کتاب‌های حسین شهرابی

زندگینامه حسین شهرابی

حسین شهرابی (Hossein Shahrabi) روز ششم خردادماه سال 1362 در شهر تهران زاده شد؛ اما اصالت خانوادگی او به روستای شهراب از توابع شهرستان تفرش، واقع در استان مرکزی می‌رسد. باوجوداینکه او فارغ‌التحصیل رشته‌ی مترجمی زبان انگلیسی است، در خارج از جهان کتاب‌های داستانی و ادبی، به علم نجوم نیز علاقه‌ی فراوانی دارد و شاید به همین ‌دلیل در دنیای ادبیات، به ژانر علمی - تخیلی روی آورده است.

حسین شهرابی در سال 1381 که همچنان به‌عنوان دانشجوی مترجمی، مشغول به تحصیل در دانشگاه بود، به‌همراه وحید پهلوان، فارغ‌التحصیل رشته‌ی کامپیوتر از دانشگاه صنعتی شریف، باشگاه «بُعد هفتم» را به‌عنوان اولین باشگاه علمی - تخیلی ایران تأسیس کرد. هدف از راه‌اندازی این باشگاه، ایجاد یک بستر اینترنتی معتبر در زمینه‌ی ادبیات فانتزی و علمی - تخیلی، به زبان فارسی و برای ایرانی‌ها بود. حاصل فعالیت‌های این باشگاه، تألیف و ترجمه‌ی آثاری قابل‌ توجه در این ژانرها، در قالب مقاله و داستان بود. علاوه‌بر این، ایستگاه گفت‌وگوی باشگاه بعد هفتم نیز محیط مناسبی را برای ردوبدل کردن اطلاعات و تبادل نظر میان مخاطبان و علاقه‌مندان به ژانرهای این‌چنینی به‌وجود آورد. اگرچه این باشگاه در سال 1383 منحل شد، اما اعضای آن در قالبی دیگر و با عنوان «گروه ادبی گمانه‌زن (آکادمی فانتزی)» به فعالیت‌های خود ادامه دادند.

در یک نمونه از دستاوردهای باشگاه بعد هفتم، در طی جلسات این باشگاه بود که حسین شهرابی پس از تلاش‌های متعدد در جهت معادل‌یابی برای کلمه‌ی «سایفایکو (scifaiku)»، برای اولین‌بار در ایران، واژه‌ی «هایکوعت» را پیشنهاد کرد. اصطلاح سایفایکو که تام برینک آن را در سال 1995 ابداع کرد، درواقع به هایکوهایی با مضمون علمی - تخیلی اطلاق می‌شود. معادل فارسی «هایکوعت» برای این کلمه، با پیشنهاد و ترجمه‌های شهرابی از این قِسم اشعار، از آن زمان به بعد، به‌مرور در میان فارسی‌زبانان مصطلح شد.

حسین شهرابی در مسیر ترجمه

حسین شهرابی در سن هفده‌سالگی و درحالی‌که هنوز دانش‌آموزی دبیرستانی بود، برای اولین‌بار دست به ترجمه زد و مشغول برگرداندن یک داستان به زبان فارسی شد که البته بعد از مدتی آن را گم کرد. پس از گذراندن این تجربه‌ی بی‌نتیجه، او به سراغ موضوع موردعلاقه‌ی خود رفت و متنی در زمینه‌ی ستاره‌شناسی را به فارسی برگرداند. سومین اثری که حسین شهرابی برای ترجمه‌ی آن اقدام کرد، کتاب مهمی از دن براون به‌نام «راز داوینچی» بود. این مترجم به گفته‌ی خودش، به‌طور اتفاقی با دن بروان آشنا شد؛ اما این آشنایی تصادفی منجر به این گشت که او متوجه محبوبیت فراوان این نویسنده‌ی پرفروش آمریکایی شود. شهرابی پس از ترجمه‌ی راز داوینچی، با توجه به این محبوبیت گسترده و البته اینکه خودش هم به کتاب‌های براون علاقه پیدا کرده بود، به سراغ اثر دیگری از این نویسنده رفت و ترجمه‌ی کتاب «نماد گمشده (The lost symbol)» را آغاز کرد.

ترجمه‌های حسین شهرابی از دن براون، تنها به این دو کتاب محدود نمی‌شود. او کتاب‌های «خاستگاه (Origin)»، «دوزخ (Inferno)» و «دژ دیجیتالی (Digital Fortress)» از این نویسنده را نیز به فارسی برگردانده است. در میان خالقان آثار علمی - تخیلی جذاب و خواندنی در تاریخ ادبیات جهان، آیزاک آسیموف به‌عنوان یکی از نویسندگان مشهور این حوزه، نامی آشنا و پرطرفدار به‌شمار می‌آید. شهرابی با ترجمه‌ی کتاب‌هایی متعدد از این نویسنده، در معرفی او و آثارش به فارسی‌زبانان، نقش پررنگی ایفا کرده است. آثاری مانند «ایزدان هم (The Gods Themselves)» و مجموعه‌ی «بنیاد» که ازجمله بهترین کتاب‌های حسین شهرابی در مقام مترجم محسوب می‌شوند، از کتاب‌های این نویسنده‌ی سرشناس هستند.

رمان‌های علمی - تخیلی «مریخی (The Martian)» و «آرتمیس» به قلم اندی وییر نیز ازجمله دیگر کارهای قابل توجه این مترجم به‌شمار می‌آیند. علاقه‌ی شهرابی به آثار نوشته‌شده در ژانر فانتزی و علمی - تخیلی، موجب شده است که او تلاش کند با ترجمه‌ی کتابی مانند «علمی - تخیلی برای آن‌ها که علمی - تخیلی دوست ندارند»، مخاطبان ایرانی را با قواعد حاکم بر این ژانر نیز آشنا سازد و علاقه و آگاهی آن‌ها نسبت به این موضوع را افزایش دهد. این کتاب به قلم گروهی از برترین نویسندگان این حوزه، همچون رابرت شکلی، آیزاک آسیموف و ری برادبری تألیف شده است.

حسین شهرابی مترجم بسیار پرکاری محسوب می‌شود که علاوه‌بر ادبیات علمی - تخیلی، در زمینه‌های دیگری ازجمله تاریخ، علم، ادبیات فانتزی، ادبیات کودک و نوجوان، ناداستان و تصویرگری نیز آثار مهمی را ترجمه کرده است. کتاب‌ علمی «ستاره‌شناسی به زبان آدمیزاد (Astronomy for Dummies)» اثر استفان پی. ماران، مجموعه رمان‌های فانتزی نوجوان «هفت پادشاهی (Graceling)» نوشته‌ی کریستین کاشور و «شاهزاده‌ی ایرانی (Prince of Persia)» به قلم کارلا جابلونسکی، کتاب غیرداستانی «افسوس نمی‌خوریم (Nothing to Envy)» اثر بارابارا دمیک، رمان «اژدهازادگان» اثر جرج آر. آر. مارتین و «مرد بی‌وطن (A Man Without a Country)» نوشته‌ی کورت ونه گات، تنها معدودی از بهترین ترجمه‌های حسین شهرابی به‌شمار می‌روند.

بهترین کتاب‌های حسین شهرابی

کتاب راز داوینچی (The Da Vinci Code): دن براون در این رمان معمایی، با روایت ماجرای دلهره‌آور قتل متصدی موزه‌ی لوور، از فرازونشیب‌هایی می‌گوید که رابرت لانگدون به‌عنوان استاد نمادشناسی دانشگاه هاروارد، در شهر پاریس پشت سر می‌گذارد. حسین شهرابی برای ترجمه‌ی این اثر طولانی، دقت و زمانی کافی را اختصاص داده است تا در جریان روایت، هیچ نقطه‌ی مبهمی برای مخاطبان فارسی‌زبان باقی نماند.

کتاب آرتمیس (Artemis): اندی وییر که با رمان «مریخی» به شهرت رسید، با نگارش رمان آرتمیس بار دیگر توانمندی خود را در روایت داستان‌های علمی - تخیلی به اثبات رساند. او در این اثر به سال 2080 سفر می‌کند؛ آینده‌ای که در آن، انسان‌ها زمینِ غیرقابل سکونت را رها کرده‌اند و به تنها شهر قابل سکونت در کره‌ی ماه، یعنی آرتمیس پناه برده‌اند. حسین شهرابی که ترجمه‌ی این اثر ماجراجویانه را برعهده داشته، با تسلط خود بر این دسته از داستان‌ها، به‌خوبی از پس برگرداندن این رمان جذاب به زبان فارسی برآمده است.

کتاب شاهزاده‌ی ایرانی 1: شن‌های زمان (Prince of Persia: To Right a Wrong): کارلا جابلونسکی در این رمان تاریخی نوجوان، از شجاعت و فداکاری‌های دستان، شاهزاده‌ی ایرانی می‌گوید. این نویسنده در مجلد دوم این رمان فانتزی که تحت عنوان «شاهزاده‌ی ایرانی 2: معبد نگهبان» منتشر شده و همانند جلد اول به قلم حسین شهرابی به زبان فارسی درآمده، شاهدخت تهمینه را قهرمان داستانش قرار می‌دهد؛ دختری که مقرر شده حافظ زمان باشد و از معبد اعظم و اسرار آن حراست کند.

کتاب بنیاد (Foundation): در این رمان علمی - تخیلی، آیزاک آسیموف به روایت وقایع چالش‌برانگیزی می‌پردازد که در زمان آینده گریبان انسان‌ها را گرفته است. در این زمان دور، انسان‌ها در سراسر کهکشان ساکن شده‌اند و حالا قرار است با فاجعه‌ی جدیدی روبه‌رو شوند. داستان این رمان تا پنج مجلد ادامه پیدا کرده و با عناوین «لبه‌ی بنیاد»، «بنیاد و زمین»، «بنیاد و امپراتوری» و «بنیاد دوم» منتشر شده است. حسین شهرابی با تلاش مستمر و خستگی‌ناپذیر خود، تمامی این پنج جلد را با مهارت کافی ترجمه کرده است تا مخاطبان ایرانی را از لذت مطالعه‌ی این آثار خواندنی بهره‌مند سازد.

شما می‌توانید برخی از بهترین ترجمه‌های حسین شهرابی، همچون کتاب الکترونیک شاهزاده‌ی ایرانی 1 و 2، کتاب صوتی راز داوینچی، کتاب صوتی آرتمیس و کتاب صوتی دوزخ را از سایت و اپلیکیشن کتابراه دریافت کنید.