کتاب صوتی سرشت تلخ بشر: جستارهایی در تاریخ اندیشه‌ها

کتاب صوتی سرشت تلخ بشر مجموعه‌ای از جستارهای فلسفی آیزایا برلین در حوزه‌ی فلسفه سیاسی و اخلاق را در بر می‌گیرد. اثری که با مرور تاریخ اندیشه و تحلیل نظریات فیلسوفان و اندیشمندان مختلف درباره‌ی آرمان‌ شهرگرایی نشان می‌دهد جهان بیش از آنکه به آرمان‌های انتزاعی نیاز داشته باشد، نیازمند پذیرش پیچیدگی‌ها و باور به این حقیقت است که با وجود تناقض‌های بشری دسترسی به یک پاسخ کامل و قطعی برای سعادت بشر ممکن نیست.

درباره‌ی کتاب صوتی سرشت تلخ بشر

پرسشی در تاریخ اندیشه بارها تکرار شده است؛ اینکه آیا می‌توان جامعه‌ای ساخت که در آن آزادی، برابری، امنیت و حقیقت به موازات یکدیگر و بدون تعارض محقق شوند؟ با اینکه بسیاری از فیلسوفان و نظریه‌پردازان به این پرسش پاسخ مثبت داده‌اند اما آیزایا برلین (Isaiah Berlin) در کتاب صوتی سرشت تلخ بشر (The Crooked Timber of Humanity) نشان می‌دهد بسیاری از فجایع تاریخی در همین پرسش و تلاشی که تاکنون برای تحقق این آرزو و آرمان شهرگرایی صورت پذیرفته، ریشه دارد.

تایماز رضوانی با صدای گرم خود در این اثر صوتی شما را با خود همراه می‌کند تا اندیشه‌های آیزایا برلین و نظریات او را در خصوص آزادی و کثرت گرایی سیاسی بشنوید و به ژرفای استدلال‌های این فیلسوف اثرگذار قرن بیستم پی ببرید.

سرنوشت ملت‌ها در دست تاریخ فلسفه

امانوئل کانت، فیلسوف شهیر آلمانی جمله‌ی مشهوری با این مضمون دارد که «از ترکه خمیده‌ی بشریت، هیچ چیز کاملاً راست ساخته نشده است». همین جمله در مرکزیت کتاب سرشت تلخ بشر آیزایا برلین قرار گرفته است و نشان می‌دهد که انسان به‌عنوان موجودی پیچیده، چندوجهی و ناسازگار هرگز قادر نخواهد بود که به نظمی کامل و بی‌تناقض دست یابد.

کتاب صوتی سرشت تلخ بشر نشر آوانامه شما را به سفری فلسفی می‌برد و با مرور تاریخ اندیشه از افلاطون تا متفکران دوران روشنگری و از ژوزف دومستر تا رمانتیسم اروپایی و از ناسیونالیسم تا فاشیسم، بر این واقعیت صحه می‌گذارد که ایده‌ها فراتر از نظریه‌هایی ذهنی، می‌توانند سرنوشت یک ملت را تغییر دهند.

آیزایا برلین و آزادی؛ دفاع از تکثرگرایی

کتاب سرشت تلخ بشر نشر ققنوس که با ترجمه‌ی لیلا سازگار پیش روی مخاطبان قرار گرفته است، رابطه‌ی میان اندیشه‌های فلسفی و رویدادهای سیاسی را از نگاه آیزایا برلین عیان می‌سازد و از این رهگذر نشان می‌دهد که ایمان به وجود تنها یک پاسخ درست برای مسائل سیاسی می‌تواند به دستاویزی برای توجیه استبداد و حذف دگراندیشان بدل شود.

آیزایا برلین در جستارهای خود به روشنی از تکثرگرایی دفاع می‌کند و بر این موضوع تأکید می‌کند که با وجود ارزشمندی و اصالت آزادی، عدالت، امنیت، برابری و حقیقت، نمی‌توان انتظار داشت که همگی با یکدیگر سازگار باشند. او در کتاب صوتی سرشت تلخ بشر صادقانه اذعان می‌کند که چاره‌ای وجود ندارد مگر اینکه در برخی موقعیت‌ها یکی از ارزش‌ها را فدای دیگری کنیم و همین موضوع تراژدی زندگی بشر یعنی ناتوانی در یافتن پاسخ بی‌نقص را رقم می‌زند.

کتاب فلسفی یا دعوتی برای پذیرش پیچیدگی جهان

جستارهای فلسفی کتاب صوتی سرشت تلخ بشر در واقع دعوتی است به فروتنی اندیشه، پذیرش تکثرگرایی و باور به اینکه انسان بیش از آنکه تلاش کند تا با یافتن یک پاسخ واحد سعادت بشر را رقم بزند، بهتر است پیچیدگی جهان را بپذیرد و به هر ایدئولوژی‌ای که وعده‌ی ساختن یک جامعه‌ی کامل را می‌دهد، با دیده‌ی شک و تردید بنگرد.

آیزایا برلین با نثری روان، استدلال‌هایی روشن و ارجاعات تاریخی دقیق، اثری فراتر از یک کتاب فلسفی را رقم زده است و کمک می‌کند ریشه‌های فکری جهان معاصر را بهتر بشناسیم تا بیش از آنکه در پی یک جواب قطعی باشیم، پرسشگری درست را فرابگیریم. کتابی شنیدنی که روایت تایماز رضوانی بر اثرگذاری آن می‌افزاید.

پس اگر آماده‌اید که با نگاهی تازه به مرور سیر تاریخ اندیشه نظر بیندازید و نه به جواب‌هایی قطعی، بلکه به پرسش‌های بنیادی دست یابید، خرید کتاب صوتی سرشت تلخ بشر می‌تواند معبری باشد برای دسترسی به درکی نوین در باب فلسفه سیاسی و فلسفه اخلاق. درکی که جهان بیش از هر زمان دیگری به آن احتیاج دارد.

نکوداشت‌های کتاب سرشت تلخ بشر

• فرشی زیبا بافته شده از اندیشه‌های فلسفی آیزایا برلین که تاریخی از ایده‌ها ارائه می‌دهد و به اثری بدل شده که هم هیجان یک رمان را دارد و هم از تازگی و ضرباهنگ تیترهای خبری روز برخوردار است. (نیویورک تایمز)
• یک راهنمای عالی برای درک تحولات پیچیده‌ای که جوامع غربی را دگرگون کرده‌اند. یک اثر درخشان، قانع‌کننده، انسانی و سرشار از شفقت. (سان‌فرانسیسکو کرانیکل)

کتاب صوتی سرشت تلخ بشر برای شما مناسب است اگر

• به کتاب‌های فلسفه سیاسی و فلسفه اخلاق علاقه‌مندید.
• قصد دارید به کتابی در باب نظریه‌های لیبرالیسم و کثرت‌گرایی سیاسی گوش بسپرید.
• به دنبال کتاب‌های آیزایا برلین هستید.
• می‌خواهید ریشه‌های فکری پدیده‌هایی مانند اقتدارگرایی، ناسیونالیسم یا ملی‌گرایی افراطی و فاشیسم را بشناسید.

در بخشی از کتاب صوتی سرشت تلخ بشر: جستارهایی در تاریخ اندیشه‌ها می‌شنویم

به گفته کلیفورد گیرس، انسان‌شناس بزرگ آمریکایی، این حقیقتی پذیرفته شده است که دیدگاه اصلی فیلسوفان فرانسوی فارغ از تفاوت‌های فاحشی که با هم دارند این است که بشر و طبیعت از یک قماشند. سرشت بشر به اندازه جهان نیوتون تغییرناپذیر است. قوانینی که بر آن حکم‌فرما هستند شاید متفاوت باشند ولی وجود دارند. رفتار، رسوم و سلیقه‌ها شاید با هم فرق داشته باشند ولی هوا و هوس‌های یکسانی که بشر را همیشه و در همه جا به حرکت وا می‌دارند مایه رفتارهای مشابه می‌شوند.

تنها آنچه ثابت، کلی یا جهان‌شمول است واقعیت دارد و بنابراین فقط همین واقعاً انسانی‌ست. تنها آن چیزی حقیقت دارد که هر ناظر منطقی در هر زمانی و در هر جایی بتواند علی‌الاصول به آن پی ببرد. با روش‌های عقلانی، فرضیه، مشاهده، تعمیم، قیاس و در صورت امکان اثبات تجربی می‌توانیم مسائل اجتماعی را حل کنیم، همانگونه که توانسته‌ایم مسائل فیزیک و ستاره‌شناسی را با موفقیت حل کنیم و به مرور مسائل علم شیمی، زیست‌شناسی و اقتصاد را حل می‌کنیم.

فلسفه یعنی علم اخلاق، علم سیاست، علم زیباشناسی. منطق و نظریه شناخت را می‌شود و باید به علم کلی بشر بدل کرد؛ یعنی به علم طبیعی انسان‌شناسی. پس از آنکه به سرشت واقعی بشر دست یافتیم، نیازهای واقعی افراد برایمان روشن می‌شوند. تنها وظیفه باقی‌مانده این است که کشف کنیم چطور می‌توانیم آن نیازها را برآورده سازیم. اکثر بدبختی‌های بشر، گرسنگی، بیماری، نکبت، فلاکت، بی‌عدالتی و ستمکاری ناشی از نادانی، تن‌پروری و خطاهای آگاهانه یا ناآگاهانه‌ای هستند که کسانی که منافعشان در سلطه تاریک‌اندیشی‌ست به آنها دامن می‌زنند. پیروزی طرز تفکر علمی، نیروهای پیشاوری، خرافه‌پرستی، حماقت و ستم‌گری را که مدتی طولانی در لفافه حرف‌های پرطمطراق عالمان الهی و شریعت‌مداران پیچیده شده است شکست می‌دهد.