کتاب کمدی خطاها

کتاب کمدی خطاها به قلم ویلیام شکسپیر، از بزرگان عرصه‌ی ادبیات، یکی از اولین نمایشنامه‌هایی است که او به رشته‌ی تحریر درآورده که به خاطر روایت سریع و ساختار پیچیده‌اش، جایگاه ویژه‌ای در ادبیات نمایشی دارد. ماجرای کتاب، قصه‌ی دو جفت دوقلو است که به محض تولد از هم جدا می‌شوند. دو برادر همسان، دو نوکر هم‌نام دارند. آنتی‌فُلوس، یکی از برادرها، با نوکر خود به شهر اِفِسُس می‌آیند، ولی نمی‌دانند که قل‌هایشان نیز آنجا زندگی می‌کنند. اشتباهات مداوم درباره‌ی این چهار برادر، نمایشنامه را به طنزی بی‌بدیل تبدیل کرده است.

درباره‌ی کتاب کمدی خطاها

ویلیام شکسپیر (William Shakespeare) قصه‌ی کتاب کمدی خطاها (The Comedy of Errors) را در افسسِ یونان روایت می‌کند که راجع‌به دو دوقلوی همسان است که موقع تولد، به شکلی تصادفی از یکدیگر جدا می‌شوند. آنتی‌فُلوس یکی از قل‌هاست که اهل شهر سیراکوز است و با درومیوی اهل سیراکوز، نوکر خود راهی شهر افسس می‌شوند. این دو وقتی به شهر می‌رسند، متوجه می‌شوند که آنجا شهرِ آنتی‌فُلوسِ افسس و درومیویِ افسس است. زمانی که این دو سیراکوزی با دوستان و خانواده‌ی قل‌هایشان دیدار می‌کنند، به خاطر اشتباه در هویت‌ها، اتفاقات ناگوار می‌افتد و به زدوخورد و دستگیریِ آنتی‌فُلوسِ افسس می‌انجامد و به اشتباه به جرم خیانت و سرقت و تسخیر روح متهم می‌شوند.

کتاب کمدی خطاهاِ ویلیام شکسپیر، اثری است سبک و سرگرم‌کننده که مجموعه‌ای از اتفاقات تصادفی و خنده‌دار طی یک روز در آن روی می‌دهد. با خواندن این نمایشنامه نشانه‌هایی از شخصیت‌پردازی‌های عمیق شکسپیر در آثار بعدی‌اش را می‌بینیم، خصوصاً در شخصیت آنتی‌فُلوسِ سیراکوز که در اوایل نمایشنامه برای برادر گم‌شده‌اش غصه‌دار است، ولی شکسپیر در این نمایشنامه آن‌چنان عمیق نمی‌شود و همه چیز آشکار است. دو دوقلو را با یکدیگر اشتباه می‌گیرند، اما به چیزی که نیستند، تظاهر نمی‌کنند و ویلیام شکسپیر با خلق چنین موقعیتی قصد دارد نشان دهد که خبری از تغییر هویت نیست و آنچه وجود دارد، فقط تشابه است. پیرنگ داستان روی ظواهر و اشیای مادی مثل انگشتر یک زن، زنجیر طلا و هزار مارکی می‌چرخد که اجیون برای نجات جانش نیاز دارد.

کتاب کمدی خطاها، چنان‌که از عنوانش پیداست، نمایشنامه‌ای طنز است و ویلیام شکسپیر با توانایی بالای خود توانسته این عنصر را تا انتهای اثر حفظ کند. در صحنه‌ی پایانی، جایی که خطاها و اشتباهات مشخص و حل می‌شوند، این فقط شخصیت‌های قصه نیستند که از سردرگمی بیرون می‌آیند، بلکه تمام مسائل ناخوشایند و اندوه‌بار نیز حل و فصل می‌شوند. برای مثال، سلاینس، امیر شهر افسس، در ابتدای نمایشنامه شخصیتی سخت‌گیر و نسبتاً مستبد دارد، اما در انتهای نمایشنامه تبدیل به شخصیتی بخشنده و بزرگوار می‌گردد. خانواده‌ی از هم پاشیده‌ی اجیون نیز که بیست سال دور از یکدیگر بودند، در پایان دوباره گرد هم می‌آیند و زن و شوهر یکدیگر را در آغوش می‌گیرند، گویی که این مدت زمان و دوری، بینشان فاصله نینداخته بود. ویلیام شکسپیر با سهل‌الحصول نشان دادن این مشکلات به چند مفهوم اصلی اشاره دارد و آن اینکه، عشق و سعادت بر همه چیز پیروز خواهد شد.

کتاب کمدی خطاها جز اولین آثار ویلیام شکسپیر به شمار می‌رود که توانست نظر منتقدان و عوام را جلب کند. اکنون علیرضا مهدی‌پور این نمایشنامه را به فارسی برگردانده و نشر چشمه آن را چاپ و منتشر کرده و در اختیار شما علاقه‌مندان به نمایشنامه قرار داده است.

اقتباس‌های فرهنگی و سینمایی از کتاب کمدی خطاها

فیلیپ کاسون در سال 1978 فیلمی تلویزیونی از کتاب کمدی خطاها اقتباس کرد و گریفیث جونز و جودی دنچِ جوان در آن نقش‌آفرینی کردند و فرانچسکا آنیس موفق شد جایزه‌ی بفتا برای بهترین بازیگر زن را دریافت کند. آثار هنری دیگری مثل تئاترهای موزیکال، اُپراها و فیلم‌هایی از روی این نمایشنامه‌ی شاهکار در طول تاریخ اقتباس شده‌اند که همگی عناوین مختلفی دارند.

کتاب کمدی خطاها برای چه کسانی مناسب است؟

اگر از طرف‌داران آثار ویلیام شکسپیر هستید یا اگر در رشته‌ی ادبیات نمایشی تحصیل و فعالیت می‌کنید، این کتاب را به هیچ عنوان از دست ندهید.

در بخشی از کتاب کمدی خطاها می‌خوانیم

لوسیانا خواهر آدریانا موعظه‌ای در باب اطاعت زنان از شوهران برای خواهر نگرانش می‌کند و او را به شکیبایی فرا می‌خواند. درومیو از بازار باز می‌گردد و خبر می‌دهد که اربابش آنتی‌فلوس به جای آمدن به خانه او را کتک زده و داشتن خانه و همسر را انکار کرده. آدریانا دوباره به درومیو دستور می‌دهد که برود و اربابش را به خانه برگرداند، و خود نیز درومیو را کتک می‌زند. سپس مرثیه‌ای در باب ذلیل بودن خود در برابر شوهر بی‌بند و بارش می‌خواند و لوسیانا مردان را ارباب زنان دانسته و خواهرش را به غیرت بیجا متهم می‌کند.

[آدریانا همسر آنتی‌فلوس اهل اِفِسُس همراه خواهرش لوسیانا وارد می‌شود]

آدریانا: نه شوهرم بازگشته و نه آن غلام، که با چنان شتاب به دنبال اربابش فرستادم. لوسیانا، می‌بینی؟ ساعت دو شده است.

لوسیانا: شاید تاجری او را دعوت کرده و او برای خوردن ناهار از بازار به جایی رفته. خواهر عزیز، بیا ناهارمان را بخوریم و غصه نخوریم. مرد باید ارباب آزادی خود باشد. همچنان که وقت، اربابِ اوست و چون او ببیند که وقتش رسیده، آن‌وقت خودش می‌رود و می‌آید. پس بهتر است که شکیبا باشی خواهر.

آدریانا: از چه آزادی فرا‌تر دارد از من، شوهرم؟

لوسیانا: کار او از خانه بیرون است زیرا، خواهرم.

آدریانا: خدمتش چون می‌کنم این‌گونه پررو می‌شود.

لوسیانا: خواست‌هایت را لگامی اینچنین او می‌شود.

آدریانا: کس نمی‌خواهد لگامی اینچنین جز خر به حق.