کتاب سامار

کتاب سامار دومین رمان الهام فلاح، نویسنده‌ی ایرانی، است. این کتاب به صورت موازی به داستان زندگی دو زن در دوران فعلی و روزگار حکومت رضاشاه می‌پردازد که درگیر مسئله‌ی مادر شدن و نازایی هستند و با تبعات اجتماعی و خانوادگی این مسئله، در دو بستر تاریخی و اجتماعی متفاوت دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

درباره‌ی کتاب سامار

زنی بر بلندای یک ساختمان بیست‌طبقه ایستاده و به شهر زیر پایش خیره شده است. آدم‌ها می‌آیند و می‌روند، بچه‌ها در حال بازی‌اند و پارکوربازها جست‌وخیز می‌کنند و قاعدتاً هیچ کدام او را نمی‌بینند. پشت سرش، ملافه‌ها در ماشین لباسشویی آبکشی می‌شود و صدای اخبار به گوش می‌رسد. او غرق در افکار درهم و مغشوش است و از خلال همین افکار، با نقاط مختلف زندگی‌اش آشنا می‌شویم و به درون داستان کتاب سامار به قلم الهام فلاح قدم می‌گذاریم.

کتاب سامار به صورت موازی داستان زندگی دو زن را در دو دوره‌ی تاریخی مختلف روایت می‌کند. یکی از این زنان شیدا نام دارد که زنی مدرن است و در دوران معاصر زندگی می‌کند، دیگری چمان بانو است که در دوره‌ی حکومت رضاشاه پهلوی به سر می‌برد. هر دوی این زنان علی‌رغم میلی که به مادرشدن دارند، نمی‌توانند صاحب فرزند شوند و از این مسئله در رنج‌اند. نحوه‌ی برخورد مردان زندگی این زنان با مسئله‌ی عدم باروری نقطه‌ی اشتراک زندگی آنهاست.

کتاب سامار به سبک جریان سیال ذهن و با بیان اول شخص نوشته شده است. داستان با زبان شیدا به روایت در می‌آید و زندگی زن دیگر، در قالب فلش‌بک‌هایی از خلال افکار شیوا می‌گذرد. شیوا که تفکراتی مدرن دارد، میان خودش و چمان بانو شباهت‌های زیادی می‌بیند و از اینکه به سرنوشتی مشابه او دچار شود، در هراس است. او پس از چهار بارداری ناموفق، کاملاً افسرده است و با سرخوردگی تلاش می‌کند مسیر زندگی‌اش را متفاوت از چمان بانو پیش ببرد. شیوا همسرش را ترک می‌کند؛ چون وحشت دارد که همسر او هم مانند شوهر چمان بانو، به سراغ زن دیگری برود، اما از همان سطرهای آغازین کتاب می‌بینیم که هنوز درگیر عواطفی است که نسبت به او دارد.

الهام فلاح که در کتاب‌های دیگرش به زندگی زنان و مسائل و مشکلات اجتماعی آن‌ها می‌پردازد، در کتاب سامار نیز با نثری زنانه‌ و گیرا بر یکی دیگر از مشکلات زنان در ایران دست می‌گذارد. این کتاب در بسترهای تاریخی و اجتماعی متفاوتی می‌گذرد و پیامدهای خانوادگی و اجتماعی مسئله‌ی مشخص نازایی را در شخصیت‌هایی متعلق به دو دوره‌ی کاملاً متفاوت و با طرز فکری متمایز به تصویر می‌کشد.

کلمه‌ی سامار از نام میوه‌ی درخت زبان گنجشک گرفته شده است. می‌گویند مصرف میوه‌ی درخت زبان گنجشک امکان باروری را در زنان افزایش می‌دهد. به این ترتیب این عنوان با دغدغه‌ی اصلی زنان کتاب سامار بی‌ارتباط نیست. این کتاب دومین رمانی است که از الهام فلاح به انتشار رسیده.

رمان سامار در سال 1392 به همت انتشارات ققنوس روانه‌ی بازار کتاب شد.

کتاب سامار مناسب چه کسانی است؟

این کتاب به مخاطبان ادبیات معاصر ایران، به ویژه کسانی که به داستان‌های رئالیستی با مضامین اجتماعی علاقه دارند، پیشنهاد می‌شود.

در بخشی از کتاب سامار می‌خوانیم

ناخن‌گیر را برمى‌دارم و ناخن‌هایم را کوتاه مى‌کنم. همه را اندازه هم مى‌کنم. انگشت‌هایم کوتاه‌تر به نظر مى‌رسند ولى مگر مهم است انگشت آدم بلند باشد یا کوتاه؟ باید طالع آدم بلند باشد. بخت آدم. این را همیشه مامان مى‌گفت. جورى هم با حرص مى‌گفت که مى‌شد راحت فهمید از انگشت‌هاى بلندش دل خوشى ندارد. صورتم گر گرفته و نمى‌دانم چرا از درون مى‌سوزم. پدر خوابش هم که مى‌آید کل وجود آدم را دستپاچگى برمى‌دارد. دل و فکر به هول و ولا مى‌افتد که چه خبطى کرده؟ پدر همین‌طور بیخودى نمى‌آمد سراغ ما. مى‌آمد یا براى تنبیه یا براى خط و نشان کشیدن. وقتى که چند تا از آن کنایه‌هاى گل درشتش را بار کسى مى‌کرد و مى‌رفت عمر آدم از عذاب‌وجدان نصف مى‌شد. حتى بابت یک اشتباه کوچولو. بلند مى‌شوم. جلوِ پنجره مى‌ایستم و به یک دنیا چراغ زیر پایم نگاه مى‌کنم.

پولک‌دوزى کرده‌اند این شهر را. عفریته خوش‌خط و خال، شب که مى‌شود، چطور خودش را بزک مى‌کند که دل و دین ببرد. پنجره را باز مى‌کنم. نسیم مى‌وزد. کمى خنک مى‌شوم. با پشت دست عرق پیشانى‌ام را پاک مى‌کنم و فکر مى‌کنم یعنى مى‌شود از این‌جا خانه کسى را ببینم که مى‌شناسمش؟ خوش به حال من که همه کسانى که مرا مى‌شناسند روى هم به شمار انگشت‌هاى دستانم هم نمى‌رسند.