کتاب صوتی حرف من دوتاست! اثر جولیان بارنز از رادیو گوشه

ثابت ماندن روی یک عقیده، فضیلت نیست... با گوش دادن به کتاب صوتی حرف من دوتاست! اثر جولیان بارنز، پنج جستار فلسفی تأمل‌برانگیز را با صدای گرم رسول رخشا می‌شنوید؛ جستارهایی که نشان می‌دهند، تغییر عقیده طبیعی‌ترین شکل زنده بودن ذهن است. به باور نویسنده، تغییر، در ذات تمام پدیده‌هاست و با گذشت زمان و کسب تجربه، ذهن ما مسیرهای تازه‌ای برای فهم جهان می‌سازد.

درباره‌ی کتاب صوتی حرف من دوتاست!

کتاب صوتی حرف من دو تاست! (Changing My Mind) با بررسی عبارت ساده‌ی «من نظرم را عوض کردم» آغاز می‌شود. جولیان بارنز (Julian Barnes) دو نگاه را در کنار هم می‌گذارد؛ از یک سو دیدگاه عقلانی جان مینارد کینز که تغییر عقیده را واکنشی منطقی به تغییر واقعیت‌ها می‌دانست؛ و از سوی دیگر نگاه دادائیستی فرانسیس پیکابیا که می‌گفت سر انسان گرد ساخته شده تا افکار بتوانند در آن به هر سو بچرخند.

جولیان بارنز با استناد به یافته‌های علوم اعصاب در کتاب صوتی حرف من دوتاست! توضیح می‌دهد که ما برخلاف تصورمان، راننده یا سوارکار ذهن خود نیستیم، بلکه سرنشین یک اتومبیل خودران هستیم که تحت کنترل ما نیست؛ به این معنا که در واقع، این ذهن ماست که ما را تغییر می‌دهد، نه این که همه چیز دست خودمان باشد. رسول رخشا راوی این اثر شنیداری، با صدایی گرم و آرام، تأملات فلسفی نویسنده را قابل لمس می‌کند.

حرف من دوتاست؛ در ستایش تغییر عقیده

کتاب صوتی حرف من دوتاست! جولیان بارنز از پنج جستار در باب خاطره، کلمات، سیاست، کتاب‌ها، عمر و زمان تشکیل شده است. در جستار اول، نویسنده این باور قدیمی را که حافظه مثل صندوق امانات، خاطرات را دست‌نخورده نگه می‌دارد، کاملاً رد می‌کند. جولیان بارنز در اینجا با تعریف کردن خاطرات متنوع از دوستان و آشنایانش نشان می‌دهد که خاطرات ما با هر بار یادآوری، بازآفرینی می‌شوند و قصه‌های گذشته بیشتر به تخیل شباهت دارند تا بازسازی دقیق واقعیت.

در جستار دوم کتاب حرف من دوتاست! نشر چشمه، جولیان بارنز سراغ کلمات می‌رود. او از عشق کودکانه‌اش به لغت‌نامه‌ی چیمبرز می‌گوید و از این تصور که هر کلمه معنایی ثابت دارد. اما تجربه‌اش در فرهنگ‌نویسی آکسفورد نشان می‌دهد که زبان موجودی زنده و مواج است. با این همه، پیرمرد غرغروی درون نویسنده، هنوز از فرسایش معنای برخی از واژه‌ها یا هجوم اصطلاحات آمریکایی دلگیر می‌شود؛ دلگیری‌ای که بیشتر رنگ طنز دارد تا تعصب.

تاملی بر سیاست و سیالیت زندگی

به جستار چهارم کتاب صوتی حرف من دوتاست! می‌رسیم که درباره‌ی سیاست است. جولیان بارنز در این بخش توضیح می‌دهد که گاهی آدم هیچ تغییری در عقایدش اتفاق نمی‌افتد، اما جایگاهش در نقشه‌ی جهت‌گیری سیاسی عوض می‌شود. او شصت سال رأی دادن خودش را مرور می‌کند و می‌بیند که همیشه آدمی میانه‌رو بوده؛ نه چپ، نه راست. اما در طول زمان، احزاب سیاسی کم‌کم به سمت راست حرکت کرده‌اند. نتیجه این است که او با همان عقاید قبلی‌اش، ناگهان چپ‌تر از قبل دیده می‌شود.

در جستار پایانی، کتاب صوتی حرف من دوتاست! به مبحث عمر و زمان می‌پردازد. جولیان بارنز در اینجا به لذت بازخوانی کتاب‌ها در سال‌های پایانی عمر می‌پردازد و تأکید می‌کند که اگر خواندن از ضرورت‌های جوانی باشد، بازخوانی از لذت‌های کهن‌سالی است. همچنین شرح می‌دهد که چگونه ذائقه‌ی ادبی‌اش در طول زمان تغییر کرده و دیگر حوصله‌ی موعظه‌های اخلاقی نویسندگانی چون تولستوی را ندارد.

جهان‌بینی جولیان بارنز؛ درباره‌ی عشق، سوگ و مرگ

کتاب صوتی حرف من دوتاست! در نهایت با تأملاتی عمیق درباره‌ی زمان، عشق، سوگواری و مرگ به پایان می‌رسد. جولین بارنز نشان می‌دهد که چگونه عشق و سوگ، قوانین عادی زمان را تعلیق می‌کنند. عشق هم‌زمان خواهان ایستادن زمان و گذشت سریع آن برای اثبات واقعی بودنش است و سوگ نیز تجربه‌ای است که یک‌باره پیش می‌آید، اما آرام‌آرام جهان فرد را تغییر می‌دهد. در نهایت می‌توانیم پیام اصلی این مجموعه جستار فلسفی را در یک جمله خلاصه کنیم: «هیچ چیز در انسان ثابت باقی نمی‌ماند؛ نه خاطره، نه معنا و نه عقیده!»

با خرید کتاب صوتی حرف من دوتاست! نشر صوتی رادیو گوشه، جهان‌بینی یکی از بهترین نویسندگان معاصر را از نزدیک لمس می‌کنید؛ نگاهی روشن و شنیدنی به خاطره، معنا، زمان و تغییر عقیده. هر جستار این کتاب، دری تازه به روی فهم انسان باز می‌کند و تجربه‌ای می‌سازد که تا مدت‌ها در ذهن می‌ماند. ترجمه‌ی روان محمدرضا ترک‌تتاری و روایت‌گری بی‌نقص رسول رخشا، لذت شنیدن این مجموعه جستار فلسفی را دوچندان کرده است.

نکوداشت‌های کتاب حرف من دوتاست!

• تغییر دادن نظرمان، کنار گذاشتن عقاید قدیمی و پذیرفتن دیدگاه‌های تازه، مدت‌ها به‌عنوان نشانه‌‌ای از نداشتن قاطعیت یا بی‌توجهی به اصول اخلاقی شناخته می‌شد. اما به باور جولین بارنز، این کار در واقع نشانه‌ی فروتنی و دقت فکری است. او خواننده را از دل موقعیت‌های مختلف عبور می‌دهد تا نشان دهد چگونه ممکن است ذهن انسان تغییر کند. من خیلی این ایده را دوست داشتم که در نهایت باید عقاید محکم اما انعطاف‌پذیر داشته باشیم؛ هیچ‌وقت آن قدر سخت و خشک نباشیم که نتوانیم با پیچیدگی‌های زندگی روزمره همراه شویم. (کاربر گودریدز)
• کتاب کوچکی است پر از بینش و تأمل‌های لطیف؛ نوشته‌ی مردی فروتن که پیداست سال‌های زیادی را با فکر و تجربه زیسته. جمع‌وجور، دقیق و خوش‌ساخت. (کاربر گودریدز)

کتاب صوتی حرف من دوتاست! برای شما مناسب است اگر

• به مطالعه‌ی آثار بهترین نویسندگان معاصر علاقه دارید و به دنبال یک جستار فلسفی هستید که هم تأمل‌برانگیز باشد و هم دلنشین و خوش‌خوان.
• به دنبال اثری هستید که با تکیه بر علوم اعصاب، یادآوری کند که تغییر عقیده و انعطاف‌پذیر بودن، نشانه‌ی بلوغ است نه بی‌ثباتی.
• در میان کتاب‌های جولیان بارنز، بیشتر آثار داستانی را خوانده‌اید و می‌خواهید آثار نزدیک‌تر به جهان‌بینی این نویسنده را نیز دریابید.

در بخشی از کتاب صوتی حرف من دوتاست! می‌شنویم

در طول شصت سالی که حق رأی داشته‌ام، در انتخابات محلی و پارلمانی و اروپایی، به حزب‌های کارگر، محافظه‌کار، لیبرال، لیبرال‌دموکرات و سبزها رأی داده‌ام؛ و همچنین حزب برابری زنان. هیچ‌وقت حتی به فکر رأی دادن به حزب سوسیال‌دموکرات هم نیفتاده‌ام. یک‌بار در یک انتخابات محلی نزدیک بود به نامزدی رأی بدهم که اسمش را عمداً طوری تغییر داده بود که در فهرست نامزدها آخرین باشد و حزب نوظهوری هم که نماینده‌اش بود «هیچ‌کدام از موارد فوق» نام داشت! اما در نهایت این شوخی تلخ و بدبینانه نتوانست وسوسه‌ام کند و دوباره به یکی از همان همیشگی‌ها رأی دادم.

البته همیشه این‌طور نبوده که با این صداقت از رأی‌هایی که داده‌ام صحبت کنم. اواخر دهه‌ی هفتاد، که در بخش کتاب و هنر مجله‌ی نیو استیتسمن کار می‌کردم، تا یک سال مقر نیامدم که در انتخابات قبلی به لیبرال‌ها رأی داده‌ام و وقتی بالاخره اعتراف کردم، همکارانم با بزرگواری نامنتظری این ساده‌لوحی آشکارم را بخشیدند.

با این‌که در زندگی به شش حزب مختلف و چند نامزد مستقل در انتخابات محلی رأی داده‌ام، خود را آدمی نمی‌دانم که نظرش را عوض کرده باشد. اگر هم نظرم را عوض کرده باشم، تغییر ناچیزی بوده. در واقع، این احزاب سیاسی بوده‌اند که تغییر کرده‌اند و برای گرفتن رأی هر دم به سویی لغزیده‌اند؛ منِ رأی‌دهنده روی اصولم باقی مانده‌ام. و به گمانم بسیاری از ما این‌طور فکر می‌کنیم. «آهان، همان سالی بود که حزب کارگر آن‌قدر چپ شده بود که دیگر نتوانستم به‌اش رأی بدهم.» یا «همان سالی که توری‌ها زیادی راست شده بودند.» ما سر عقاید خودمان هستیم و این احزاب‌اند که هر سال رنگ جدیدی به خود می‌گیرند و با ریاکاری و فرصت‌طلبی و بی‌ثباتی و اصول‌گریزی از عقایدشان عدول می‌کنند.