معرفی و دانلود کتاب اسطوره و دین در یونان باستان

معرفی کتاب اسطوره و دین در یونان باستان

کتاب اسطوره و دین در یونان باستان نوشته‌ی ژان پی یر ورنان، تلاشی سنجیده برای فهم دین یونانی بر پایه‌ی منطق درونی و تاریخی آن است. این اثر نشان می‌دهد که اسطوره، آیین و خدایان در یونان باستان در پیوند با یکدیگر، معنایی واحد را می‌سازند. ورنان با رویکردی تحلیلی، خواننده را با سبک‌وسیاقِ خاص دین‌داری یونانی آشنا کرده و چارچوبی مفهومی برای فهم پیوند اسطوره، آیین و زندگی جمعی در یونان باستان فراهم می‌آورد.

درباره‌ی کتاب اسطوره و دین در یونان باستان

ژان ‌پی یر ورنان (Jean-Pierre Vernant) در کتاب اسطوره و دین در یونان باستان (Mythe et Religion en Grèce ancienne) می‌کوشد تصویری دقیق از دین یونانی ارائه دهد که با ساختار اجتماعی، سیاسی و فرهنگی شهرهای یونانی هم‌خوان باشد. او دین یونانی را پدیده‌ای جمعی می‌داند که در دل زندگی شهری و روابط انسانی شکل گرفته و با سازوکار نهادها و مناسبات مدنی پیوند دارد. دین به‌مثابه‌ی شیوه‌ای از زیستن و مشارکت در آیین‌ها، جشن‌ها و مناسک، نقش مهمی در سامان‌دهی جهان انسانی و تعریف مرزهای قدرت دارد. این رویکرد میان‌رشته‌ای که تاریخ، انسان‌شناسی و ساختارگرایی را ترکیب می‌کند، امکان فهم عمیق دینداری یونانی را فراهم می‌آورد و از تقلیل اسطوره به روان‌شناسی فردی یا نمادگرایی ساده اجتناب می‌کند.

یکی از محورهای اصلی کتاب اسطوره و دین در یونان باستان (Myth and Society in Ancient Greece)، تبیین جایگاه اسطوره در دین یونانی است. ژان ‌پی یر ورنان اسطوره را شکلی از اندیشه‌ی نمادین معرفی می‌کند که از طریق روایت، ساختار جهان، مراتب قدرت، نسبت انسان و خدا و نظم کیهانی را صورت‌بندی می‌کند. او نشان می‌دهد دین یونانی، متفاوت از ادیان توحیدی مدرن، به‌عنوان شیوه‌ای از زیستن جمعی و مشارکت در مناسک شکل می‌گیرد. اسطوره و آیین ابزارهایی برای سامان‌دهی جهان انسانی، تنظیم مناسبات اجتماعی و تعریف مرزهای قدرت‌اند. در این دیدگاه، عمل بر باور تقدم دارد: مشارکت در آیین‌ها، جشن‌ها و قربانی‌ها هویت دینی را شکل می‌دهد و انسجام دین از طریق تداوم آیین‌ها و حافظه جمعی حفظ می‌شود. این رویکرد امکان فهمی عمیق از دینداری یونانی را فراهم می‌آورد.

جهان خدایان و نظم کیهانی در یونان باستان

ژان ‌پی یر ورنان در ادامه به ساختار جهان خدایان می‌پردازد. خدایان یونانی هر یک قلمرو، کارکرد و قدرت مشخصی دارند و در کنار یکدیگر جامعه‌ای الهی می‌سازند که نظم و سلسله‌مراتب در آن برقرار است. زئوس به‌عنوان پدر و فرمانروای خدایان، نماد برتری، اقتدار و نظم کیهانی به‌شمار می‌آید و دیگر خدایان نیز هر یک نمود نوعی توان، ارزش یا نیروی خاص هستند که در حوزه‌های گوناگون زندگی انسانی و طبیعی اثر می‌گذارند. شعر و آثار هومر و هزیود نقش مهمی در تثبیت تصویر خدایان و آیین‌ها دارند و این تنوع، امکان توزیع قدرت و معنا را در جهان فراهم می‌کند.

کتاب بر پیوند تنگاتنگ امر الهی و جهان محسوس تأکید دارد. در تجربه‌ی یونانی، خدایان در دل جهان حضور دارند و نشانه‌های قدرت آنان در طبیعت، احساسات انسانی، مفاهیم اخلاقی و نظم اجتماعی آشکار می‌شود. با این حال، هر خدا فراتر از نمودهای جزئی خود قرار دارد و مجموعه‌ای از اثرات و معانی را در بر می‌گیرد و این ویژگی، به خدایان امکان می‌دهد که هم‌زمان نزدیک و برتر جلوه کنند.

در مجموع، اسطوره و دین در یونان باستان کتابی است روشنگر که با زبانی تحلیلی و منسجم، سبک دینی یونانی را توضیح می‌دهد و منبعی ارزشمند برای علاقه‌مندان به اسطوره‌شناسی، تاریخ دین و اندیشه‌ی یونان باستان به‌شمار می‌آید. این کتاب را می‌توانید با ترجمه‌ی شروین اولیایی از نشر ققنوس بخوانید.

در نکوداشت کتاب اسطوره و دین در یونان باستان

• این مجموعه پژوهشی دانشگاهی در امتداد آثار پیشین ژان ‌پی یر ورنان، گام برمی‌دارد و درک عمیق‌تری از ساختار اجتماعی یونان، مفاهیم مربوط به تولید برده و رشد اقتصادی، و نقش اسطوره‌ها در تعریف و جهت‌دهی به انتخاب‌های اجتماعی ارائه می‌دهد. این کتاب مجموعه‌ای از دیدگاه‌های گذرا یا داوری‌های شخصی نیست؛ پی یر ورنان با اتکا به پژوهش در متون باستانی، مفاهیمی را در پیوند با کشمکش‌های طبقاتی در سنت مارکسیستی، روابط میان دولت‌شهرها و اصلاحات اجتماعی، بر پایه‌ی تأثیر هم‌زمان اسطوره و تاریخ صورت‌بندی می‌کند. او همچنین ساختار دین یونانی و اسطوره‌ها را در نسبت مستقیم با رویدادهای تاریخی وامی‌کاود. حاصل این رویکرد، پژوهشی جذاب، ژرف‌نگر و دقیق است. (دایان سی. دوناوان، The Midwest Book Review)

کتاب اسطوره و دین در یونان باستان برای شما مناسب است اگر

• به مطالعه در حوزه‌ی اسطوره‌شناسی یونان باستان با رویکردی تحلیلی و علمی علاقه‌مند هستید.
• می‌خواهید ادیان یونانی را در پیوند با ساختار اجتماعی، سیاسی و شهری آن درک کنید.
• به بررسی رابطه‌ی میان دین، تاریخ و تحولات اجتماعی در یونان باستان علاقه دارید.
• به رویکردهای انسان‌شناختی و ساختاری در مطالعه‌ی دین و اسطوره علاقه دارید.
• به دنبال منبعی معتبر و دانشگاهی در حوزه‌ی تاریخ دین و اندیشه‌ی یونان باستان هستید.
• دانشجو یا پژوهشگر رشته‌های فلسفه، تاریخ، علوم اجتماعی، انسان‌شناسی یا مطالعات دینی هستید.

در بخشی از کتاب اسطوره و دین در یونان باستان می‌خوانیم

این حجم از «دانسته‌های» سنتی در مورد جامعۀ ماورا، خانوادۀ خدایان، تبارشناسی هر یک، ماجراها، درگیری‌ها و توافقاتشان، قدرت‌های هر یک، قلمرو و شیوۀ عمل آن‌ها، امتیازات هر کدام و احتراماتی که شایستۀ آن‌هاست که به وسیلۀ حکایت‌ها انتقال می‌یافتند چطور در یونان دوام یافتند و [از نسلی به نسل دیگر] منتقل شدند؟ از حیث زبانی، عمدتاً به دو طریق. نخست از طریق سنتی صرفاً شفاهی که در هر خانه و کاشانه، و به‌ویژه به وسیلۀ بانوان دهان به دهان می‌چرخید: قصه‌های دایه‌ها، افسانه‌های مادربزرگ‌ها به قول افلاطون که کودکان از همان گهواره جذب محتوای آن‌ها می‌شدند. این داستان‌ها این muthoiها که در همان دورانی که او تکلم می‌آموخت برای کودک تعریف می‌شدند به گوش یونانیان بسیار مأنوس و آشنا بودند و به شکل‌گیری چارچوبی ذهنی کمک می‌کردند که یونانیان را سوق می‌داد تا به نحوی کاملاً طبیعی امر الهی را به تصور درآورند، جایگاه آن را مشخص کنند، و به آن بیندیشند.

در وهلۀ دوم، با صدای شعرا بود که جهان خدایان، با وجود دوری و بیگانگی‌اش، نزد انسان‌ها حاضر گشت. قدرت‌های ماورا از دل داستان‌هایی که آن‌ها را به صحنه می‌آوردند شکلی مأنوس یافتند و قابل درک شدند. گوش فرا دادن به نغمۀ شعرا همراه با موسیقی و نوای ساز دیگر نه در محافل دوستانه و خصوصی، بلکه در حضور عموم، ضیافت‌ها، جشن‌های رسمی، مسابقات بزرگ و بازی‌ها روی می‌داد. فعالیت ادبی، که به نوشتار توسل می‌جست و سنت بسیار کهنِ شعر شفاهی را بسط می‌داد و متحول می‌کرد، در زندگی اجتماعی و معنوی یونان جایگاهی محوری داشت. این سنت شعری برای مخاطبان نه یک تفریح سادۀ فردی یا یک تجمل خاصِ نخبگان فرزانه، بلکه نهادی حقیقی در خدمت حافظۀ جمعی و ابزاری برای حفظ و تبادل دانش با نقش و کارکردی تعیین‌کننده بود. در شعر و به واسطۀ شعر بود که ویژگی‌های بنیادینی بیان و تثبیت می‌شدند که در ورای خصوصیات مستقل هر شهر، فرهنگی مشترک را برای کل یونان بنیاد می‌نهادند به‌خصوص در مورد بازنمایی‌های دینی، خواه در مورد خدایان به معنای دقیق کلمه و خواه در مورد دایمون‌ها، قهرمانان یا مردگان. اگر تمام این اشعار حماسی، غنایی و دراماتیک وجود نداشتند، شاید می‌توانستیم از آیین‌های یونانی در حالت جمع سخن بگوییم، اما نمی‌توانستیم از یک دین یونانی صحبت کنیم. هومر و هزیود از این جهت از نقشی ممتاز برخوردارند.

فهرست مطالب کتاب

مقدمه
1: اسطوره، مناسک آیینی، هیئتِ خدایان
صدای شعرا
نگرشی تک‌خدایی
رمزگشایی از اسطوره
2: جهان خدایان
زئوس، پدر و پادشاه
میرایان و نامیرایان
3: دین شهروندی
خدایان و قهرمانان
نیمه‌خدایان
4: از انسان‌ها به خدایان: قربانی
غذای جشن
حیله‌های پرومته
میان حیوانات و خدایان
5: رازورزی یونانی
اسرار الئوسیس
دیونوسوس، بیگانۀ غریب
آیین اورفئوسی؛ در جستجوی وحدتِ ازدست‌رفته
گریز به بیرون از جهان
کتاب‌شناسی
نمایه