کتاب ادیان و باورهای ماقبل تاریخ

کتاب ادیان و باورهای ماقبل تاریخ نوشته‌ی خزعل الماجدی، در تلاش است تا بر مبنای آثار باستانی و اطلاعاتی که از دوران پیشاتاریخ باقی مانده است، ادیان و باورهای انسانی را پیگیری کند و با مشخص کردن تاریخ پیدایش و تحولات این باورها، ارتباط عصر ادیان پیشاتاریخ را با ادیان تاریخی که پس از اختراع خط به وجود آمده‌اند، و اطلاعات مکتوبی از آنان در دست است، مشخص کند.

درباره‌ی کتاب ادیان و باورهای ماقبل تاریخ

تاریخ تفکر انسانی، یا به بیان سن ژان پرس «تاریخ روح»، بخشی از تاریخ است که برترین و درخشان‌ترین صورت تاریخ نیز به حساب می‌آید. تاریخ تحولات دین، هنر، فلسفه، تفکر، شعر و عقلانیت جنبه‌هایی از تاریخ هستند که بر دیگر حوزه‌های آن، به شکلی واضح برتری دارد. شاید بررسی تاریخ روح در دوران بعد از اختراع خط، چندان دشوار نباشد، اما تبیین سیر تاریخ روح در دوران پیشاتاریخ، قطعاً بسیار مشکل و دشوار خواهد بود. تاریخ ادیان به عنوان حوزه‌ی مجزا و وسیعی از تاریخ روح نیز، با همین مشکل روبه‌روست. محققان و مورخان، ادیان و باورهای دوران تاریخی را به شیوه‌ای دقیق و جامع بررسی و سیر پیشرفت ذهن بشر را در این زمینه روشن کرده‌اند. اما با توجه به نبود مدارک و شواهد و مستندات از دوران پیشاتاریخ، تاریخ ادیان پیشاتاریخی آن‌طور که باید، بررسی نشده است. کتاب ادیان و باورهای ماقبل تاریخ، حاصل کوشش‌های خزعل الماجدی (Khazal Al Majidi) در زمینه‌ی شناخت تاریخ ادیان پیشاتاریخی است.

در کتاب حاضر، نویسنده با تکیه بر آثار باستانی به‌جامانده از دوران پیش از اختراع خط، تلاش می‌کند تا ادیان و باورهای مختلف موجود در عصر پیشاتاریخ را کشف کند و با طبقه‌بندی این باورها، روند تاریخی شکل‌گیری و تحول ادیان را در دوره‌ی پیش‌گفته بررسی کرده و رابطه‌ی ادیان پیشاتاریخ را با ادیان دوره‌ی تاریخی بررسی کند.

این کتاب تمام باورها و ادیان دوره‌ی پیشاتاریخ را بر اساس شواهدی که از آن دوران در دست داشته، معرفی کرده و با پیگیری خط سیر این ادیان، مقدمات پیدایش ادیان سومری، مصری، خاور دور، ابراهیمی و ... را در دوره‌ی تاریخی روشن می‌کند.

نویسنده با تقسیم کردن دوره‌ی پیشاتاریخ که همان دوران پیش از اختراع خط است به دوران زمین‌شناسی و زیست‌شناسی، عصر یخبندان و عصر حجری، پارینه‌سنگی، میانه‌سنگی، نوسنگی و مس‌سنگی، ادیان و باورها را به لحاظ تاریخی نیز طبقه‌بندی کرده و تحولات باورهای بشری را به شکلی نظام‌مند در اختیار مخاطبان قرار داده است.

مدارک و شواهدی که از دوران پیشاتاریخ به جا مانده‌اند، پرشمار، اما مبهم‌اند. هم‌چنین تنوع زیادی هم ندارند و در استخوان انسان و ابزارهای سنگی و مواد رنگی و اشیاء کشف‌شده در گورها خلاصه می‌شوند. همین مسئله، یکی از دشواری‌های بسیار مهم پژوهشگران دوران پیشاتاریخ به حساب می‌آید.

دوران ماقبل تاریخ که در این کتاب بررسی شده، چیزی حدود سه میلیون سال قبل و با آغاز استفاده از اولین ابزارهای سنگی توسط انسان آغاز شده است و تا حدود 5000 سال قبل که دوره‌ی آفرینش خط است، ادامه داشته. چنان که گفته شد، این دوره توسط پژوهشگران به دوره‌های دیگری تقسیم شده است.

کتاب ادیان و باورهای ماقبل تاریخ نوشته‌ی خزعل الماجدی توسط محمد منابی ترجمه شده و در انتشارات اندیشه‌ی احسان به چاپ رسیده است.

کتاب ادیان و باورهای ماقبل تاریخ برای چه کسانی مناسب است؟

این کتاب برای علاقه‌مندان به تاریخ ادیان و اسطوره‌شناسی مناسب است.

در بخشی از کتاب ادیان و باورهای ماقبل تاریخ می‌خوانیم

اهلی‌کردن حیوانات، انباری‌کردن دانه‌های بیابانی و نگهداری از آن‌ها در پایان دوره میانه‌سنگی به اوج خود رسیده بود، این امر نشان از دخالت انسان به شکلی هشیاریانه و هدف‌دار در جهت پرورش برخی از انواع حیواناتی هست که به صورت مستقیم مورد استفاده آن‌ها بوده، اشاره‌ دارد. اما این اهلی‌کردن حیوانات مقدمه‌ی اساسی برای پرورش گیاهان بوده که خود انسان به صورت هشیاریانه در پرورش برخی از گیاهانی که از آن‌ها به‌طور مستقیم بهره می‌برد، امری که به آن کشاورزی گفته می‌شود.

کشف کشاورزی از ازل تاکنون، یکی از شگرف‌ترین کشفیات به حساب می‌آید که مورد شناخت انسان بوده که می‌توان آن را عامل اصلی در ورای تمدن انسانی تا کنون دانسته شود، گرچه خط دوران‌های قبل از تاریخ را به دوران‌های تاریخی بدل نموده، منتهی کشاورزی، گام‌های سنگین و ملال‌آور دوران‌های کهن سنگی را متوقف کرده و آن‌ها را به شکل چشم‌گیری به یک سو و انعطاف‌پذیری تاریخی سرعت بخشید. پس با کشف کشاورزی، اهلی‌کردن حیوانات و پرورش آن‌ها، به فرآیند وسیعی بدل کرده و به نوبه خود در تحول کشاورزی و رشد آن سهم به‌سزایی داشت. نخستین گام پس از کشاورزی گستردگی سکونت‌گاه‌ها بود، ساخت‌وساز روستاها انجام شد و انعطاف‌پذیری حیات بشریت در سوی پیدایش خانه‌ها به‌طور وسیعی شروع یافت. امری بود واگذاشت تا انسان از یک طعمه ساده برای طبیعت باشد به یک تنومند مسلط بر آن بدل شود، پس از آن، جماعت انسانی سکونت‌گزینی به صورت دسته‌جمعی در محیطی واحد و نظم‌یافته در زمین بلندی که به شکل غیرطبیعی، یعنی پس از آنکه انسان آن‌ها را بکارد، محصولات بسیاری را به آن‌ها تقدیم می‌کرد را شروع نموده واز این جماعت متحدشده گذاشت تا به طور پیوسته به معیشت خود ادامه بدهند بدون اینکه دغدغه جستن و تهیه خوراک روزمره‌شان فکر آن‌ها را مشغول بکند.