معرفی و دانلود کتاب تکنوکراسی و سیاستگذاری اقتصادی در ایران: به روایت دکتر رضا نیازمند

معرفی کتاب تکنوکراسی و سیاستگذاری اقتصادی در ایران: به روایت دکتر رضا نیازمند

کتاب تکنوکراسی و سیاستگذاری اقتصادی در ایران به کوشش علی اصغر سعیدی گردآوری و تالیف شده و در آن زندگی و مسیر حرفه‌ای رضا نیازمند را در دوران محمدرضا شاه روایت می‌کند. نیازمند در حوزه‌ی مدیریت صنعتی فردی تاثیرگذار بوده و مرور زندگی او در بستر ایرانِ دهه‌ی 40 شمسی سرشار از ناگفته‌هایی در زمینه‌ی اقتصاد، تاریخ و سیاست است.

درباره‌ی کتاب تکنوکراسی و سیاستگذاری اقتصادی در ایران

کتاب تکنوکراسی و سیاستگذاری اقتصادی در ایران به کوشش علی اصغر سعیدی نوشته شده، اما در اصل مجموعه‌ای از گفتگوها، روایت‌ها و خاطرات رضا نیازمند است؛ مدیری که نامش با صنعتی‌سازی و تصمیم‌سازی اقتصادی در ایران گره خورده است. او از چهره‌های مهم مدیریت صنعتی در ایران بود و بخش عمده‌ای از فعالیت حرفه‌ای‌اش در دوره‌ای که در آن تکنوکراسی یا فن‌سالاری به اوج رسید، گذشته است.

از این رو، کتاب خاطرات رضا نیازمند فقط یک زندگی‌نامه‌ی شخصی نیست، بلکه روایتی از پشت‌صحنه‌ی یکی از مهم‌ترین دوره‌های تحول اقتصادی ایران است. خواندن این کتاب جالب است چون فقط از دستاوردها نمی‌گوید، بلکه از مسیر شکل‌گیری یک مدیر صنعتی، تجربه‌های کاری و نگاه او به صنعت و توسعه پرده برمی‌دارد. در کتاب تکنوکراسی و سیاستگذاری اقتصادی در ایران از پیشینه‌ی خانوادگی، دوران کودکی، تحصیل، ورود به فعالیت حرفه‌ای و در نهایت سال‌های پایانی زندگی رضا نیازمند نیز سخن گفته می‌شود.

شکل‌گیری تکنوکراسی در ایران

تکنوکراسی به معنای اداره‌ی امور بر پایه‌ی تخصص، دانش فنی و شایستگی حرفه‌ای است؛ یعنی جایی که مدیران و برنامه‌ریزان، نه صرفاً بر اساس ملاحظات سیاسی، بلکه بر اساس تجربه و مهارت تصمیم می‌گیرند. کتاب تکنوکراسی در ایران می‌گوید که این الگو در سال‌های 1341 تا 1348 در ایران شکل گرفت و به یکی از پایه‌های سیاستگذاری اقتصادی تبدیل شد.

آن‌طور که در روایت رضا نیازمند آمده، در همان دوره‌ای که رشد اقتصادی دورقمی و شکوفایی صنعتی به چشم می‌آمد، بخش مهمی از سازوکارهای تصمیم‌گیری در دست مدیران فنی و متخصصان قرار داشت. کتاب تکنوکراسی رضا نیازمند نشان می‌دهد که این رویکرد چگونه به شکل‌گیری و گسترش صنایع مهمی مثل ماشین‌سازی، الکترونیک، نساجی و صنایع مادر کمک کرد.

با این حال، در کتاب تکنوکراسی و سیاستگذاری اقتصادی در ایران رضا نیازمند فقط از موفقیت‌ها حرف نمی‌زند؛ بلکه به این نکته هم اشاره می‌کند که بسیاری از جنبه‌های آن دوره هنوز در تاریخ‌نگاری رسمی ثبت نشده و همین مسئله، خاطرات نیازمند را به منبعی مهم برای فهم بهتر تاریخ صنعت ایران تبدیل می‌کند.

اهمیت این اثر در آن است که تاریخ اقتصاد ایران را از زاویه‌ی تجربه‌ی زیسته‌ی یک مدیر صنعتی روایت می‌کند. به همین دلیل، خواننده فقط با یک متن خاطره‌محور روبه‌رو نیست، بلکه با سندی مواجه است که هم ارزش تاریخی دارد و هم برای فهم رابطه میان دولت، صنعت و توسعه مفید است. تکنوکراسی و سیاست گذاری اقتصادی در ایران کتابی خواندنی و مهم است برای کسانی که می‌خواهند سازوکار تصمیم‌گیری در اقتصاد ایران را بفهمند.

انتشارات لوح فکر این کتاب را منتشر و در دسترس علاقه‌مندان به تاریخ توسعه قرار داده است. اگر می‌خواهید درمورد یکی از مهم‌ترین دوره‌های اقتصادی ایران آگاهی پیدا کنید، خرید کتاب تکنوکراسی دکتر نیازمند را از دست ندهید.

کتاب تکنوکراسی و سیاستگذاری اقتصادی در ایران برای شما مناسب است اگر

• به سرگذشت و زندگینامه‌ی افراد مهم در تاریخ اقتصادی ایران علاقه‌مندید.
• می‌خواهید بدانید اساسا تکنوکراسی چیست و چگونه در ایران پا گرفت.
• به‌عنوان یک صنعتگر و کارآفرین مایلید با یکی از بزرگان این حوزه و روند رشد او آشنا شوید.
• درمورد تاریخ دوره پهلوی و دوران شکوفایی اقتصاد ایران در دهه‌ی 40 شمسی تحقیق می‌کنید.

در بخشی از کتاب تکنوکراسی و سیاستگذاری اقتصادی در ایران: به روایت دکتر رضا نیازمند می‌خوانیم

انسان در زندگی خاطرات زیادی می‌سازد؛ برخی شیرین و برخی تلخ. من از دوران معاونت وزارت اقتصاد خاطرات تلخ و شیرین بسیار دارم که یکی از این خاطرات از همه جالب‌تر و افتخارانگیزتر بود. یک روز منشی زنگ زد که شخصی از طرف سازمان معلولین کشور می‌خواهد با من ملاقات کند، و اصرار کرد که همین الان او را بپذیرم. منشی من هرگز برایم تعیین تکلیف نمی‌کرد، به همین دلیل از گفته او تعجب کردم و گفتم بگو بیاید.

یک دقیقه بعد در اتاق باز شد اما کسی وارد نشد. تعجب کردم ولی بلافاصله صدای «سلام عرض می‌کنم» شخصی، نظر مرا به سوی در ورودی جلب کرد. دقت کردم دیدم مردی که هر دو پای او قطع شده، روی لگن خاصره و با کمک دو دست حرکت می‌کند، داخل اتاق شده و به سوی من می‌آید. بسیار تعجب کردم. نمی‌دانستم چه باید بکنم. بلافاصله تصمیم گرفتم خیلی عادی با او رفتار کنم و بگذارم این شخص خودش تصمیم بگیرد که چه باید بکند. چند لحظه بعد رسید به صندلی کناری من و با یک حرکت فوری روی صندلی نشست.

حالا با فردی مطمئن، قوی و با اتکا‌به‌نفس زیاد مواجه شدم. باز عکس‌العملی نشان ندادم و خونسرد، چنان‌که گویی اصلاً نقص عضوی ندارد، رو به او کردم و گفتم: از دیدار شما خوشوقتم، چه کاری می‌توانم برایتان انجام دهم؟ مهمان من با صدای بسیار گیرا و مطمئن خود را معرفی کرد و گفت که معلم ریاضی دبیرستان دارالفنون است (همان دبیرستانی که من از آن جا دیپلم متوسطه گرفته بودم). بلافاصله گفتم: من در دبیرستان دارالفنون درس خوانده‌ام و ریاضی‌ام همیشه خوب بود.

بعد مهمانم توضیح داد که در اثر تصادف پاهای خود را از دست داده، او را به آلمان فرستاده‌اند و آن جا پاهایش را قطع کرده‌اند و یک استوانه چرمی برای لگن خاصره‌اش درست کرده‌اند و به او آموخته‌اند که چگونه با دو دست خود راه برود و چگونه با کمک دست‌ها بالا بپرد و روی مبل و صندلی بنشیند.

فهرست مطالب کتاب

پیشگفتار
بخش یکم: پیشینه خانوادگی
پیشینه خانوادگی
ازدواج پدر و مادرم و تولد فرزندان
شیوع قحطی و اپیدمی آبله در همدان
فرار پدر از دست انگلیسی‌ها
تولد در غربت
برگشت به همدان و شروع زندگی پررنج جدید
ترک همدان و مهاجرت به اراک
مهاجرت به تهران
فوت پدرم
یک چرخ خیاطی و آتیه‌ای نامعلوم
خانه خیابان فرهنگ
بخش دوم: پیشینه تحصیلی و آموزشی
اخذ دیپلم از دارالفنون و در جستجوی کار
رسیدن به آرزوی دیرین
هنرستان صنعتی ایران و آلمان (هنرسرای عالی)
اولین ملاقات با شاه
بخش سوم: شروع کار و ادامه تحصیلات
شروع کار در کارخانه ونک
حزب توده و مشکلات کارگری
ساخت لوازم یدکی ماشین‌های نساجی
عزیمت به آمریکا برای تحصیل
بخش چهارم: کار در سازمان برنامه
شروع کار در سازمان برنامه
تحقیق برای ساخت سد کرج
تغییر رفتار مصرف انرژی روستاییان
استفاده از جدول داده-ستانده
مشارکت در تأسیس حزب ایران
فراز و فرود محبوبیت مصدق
امتناع از گرفتن پست بعد از کودتا
سفر تحصیلی دوم به آمریکا
کار با ابتهاج در سازمان برنامه
کار با جرج فرای
دستور ابتهاج برای ارزیابی کارخانه‌های کوچک دولتی
مشکلات مربوط به اصطلاحات مدیریت در آغاز کار
بخش پنجم: مدیریت شرکت نساجی ایران و کارخانه‌های دولتی
سودآور کردن شرکت نساجی
دستور لغو بوروکراسی و به‌کارگیری تکنوکراسی
آتش‌سوزی در کارخانه نساجی شاهی
تأسیس یک واحد مجهز آتش‌نشانی در هر کارخانه
اصلاح روش مزایده باطله‌های نساجی
موفقیت در سودآور کردن شرکت نساجی ایران در یک سال
چگونگی کنار گذاشتن کارمندان و کارگران اضافی
گزارش سالانه و تأیید آن توسط حسابدار قسم‌خورده
انتقال شرکت نساجی به محل جدید
تأسیس اولین اداره حسابرسی در شرکت نساجی ایران
مردود شدن ترازنامه شرکت نساجی
تصویب ترازنامه و تشویق توسط نخست‌وزیر و وزیر صنایع
سابقه آغار بوروکراسی در ایران
خاطره دیگری از شریف‌امامی
حل اختلاف دکتر اقبال و اسدالله علم
یادی از دکتر اقبال
کار در شرکت مصالح ساختمانی
ریاست مرکز راهنمایی صنایع و تأسیس سازمان مدیریت صنعتی
تأسیس مؤسسه استاندارد
بخش ششم: دوران کاربرد تکنوکراسی در توسعه اقتصاد
پیشنهاد وزارت در دولت منصور
معاونت وزارت اقتصاد
نماینده دولت در بانک توسعه صنعتی و معدنی
استخدام کارشناس برای سازمان مدیریت صنعتی
عضو هیئت‌مدیره مدرسه بین‌المللی تورین در ایتالیا
همکاری با مؤسسه آرتور دی. لیتل
آغاز تکنوکراسی، شروع صنعت‌گستری
رفتن اسدالله علم و نخست‌وزیرشدن حسنعلی منصور
عالیخانی یک وطن‌پرست دانشمند
رشد قابل ملاحظه در بخش صنایع و بهبود وضع اقتصادی
رابطه وزارت اقتصاد با سازمان برنامه
تعیین تکلیف مونتاژسازی
مهلت شاه برای تولید داخلی اتومبیل
کوشش برای ساخت اتومبیل در داخل کشور
صدور مجوزساخت اتومبیل سواری به خیامی
افتتاح کارخانه ایران ناسیونال توسط شاه
علاقه شاه به ایران ناسیونال
حمایت همه‌جانبه وزارت اقتصاد از صنایع نوپا
گذار از تجارت به صنعت
جاذبه مخصوص صنعت
صدمات جبران‌ناپذیر اصلاحات ارضی به اقتصاد کشور
تأثیر توأم برنامه اصلاحات ارضی و توسعه صنایع در انقلاب اسلامی
نگرانی از توسعه سریع صنایع
بدترین خاطره از دوران وزارت اقتصاد
کوشش ناموفق برای رفع مشکلات مالیاتی صاحبان صنایع
هر چه رشته بودم پنبه شد
کوشش ناموفق برای بهبود وضع معادن در ایران
بهترین خاطره از دوران معاونت وزارت اقتصاد
تشکیل ناموفق کمیسیون انرژی اتمی ایران
بخش هفتم: تاسیس و مدیریت سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران
تأسیس سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران
اختلاف با روس‌ها و چراغ سبز شاه
مخالفت با تعیین وقت ثابت برای شرفیابی
وظیفه «تأسیس صنایع سنگین در ایران» در سازمان گسترش
خاطره‌ای از جلسات شورای اقتصاد
سیستم مدیریت در سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران
خرید کیلومترها زمین اضافی در تبریز و اراک
کارخانه‌های اراک و تبریز مجانی تمام شدند
کارآموزی مهندسین کارخانه‌های اراک و تبریز
خاطرات تلخی که ناامیدم کرد
تیمسار پاکروان و حضور سازمان امنیت
پاکروان در شرکت مس سرچشمه
شکایت مکرر از ساواک
داستان تأسیس ذوب‌آهن در ایران
نفوذ آمریکا بر آلمان
مسابقه بین‌المللی برای خرید ماشین‌آلات کارخانه ذوب آلومینیوم
هویدا و افتضاح فرودگاه مهرآباد
نوسازی صنایع در سازمان گسترش
نوسازی کارخانه اطلس بافت
نوسازی کارخانه صنایع فلزی ایران
نوسازی کارخانه چرم خسروی
نوسازی کارخانه‌های قند چناران و قند آبکوه
معامله با آفریقای جنوبی در شرکت آلومینیوم
مشکلات با خانواده سلطنتی
مسئله نظام‌وظیفه و شاگردان مدرسه فنی تبریز
گزارش اتمام تأسیس کارخانه‌ها و استعفا از سازمان گسترش
مخالفت با عضویت در حزب رستاخیز
بخش هشتم: داستان مس سرچشمه
پیشنهاد شاه برای قبول کردن مدیریت عامل مس سرچشمه
سابقه کشف معدن مس سرچشمه
بازپرداخت هزینه‌های رضایی‌ها و سلکشن تراست
تصفیه‌حساب دوم رضایی‌ها
اعتراض مجدد محمود رضایی و عصبانیت شاه
تصفیه‌حساب با شرکت سلکشن تراست
امضای قرارداد با شرکت آناکاندا
خرید اداره فروش آناکاندا در لندن
ملاقات شاه با مدیرعامل شرکت آناکاندا
اخراج اولین آمریکایی از مس سرچشمه
تصادف نزدیک به مرگ در مس سرچشمه
خرید مستقیم و بدون مناقصه ماشین‌آلات مس سرچشمه
سه‌شیفت کردن کارکنان مس سرچشمه
انتقال ساکنان بومی مس سرچشمه
خرید سیمان و تأسیس صندوق حمایت از بومیان معدن
استخدام مدیرعامل قبلی آناکاندا در مس سرچشمه
مشکلات حمل محموله‌های بسیار سنگین
اتفاق غیرمترقبه
بیماری من و اعزام به آمریکا برای معالجه
ملاقات با آقای لیلیان‌تال در نیویورک
استعفا از شرکت مس سرچشمه و حاضر نشدن در مراسم افتتاح
داستان پرونده‌سازی سپهبد فردوست
نمایندگان فردوست در شرکت مس سرچشمه
بخش نهم: تاسیس شرکت یوریران و همکاری با سازمان انرژی اتمی
تشکیل شرکت یوریران
آغاز اکتشافات برای پیدا کردن اورانیوم در ایران
پیشنهاد وزارت در دولت آموزگار
داوری در مورد انتخاب سازنده سد لار
داوری در مورد دعوای دکتر ایادی و دکتر مجتهدی
بخش دهم: فعالیت‌های تکنوکراتیک خارجی
کمک به رفع مشکلات کارخانه ولوو و دریافت نشان شوالیه از پادشاه سوئد
عضویت در سازمان بهره‌وری آسیایی (توکیو)
ریاست کنوانسیون بهره‌وری آسیایی و دریافت نشان طلا
مشاور معدنی دولت پاناما
پی‌نوشت‌ها
سرگذشت‌نامه کوتاه دکتر رضا نیازمند
تألیفات دکتر رضا نیازمند
فهرست نمایه
فهرست نام‌ها
فهرست جای‌ها
فهرست سازمان‌ها و نهادها