کتاب از خشونت به عطوفت: راهنمای جامع آموزش کنترل و مدیریت خشم

کتاب از خشونت به عطوفت اول از همه خشم را به‌عنوان یک احساس طبیعی معرفی می‌کند و بعد به جنبه‌های مخرب و آسیب‌زای آن توجه نشان می‌دهد. مژگان فریدون نژاد، روان‌شناس تربیتی، راه‌های سالم ابراز خشم را برمی‌شمرد و مهارت‌های کنترل خشم در کودکان را آموزش می‌دهد.

درباره‌ی کتاب از خشونت به عطوفت

خشم را همه‌ی ما انسان‌ها تجربه کرده‌ایم. حتی آرام‌ترین افراد از هجوم انرژی زیاد خشم در امان نمانده‌اند. خشم یکی از قدرتمندترین احساساتی است که می‌تواند جنبه‌های زیان‌آوری داشته باشد. بدیهی است که ما نمی‌خواهیم احساسی را سرکوب کنیم و عاقلانه است که همه‌ی احساساتمان را به رسمیت بشناسیم، اما کنترل و مهار برخی احساسات در برخی مواقع امری اجتناب‌ناپذیر است. خشم یکی از آن احساسات است که اگر در زمان مناسب شناسایی و تلطیف نگردد، می‌تواند صدمات جبران‌ناپذیری به جای بگذارد. کتاب از خشونت به عطوفت، جنبه‌های مختلف این احساس را بررسی می‌کند و راهکارهای پیشگیری از آن و یا مهارش را می‌آموزد.

لحظه‌ای را به یاد بیاورید که خشم بر شما چیره شده، هیچ راهی جز بروز آن نمی‌یابید و هرچه بیشتر بروزش می‌دهید، به مرحله‌ی بالاتری از خشم می‌رسید. راه نجاتی نیست. به هرچه دست می‌اندازید، رها می‌شوید و نمی‌دانید تا چه مدتی ممکن است در این سیاهی دست‌وپا بزنید. قطعاً همه‌ی شما می‌گویید که نمی‌خواهم بار دیگر این احساس مهارنشدنی را تجربه کنم، اما باید بدانید که این احساس را می‌توان مهار کرد. مژگان فریدون نژاد در کتاب از خشونت به عطوفت دست به ریشه‌یابی خشونت می‌زند و ابعاد گسترده‌ی آن را در بستر خانواده و رابطه‌ی میان زن و شوهر و والدین و فرزندان نشان می‌دهد. این روان‌شناس تربیتی پله‌پله راه‌های خلاصی از خشمِ کورکورانه و مخرب را آموزش می‌دهد.

هرچند خشم در طبیعت انسان نهادینه شده و زدودن کامل آن از نهاد آدمی کاری بیهوده و بس غلط است، اما باید تبعات و نتایج بروز خشم را در نظر گرفت و علائم آن را در خود شناسایی کرد. ازآنجاکه بروز خشم معمولاً با احساساتی نظیر پشیمانی، حسادت، تنفر، کینه و.. همراه است، در نتیجه، بهتر است که با تمرین و ممارست بر آن غالب شویم و نگذاریم خشم به‌جای ما تصمیم بگیرد. از این نظر، کتابی نظیر از خشونت به عطوفت، گنجینه‌ای ارزشمند است که افراد را به سوی تمرینات خودسازی و خودشناسی رهنمون می‌سازد.

مژگان فریدون نژاد افراد را به سه دسته تقسیم‌بندی می‌کند؛ عصبانی و تندمزاج، متعادل و افرادی که خشم و غضب ندارند. کسانی که به هنگام عصبانیت، هتک حرمت می‌کنند، به فاش‌ کردن اسرار دست می‌زنند و به فحش و کتک‌کاری می‌پردازند، در دسته‌ی تندمزاجان قرار می‌گیرند. افراد متعادل آن‌هایی هستند که حتی در مواقع عصبانیت، عقلشان را به یاری می‌گیرند و از انجام کار غیرمنطقی سر باز می‌زنند و دسته‌ی سوم را افراد ترسو و بی‌عرضه تشکیل می‌دهند. هرچند ممکن است این دسته‌بندی‌ها زیادی مطلق‌نگرانه باشند؛ چراکه هر کسی می‌تواند میان این سه گزینه در حرکت باشد و با یک بار بروز رفتار تندمزاجانه، نباید برچسب فرد عصبی بر پیشانی فرد بخورد.

کتاب از خشونت به عطوفت تعاریف متفاوتی را که در روان‌شناسی از واژه‌ی خشم وجود دارد، مدنظر قرار می‌دهد. خشم ازآن‌رو که با واکنش های هیجانی مشابه مثل نفرت، پرخاشگری و خصومت آمیخته می‌شود، تعریف خود را دشوار می‌سازد. علت خشم و نحوه‌ی بروز آن نیز فرد به فرد متفاوت است؛ بنابراین تشخیص آن و تصمیم‌گیری کلی درباره‌اش سخت می‌نماید. مژگان فریدون نژاد تعریف داروین و چند دانشمند و روان‌شناس دیگر را از خشم عنوان می‌کند و پس از آن، اکتسابی یا ذاتی بودن پرخاشگری را مورد بررسی قرار می‌دهد.

کتاب از خشونت به عطوفت مباحث مهم زیادی را در خود جای می‌دهد؛ مثلاً شیوه‌های سالم و ناسالم ابراز خشم را از نظر می‌گذراند و مسئله‌ی کنترل خشم در کودکان و نوجوانان را مطرح می‌کند. این کتاب به همت نشر کنکاش چاپ و روانه‌ی بازار شده است.

کتاب از خشونت به عطوفت برای چه کسانی مناسب است؟

اگر مشکل کنترل خشم دارید یا کسانی را می‌شناسید که با ابراز نابه‌جای خشمشان شما را آزرده می‌کنند، این کتاب را تهیه فرمایید.

در بخشی از کتاب از خشونت به عطوفت: راهنمای جامع آموزش کنترل و مدیریت خشم می‌خوانیم

خشم یکی از اولیه‌ترین هیجان‌هایی است که در نوزادی بروز می‌کند. بین 2 تا 6 ماهگی نوزادان نمودهای خشم را از خود نشان می‌دهند. این نمود می‌تواند به شکل گریه‌ی ناشی از خشم باشد؛ تا 7 ماهگی تظاهرات هیجانی خشم می‌تواند به‌درستی تشخیص داده شود. مراقبت‌کنندگان کودکان معمولاً سعی می‌کنند که به تظاهرات خشم نوزاد با نادیده گرفتن وی و یا واکنش منفی پاسخ دهند که این آغاز فرایند اجتماعی شدن در برابر تظاهرات خشم کودکان است. همان‌طورکه کودکان یاد می‌گیرند که از نظر اجتماعی چه اعمالی پسندیده است، بروز خشم در آن‌ها به‌تدریج محو می‌شود. تا 24 ماهگی، کودکان نوپا قادرند بروز خشم خود را تعدیل کرده و ناراحتی خود را به گونه‌ای نشان دهند که با احتمال بیشتری پاسخ حمایتی مراقبت‌کننده را به دنبال داشته باشد. احساس‌های توأم با خشم احتمالاً با رفتارهای پرخاشگرانه‌ی فیزیکی در کودکان خردسال همراه است ولی با افزایش سن و سطح تحول، تظاهرات خشم در اغلب کودکان با تحول طبیعی تغییر می‌کند و در دوران کودکی اولیه انتظار میرود که کودکان راه‌های مناسبی برای مدیریت و بروز خشم خود پیدا نمایند.

اخم کردن، گریه کردن و پرخاشگری راه‌هایی هستند که توسط آن، کودکان خشم خود را ابراز می‌کنند. کودکان در پایه‌های اول تا پنجم ابتدایی بیان کلامی احساسات را به‌عنوان بهترین راه برای تظاهرات هیجانی شناسایی می‌کنند که با تظاهرات چهره همراه است. تحقیقات نشان داده‌اند با افزایش سن کودکان، به تظاهرات بیانی خشم تمایل کمتری دارند، زیرا در این سن قادر به تشخیص این واقعیت هستند که باید خشم خود را کنترل کنند و کنترل خشم عامل مهمی در کارکردهای اجتماعی آن‌ها است. در کودکان با تحول بهنجار، رفتارهای پرخاشگرانه با افزایش سن در کودکی و نوجوانی کاهش می‌یابد. مطالعات انجام‌گرفته‌ی طولی و مقطعی در مقیاس بزرگ نشان داده است که میزان پرخاشگری در دوران کودکی و نوجوانی کاهش می‌یابد، به‌طوری که بالاترین سطوح رفتارهای پرخاشگرانه‌ی فیزیکی در کودکان کوچک‌تر (شاید در سن 2 سالگی) و کمترین میزان آن با اواخر دوره‌ی نوجوانی مطابقت دارد.