توانند از روابطِ متقابلِ مثبت با دیگران لذت ببرند. زمانی که ما به انسانیتِ افرادی که با زوال عقل زندگی می‌کنند احترام می‌گذاریم، به انسانیتِ خودمان عمیق‌تر ارج می‌نهیم. (استیون آر. سابات، دکترای تخصصی دانشگاه جرج‌تاون)
• کریستین برایدن، زنی استثنایی و پیشگام در حوزه‌ی حمایت از بیمارانِ زوال عقل است که به داشتنِ او به عنوانِ یک دوست، به خود می‌بالم. کتاب آیا من باز هم «من» خواهم بود؟ ادایِ دینی است به تعهدِ مداومِ او برای بهبودِ زندگیِ همه‌ی افرادِ مبتلا به زوال عقل؛ کتابی که به ما امید می‌دهد و بینشی عمیق از این که چگونه معنویتِ او به زیستنِ مثبت با زوال عقل کمک کرده است، ارائه می‌کند. کریستین برایدن هدیه‌ی ارزشمندِ دیگری به جهان داده است؛ نوشته‌هایش، پژوهش‌هایش و نگاهِ درونیِ او به این که زوال عقل چگونه بسیار فراتر از یک فرد، تأثیر می‌گذارد. (کیت سوافر، فعالِ حقوق بشر)

کتاب آیا من باز هم «من» خواهم بود؟ برای شما مناسب است اگر

• متخصص مغز و اعصاب یا روان‌پزشک هستید و می‌خواهید تجربه‌های انسانیِ یک بیمار مبتلا به آلزایمر را مطالعه کنید.
• از بیماران مبتلا به آلزایمر پرستاری می‌کنید و قصد دارید اطلاعات خود از بیماری زوال عقل را گسترش دهید.
• پژوهشگر حوزه‌ی روان‌شناسیِ سالمندی هستید و به مباحث مرتبط با بیماری آلزایمر علاقه دارید.

در بخشی از کتاب آیا من باز هم «من» خواهم بود؟: دستیابی به تداوم حس خود در تجربیات زیسته زوال عقل می‌خوانیم

اندکی پس از دریافت تشخیص زوال عقل از مطالعۀ نوشتۀ متخصص الهیاتی به نام دیوید کِک بهت‌زده شدم؛ بر اساس نوشته‌های او، ممکن است از دست دادن حافظه منجر به «فروپاشی آشکار انسان» شود (1996، ص. 15)، زوال عقل به معنای «تجسم نابودی» است (ص. 21) و «وقتی خودی وجود ندارد، جز اندکی از خودشناسی وجود نخواهد داشت» (ص. 38). من در پی داستان متناقضی با رویکرد کِک بودم تا نگاه او را در مورد زوال عقل به چالش بکشم. چگونه ممکن بود صرفاً به دلیل سیر رو به زوال آهستۀ مغزم به‌عنوان یک انسان دچار فروپاشی شوم؟ من چنین نوشتم:

هریک از ما همچون زیبابینی از خصوصیات شخصیتی هستیم که هرکدام از اجزای آن، کیستی ما را شکل می‌دهند؛ اما اغلب به دلیل پرمشغلگی، تقاضاها و محدودیت‌ها، انتظارات زندگی و... دچار محدودیت در ابراز دامنه‌های مختلف این انسان چندوجهی می‌شویم. وقتی این بیماری را دریافتم، به گنجینه‌ای از آنچه که در این شخصیت چندبعدی پنهان شده بود، چشم گشودم. من می‌توانم با آشکار شدن هر لایه احساس راحتی داشته باشم... وجود من کانون هریک از این جنبه‌های زندگی است و خود را به شکل‌های مختلف من ابراز می‌کند. این ذات منحصربه‌فرد «من» در کانون من قرار دارد و این چیزی است که تا پایان با من خواهد ماند. شاید «منِ» واقعی‌تری را نسبت به حال حاضر در آینده داشته باشم (برایدن، 2012، صص. 64، 62). من می‌دانم که فرایندهای فکری من آهسته‌تر، مرتعش‌تر و منقطع‌تر می‌شوند؛ در عین حال هنوز حس من را به‌شدت احساس می‌کنم. اگرچه توانایی‌های شناختی من کاهش یافته‌اند، اما حس خود هیجانی و معنوی را حفظ کرده‌ام؛ بنابراین نقاب‌ها را از چهرۀ زوال عقل خود کنار زده‌ام: کارکرد شناختی خود و یک خود هیجانی سرشار از آشفتگی فزاینده را کنار زده‌ و به سمت یک خود «حقیقی» قدم برداشته‌ام (برایدن، 2005، ص. 159).