معرفی و دانلود کتاب شاه بی‌سرگرمی

معرفی کتاب شاه بی‌سرگرمی

کتاب شاه بی‌سرگرمی اثری است از نویسنده و فیلم‌نامه‌نویس فرانسوی، ‌ژان ژیونو که در ژانر ادبیات ابزورد، که تا دو دهه پس از جنگ جهانی دوم بر عالم اروپایی چیره بود، به نگارش درآمده است. رمانی که در ظاهر امر، یک ماجرای کارآگاهی است، اما در بطن خود، داستانی است پیرامون نبود معنا در زندگی بشر. معنایی که شوق یافتنش، انسان را، همچون بازیچه‌ی دست امواج خروشان دریا، به هر سو و هر جهت می‌راند.

درباره‌ی کتاب شاه بی‌سرگرمی

زمینه و زمانه‌ی پدیداری کتاب شاه بی‌سرگرمی (Un roi sans divertissement)، این رمان اگزیستانسیالیستی، بی‌شک، نقشی اساسی در شکل گرفتن محتوای آن دارد. ژان ژیونو (Jean Giono) در واپسین سال‌های سده‌ی نوزدهم در فرانسه زاده شد. رمان‌نویس فرانسوی، که نه‌تنها هر دو رخداد بزرگ سده‌ی بیستم، یعنی جنگ جهانی اول و دوم را از نزدیک دید، بلکه در جنگ نخستین، حضور داشته و در دیگری، ابراز موضع روشن و علنی از سوی او، سبب هجمه‌های بسیاری از سوی جامعه‌ی فرانسه علیهش گشت.

شاید بتوان گفت احوالات تاریکی که از دو جنگ خونین شامل حال ژان ژیونو شده بود، و نیز زیست او در دل دوران ادبیات قرن بیستم فرانسه، که بن‌مایه‌های ابزورد را بر دوش خویش حمل می‌کرد، دو عامل عمده‌ای بودند که بر شیوه‌ی نگارش این رمان‌‌نویس معاصر اثر گذاشتند. کتاب شاه بی‌سرگرمی را نخستین اثر ژان ژیونو در دوره‌ی دوم حیات حرفه‌ای وی تلقی می‌کنند.

شاه بی‌سرگرمی کیست؟

بلز پاسکال، فیلسوف فرانسوی قرن هفدهم، جایی در کتاب خود به نام اندیشه‌ها (Pensées) نوشته است: «لازم است برای سرگرمی شاهی که تنهاست، چاره‌ای یافت. چرا که یک شاه بی‌سرگرمی انسانی است سرشار از درد و رنج و مسکنت.» این وصف، اساس رمانی واقع شد که به قلم نویسنده‌ی فرانسوی پرداخته گشت و از این‌جا هم‌چنین آشکارا وجه نامگذاری این کتاب را درمی‌یابیم.

بدبینی به طبیعت انسانی، و تاریکی افق پیش روی بشر، که در جای‌جای کتاب‌های ژان ژیونو در دوره‌ی متاخر دیده می‌شود، در این رمان به‌روشنی دیده می‌شود. در لایه‌ی زبرین، کتاب شاه بی‌سرگرمی یک رمان کارآگاهی است که ماجرای قتلی را در یک روستای دورافتاده در میانه‌ی دامنه‌های سرد کوهستان آلپ به‌تصویر می‌کشد. اما گویا سپیدی یکدست کوه‌های پوشیده از برف، سیاهی بی‌پایان سرشت انسانی و تلخی جاودان سرنوشت بشری را بر بوم تیره‌وتار جهان به تصویر کشیده است.

سرانجام و سرنوشت شاه بی‌سرگرمی چیست؟

رمان ژان ژیونو با شخصیت‌های انسانی نبود که آغاز شد. نخستین شخصیت رمان شاه بی‌سرگرمی یک درخت راش عظیم‌الجثه است که با شاخه‌های انبوه و پرتراکمش، جسدی را به‌آغوش کشیده بود. ترس و وحشت، تنها معنای متعین در روزگار بی‌معنای روستای داستان می‌شود. از پی آن مرگ هولناک، اتفاقاتی تلخ یکی پس از دیگری در روستا رخ می‌دهد و چندی اوضاع به‌این شیوه پیش می‌رود تا آن‌که زمستان پایان یافت و چنین به‌نظر رسید که بهار، بشارت‌دهنده‌ای است که خبر از پایان آن تلخ‌کامی‌ها دارد. اما اثر پیش رو، از جمله داستان‌هایی نیست که بنای پایان پذیرفتن در چنین موقفی را داشته باشد.

زمستان بعدی فرارسید و سرمای سوزان آسمان، تلخی سرمدی این زمین سنگدل را به یاد روستانشیان بازگرداند. با از سرگرفته شدن وقایع هولناک، جوخه‌ای از ژاندارم‌ها برای یافتن حقیقت به روستا اعزام می‌شوند. اغراق نکرده‌ایم اگر بگوییم از همین‌جاست که کتاب شاه بی‌سرگرمی انتشارات رابید به‌ نقطه‌ی عطف خود می‌رسد. مافوق جوخه‌ی اعزامی، مردی است به نام لانگلوا که درصدد است با قرار دادن خود به‌جای قاتل احتمالی‌ای که در پشت این جنایات است، انگیزه‌های او را کشف کند.

اما دیری نپایید که سرجوخه‌ی کتاب شاه بی‌سرگرمی چنان غرق در نقشی که تلاش برای همسو گشتن با آن را داشت، شد، که به خود آمد و دید پاسخی به طلب توأمانش به معنا در زندگی را یافته؛ پاسخی هرچند تلخ و شوکه‌کننده. لانگلوا با دیو هولناکی روبه‌رو شده بود که در درون وجودش آشیان گزیده؛ او، در دل بی‌معنایی این جهان، جنایت و ریختن خون دیگری را، تنها معنای قابل حصول در زندگی می‌دید. و حالا مگر ممکن بود کارآگاه داستان، توان بازگشت به زندگی سابق خود را بیاید؟

این کتاب از یک فقدان عمیق می‌گوید. فقدان معنا، که ای بسا به‌سان دیوی ظاهرشونده، غریزه‌ی پنهانِ بی‌رحمی در جان ما را پیدا گرداند. ژان ژیونو در این رمان به غریزه‌ای اشاره می‌کند که جز یافتن دستاویزی هرچند کوتاه برای چنگ انداختن، به هیچ چیز دیگر نمی‌اندیشد. با خرید کتاب شاه بی سرگرمی ترجمه‌ی شهاب وحدتی، خواننده‌ی نسخه‌ی کامل این داستان از اعماق ادبیات ابزورد فرانسه در قرن بیستم خواهید بود.

اقتباس‌های سینمایی از کتاب شاه بی‌سرگرمی

در سال 1963، ژان ژیونو که خودْ فیلم‌نامه‌نویس هم بود، فیلم‌نامه‌ای از این کتاب اقتباس کرد که به کارگردانی فرانسوا لتریه، و با حفظ همان نام کتاب، Un roi sans divertissement، ساخته شده و بر روی پرده رفت.

کتاب شاه بی‌سرگرمی برای شما مناسب است اگر

• مخاطب ادبیات اگزیستانسیالیستی هستید.
• علاقه‌مندید به ادبیات ابزوردیستی فرانسه در قرن بیستم، که بی‌معنایی زندگی را در بن‌مایه‌ی خود نشان می‌رود.
• رمان تپه، که از شاهکارهای ماندگار ژان ژیونو است را خوانده‌اید و در همان مضامین، در پی اثری دیگر از این نویسنده هستید.

در بخشی از کتاب شاه بی‌سرگرمی می‌خوانیم

لانگلوا و دادستان در آن شب تصمیمی گرفتند که ما نتایجِ آن را یک ماه دیرتر دریافتیم.

میرشکارها جماعت عجیبی هستند. در میان‌شان افسرانی وجود دارند که قابل‌ اعتمادند و بااین‌حال، بخش بزرگی از کارها را با هماهنگی رسته‌های جنگل‌بانان انجام می‌دهند. کارِ آنها فقط نابودکردن موجودات مضر و زیان‌بار نیست، بلکه محافظت از اجزای مفید و ثمربخش نیز هست. منظورم از اجزاء همان حیوانات است. جانوران موذی مثل روبهان، گرازها، گورکن‌ها، راسوها، سمورها و البته گرگ‌های سفاک و خون‌خوار هستند. حیوانات مفید نظیر بز کوهی، آهو و غزال هستند. در مورد گوزن‌ها باید گفت که این به فصل بستگی دارد (اینکه در فصل جفت‌گیری باشند یا نه) و به‌طور متناوب در رستۀ جانوران موذی یا حیوانات مفید قرار می‌گیرند. البته نمی‌گویم میرشکارها به این مسائل خیلی توجه دارند ولی قاعدتاً باید چنین ملاحظاتی را در نظر بگیرند. در هر صورت بالادستِ میرشکارها سرهنگ‌ها قرار دارند و این افراد چندان سختگیر نیستند زیرا مقام‌ و موقعیت‌شان کاملاً تشریفاتی است.

البته این مناطق مرتفع و کوهستانیِ ما که مملو از جانورانِ موذی است، فقط به کار شکاربانان جوان می‌آید و سرهنگِ میرشکار در این نواحی به چشم نمی‌خورد. یک سروان میرشکار برای اینجا کافی است، زیرا برای اینجا کسی لازم است که حسابی دست‌ به‌ اسلحه باشد و حتی در روزهای غیرتعطیل کارِ خود را پی بگیرد. نباید از خاطر برود که در گردنۀ روسه و جنگلِ لانت خرس‌ها و گرگ‌ها در همه‌جا جولان می‌دهند. ولی میرشکارها در دره‌ها، در اطراف پونشارا و حتی بالاتر، تا اوژین، در جاهایی که می‌توانند توانایی‌های خود را به معرض نمایش گذارند، به مقام سرهنگی می‌رسند. معمولاً سرهنگ میرشکار یا شخص دُم‌کلفتی است که همگان وی را بسیار جاه‌طلب می‌پندارند و یا کاخ‌نشینی شورمند و خوش‌قریحه است. این مقام به آنها امکانِ داشتن یک نوکرِ یونیفورم‌پوش می‌دهد.