معرفی و دانلود کتاب رادیو: توسعه و تحولات سیاسی و اجتماعی

معرفی کتاب رادیو: توسعه و تحولات سیاسی و اجتماعی

کتاب رادیو: توسعه و تحولات سیاسی و اجتماعی پژوهشی است پیرامون نقش ابزار ارتباطی بدیعی به نام رادیو در آغاز حکومت پهلوی. رضا مختاری اصفهانی این فرض را که رادیو، تاثیر به‌سزایی در پیش‌برد و عمومی‌سازی ایدئولوژی پهلوی داشت، در نظر گرفته و به شواهدی در جهت تائید باور خود، در ابعاد مختلف سیاسی و اجتماعی می‌پردازد.

درباره‌ی کتاب رادیو: توسعه و تحولات سیاسی و اجتماعی

از نخستین کشفی که در میانه‌های سده‌ی نوزدهم از امواج الکترومغناطیسی صورت گرفت، تا روزگاری که در سده‌ی بیستم، هدایت جهت‌دار این امواج آن را به رسانه‌ای به نام «رادیو» تبدیل کرد، دهه‌ها زمان برد. اما دیری نپایید تا این تکنولوژی جدید، به رسانه‌ی فراگیری در سرتاسر دنیا بدل شود و به سرعت، اصلی‌ترین ابزار برای انتقال پیام تلقی گردد. و چیزی نزدیک به بیست سال طول کشید تا این رسانه‌ی نوظهور، در ایران هم رشد و گسترش پیدا کرد. رضا مختاری اصفهانی در مقدمه‌ی کتاب رادیو، اثرش را نه یک گاه‌شمار برای سیر تحول رادیو در ایران، که ذکر سیر تحولات سده‌ی چهاردهم خورشیدی در ایران معرفی می‌کند.

اقبال عمومی نسبت به رادیو در ایران پهلوی

از همان ایام نخست پس از معرفی و بهره‌برداری از رادیو، این رسانه بدل به ابزاری محبوب در راه انتقال پیام در سرتاسر جهان گردید؛ و این چندان هم جای شگفتی نداشت؛ چه، نه‌تنها درمورد رادیو، به صفحات کاغذی نیاز نداشتیم، بلکه امکان دریافت پیام از طریق رادیو، که صوتی بود، برای آنان که خواندن نمی‌دانستند نیز فراهم بود و این به زودی سبب برتری جستن رادیو نسبت به روزنامه گردید. در کتاب رادیو می‌خوانیم که سازمان پرورش افکار، نهادی که در دهه‌ی دوم پادشاهی رضاشاه پهلوی، به چه نحو از برنامه‌های رادیویی در جهت اشاعه‌ی ایدئولوژی ناسیونالیستی پهلوی استفاده شد.

رادیو: از سوءاستفاده‌ی سیاسی تا آموزش اجتماعی

کتاب رادیو رضا مختاری اصفهانی، پژوهشی دوسویه را پیش گرفته است. بدین گونه که هم به حوادث سیاسی دوران پهلوی اول، که بر مسیر حرکت رادیو در ایران تاثیر گذاشت، و هم بر تاثیراتی که رادیو خود بر وقایع اجتماعی و سیاسی ایران در آن روزگار گذاشت، تاکید و التفات دارد. با دانلود کتاب رادیو: توسعه و تحولات سیاسی و اجتماعی، نقش این رسانه را در سه جهت اساسی درخواهیم یافت. نخست در راستای چگونگی مواجهه و واکنش نسبت به سه جنگ و سه جنبش سیاسی که در سده‌ی اخیر یا در ایران رخ دادند یا کشور ما موضعی مشخص نسبت بدان‌ها داشت؛ یعنی جنگ جهانی دوم، جنگ اسرائیل با اعراب و جنگ میان ایران و عراق.

از دیگر موارد فایده‌مندی رادیو می‌توان به استعمال آن در مسیر جهت‌دهی به جنبش‌هایی که در یک کشور رخ می‌دهند اشاره کرد. در ایران معاصر، این سه جنبش مهم که در کتاب رادیو انتشارات لوح فکر به آن‌ها اشاره رفته است، به ترتیب ملی شدن صنعت نفت، کودتای 28 مرداد، و جنبش ضدبهاییت، در پی اتحاد محمدرضاشاه با مذهبیون و مراجع اسلامی بود. گذشته از استفاده‌های جهت‌دار و غرض‌ورزانه از رادیو، توسعه‌ی این رسانه نقش غیرقابل انکاری در امر آموزش و فرهنگ‌سازی، و نیز در هنر، به‌ویژه در شعر و موسیقی ایفا کرد. که بی‌گمان بدون حضور این رسانه، فرایند امور یادشده هرگز به چنان کیفیتی امکان اجرایی شدن نمی‌یافت.

با خرید کتاب رادیو: توسعه و تحولات سیاسی و اجتماعی، بدان‌گونه که از عنوان این کتاب هم برمی‌آید، گوش به روایت رضا مختاری اصفهانی می‌سپاریم تا نزدیک به یک سده از تاریخ سیاسی و اجتماعی میهن‌مان را از خلال تاثیر و تاثرات رادیو، بر آن، و از آن، بخوانیم.

کتاب رادیو: توسعه و تحولات سیاسی و اجتماعی برای شما مناسب است اگر

• به خوانشی جامعه‌شناختی از تاریخ ایران علاقه دارید.
• پژوهشگر حوزه‌ی رسانه و ابزارهای ارتباطی هستید.
• سیر تحولات تاریخ معاصر ایران، از آغاز پهلوی تا سال‌های نخست جمهوری اسلامی برایتان جذاب است.

در بخشی از کتاب رادیو: توسعه و تحولات سیاسی و اجتماعی می‌خوانیم

همان‌گونه که روزنامه در جهت انتشار اخبار دارالخلافه و ممالک محروسه به وجود آمد، رادیو هم برای تبلیغ و ترویج سیاست‌های سلطنت پهلوی پا به عرصۀ وجود نهاد؛ سیاستی که قبلاً با ایجاد سازمان پرورش افکار دنبال شده بود. سازمان پرورش افکار با انتشار کتاب و برگزاری سخنرانی‌های متعدد در تهران و شهرستان‌ها سعی در القای ملّی‌گرایی و شاه‌دوستی داشت. اخبار دارالخلافۀ ناصری در برنامه‌های سازمان تبدیل به اخبار پیشرفت‌های کشور در عرصه‌های مختلف تحت سلطنت پهلوی شد. تداوم چنین وضعی نیز در اعتقاد به شاه و میهن نهفته بود. هدف مذکور هم بنا بود از طریق «روزنامه‌ها، رساله‌ها، کتب کلاسیک و کتب عام‌المنفعه، سخنرانی عمومی، نمایش و سینما، رادیو، موسیقی و سرودهای میهنی و امثال آن» پی‌گیری شود. احمد متین‌دفتری، مبدع سازمان پرورش افکار، مدعی است که «فکر تشکیل سازمان پرورش افکار را در دفاع از شاه» به وجود آورده است.

یکی از راه‌های انتقال این اندیشه، رادیو بود؛ وسیله‌ای که در مادۀ یازدهم اساسنامۀ سازمان نیز پیش‌بینی گردیده بود. رادیو به عنوان رسانه‌ای فراگیر از طریق امواج می‌توانست پیام‌آور خوبی برای چنین منظوری باشد. بر همین مبنا وقتی اداره‌کل انتشارات و تبلیغات تأسیس شد تا متولی امور تبلیغی از جمله رادیو باشد، در بخشنامه‌ای به تاریخ چهارم اسفندماه 1319 در حوزه‌های گوناگون وظایفی برای خود پیش‌بینی کرد. بخشی از این وظایف در حوزۀ «سیاسی و مدنی» بود. رادیو به تبع اداره‌کل انتشارات و تبلیغات موظف بود ناسیونالیسم باستان‌گرا، تمرکز‌گرایی و شاه‌دوستی را تبلیغ و ترویج کند: «... از لحاظ سیاسی و مدنی: تقویت حس شاه‌دوستی و میهن‌پرستی و گوشزدکردن مفاخر ملّی و باستانی برای استوارکردن بنیان وحدت ملّی و رهبری مردم به اطاعت از قانون و کمک دولت». اداره‌کل انتشارات و تبلیغات از «لحاظ بین‌المللی» نیز برای خود وظایفی قائل بود.

فهرست مطالب کتاب

مقدمه
فصل اول: رادیو و سیاست
ایدئولوژی و فرهنگ
رادیو و آموزش مدرنیسم
از کنترل گیرندۀ رادیو تا سانسور برنامه
رادیو؛ چالشی میان دولت و مجلس
سیاست تبلیغی دولت
فصل دوم: رادیو در سه جنگ
جنگ جهانی دوم و اشغال ایران
رادیو در دوران اشغال
سرود ای ایران؛ پاسخی به اشغال
جنگ اعراب و اسرائیل (1346)
ایران و فلسطین
جنگ رادیویی با عراق
جنگ ایران و عراق (1359)
رادیو جبهه
فصل سوم: رادیو در سه جنبش
تحول ناسیونالیسم ایرانی در رادیو
جنبش ملّی‌شدن صنعت نفت ایران
از 30 تیر 1331 تا 28 مرداد 1332
پس از کودتا
جنبش ضدبهایی
آغاز جدایی
جنبش 15 خرداد 1342
فصل چهارم: فرهنگ و آموزش در رادیو
فرهنگ‌سازی رادیو
زبان فارسی و هویت فرهنگی
رادیو تبریز در مسیر همگرایی ملّی
رادیو و آموزش
مذهبیون در رادیو
چالش مذهبیون و رادیو
برنامۀ فرهنگ مردم
فصل پنجم: شعر و موسیقی در رادیو
پیشینۀ تاریخی
موسیقی در مسیر تحول
تحول در شعر فارسی
شعر و موسیقی در رادیوی رضاشاهی
شعر و موسیقی رادیو پس از شهریور 1320
گل‌های جاویدان پیرنیا
اسناد
ضمیمه: سخنگویان مذهبی رادیو
کتابشناسی
نمایه