کتاب دوازده گام به سوی زندگانی با مهربانی

کارن آرمسترانگ نویسنده، دین پژوه و متفکر پرآوازه معتقد است که مهربانی در همه‌ی انسان‌ها ذاتی است. او در کتاب دوازده گام به سوی زندگانی با مهربانی برنامه‌ای مرحله به مرحله و پرهیجان ارائه می‌دهد که به ما کمک می‌کند تا با تلاش خود مهربانی را در خود پرورش دهیم تا به سطح والای انسانیت دست یابیم و در جهانی زیباتر زندگی کنیم.

درباره کتاب دوازده گام به سوی زندگانی با مهربانی

در مطالب این کتاب، خواهیم دید که هر سه ادیان یکتاپرست در مورد مهربانی توافق دارند. این واقعیت که اسلام، یهودیت و مسیحیت، به طور مستقل از یکدیگر، در مورد مهربانی به یک نتیجه‌ی مشترک رسیده‌اند دلالت بر آن دارد که این شیوه‌ی رفتاری در ساختار بشریت ریشه دارد و از موضعی اساسی برخوردار است.

مهربانی صفتی است که ما آن را تصدیق و تحسین می‌نماییم. این خصوصیت رفتاری همیشه مورد علاقه‌ی انسان‌ها بوده است. وقتی ما با مرد یا زنی که به معنای واقعی مهربان است روبرو می‌شویم احساس سربلندی و نشاط می‌کنیم. اما، از بسیاری جهات در شیوه‌ی زندگی مدرن امروزی صفت مهربانی مفهومی بیگانه‌ است. نظام اقتصادی سرمایه‌داری امروزی مبتنی بر رقابت شدید و فردگرایی است و نهایتاً تأکید این نوع طرز فکر بر این است که هر فردی می‌بایست قبل از هر چیز منافع خود را در نظر بگیرد.

اگر رفتارمان خودخواهانه، غیر دوستانه، طمع‌کارانه و تعصب‌آمیز باشد، هیچ‌وقت نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم که رهبران‌ و مسئولان سایر کشورهای جهان، مقررات و موازین انسانی و منصفانه‌ای وضع نمایند. ما نمی‌توانیم از مخالفان و دشمنان‌مان انتظار مدارای بیشتر و خشونت کمتر داشته باشیم، مگر اینکه خودمان هم تلاش کنیم. فراموش نکنیم که ما هم از توان بالقوه‌ی مهربانی بهره‌مند هستیم و هم از امکان رفتار خشونت‌آمیز. ما هم می‌توانیم بر روی آن جنبه‌هایی از موازین سنتی، مذهبی، یا رفتاری تکیه کنیم که بوی انزجار، شک و تردید و تعصب می‌دهند و هم بر مساوات و ارتباط و وابستگی با سایرین. این انتخاب بر عهده‌ی خود ماست.

مردم غالباً می‌پرسند: چگونه و از کجا شروع کنیم؟ دامنه‌ی کاربرد مهربانی آنقدر وسیع است که انسان واقعاً نمی‌داند چطور می‌بایست پرورش این صفت را آغاز نماید. و همین موضوع، انگیزه‌ی کارن آرمسترانگ (Karen Armstrong) برای نگارش کتاب دوازده گام به سوی زندگانی با مهربانی (Twelve steps to a compassionate life) شد. او در اصل یک مورخ است که قسمت اصلی مطالعاتش در زمینه‌ی مذهب می‌باشد و آنچه که در مورد مهربانی یاد گرفته‌ برگرفته از تحقیقاتش در مورد اصول اعتقادات معنوی بشر در طول تاریخ است.

او بر این باور است که هنوز هم سنت‌های اعتقادی مطالب بسیار اساسی و مهمی در این زمینه می‌توانند به ما بیاموزند. البته باید گفت که این دوازده قدم به هیچ‌وجه تکیه بر جنبه‌های ماوراء‌طبیعی یا باورهای سنت اعتقادی خاصی ندارد. آرمسترانگ با دالایی‌لاما موافق است که گفته: «اینکه یک فرد به مذهب معتقد باشد چندان مهم نیست، مهم آنست که او انسان خوبی باشد.» اگر درست دقت کنیم، تمامی سنت‌های مذهبی، فلسفی و اخلاقی بر پایه‌ی مهربانی بنا شده‌اند.

کتاب دوازده گام به سوی زندگانی با مهربانی مهم‌ترین منبع در جهت دست‌یابی به آرمان و کمال مطلوب و خواسته‌های قلبی یک انسان واقعی به شمار می‌رود. این اثر، همدلی با سایرین را به شیوه‌ای امکان‌پذیر و مؤثر مورد بررسی قرار می‌دهد، چه در درون یکایک ما و چه در میان این جهان پهناور… کارن آرمسترانگ نه تنها از رفتارهای نوع‌دوستانه که خوشایند انسان‌ها است سخن به میان می‌آورد، بلکه به کوشش خردمندان بصیر، فلاسفه و رهبران دینی دوران‌های گوناگون، که زندگانی‌شان گویای رهایی از نفس‌پرستی و خودخواهی است، نیز اشاره دارد.

اگر مرحله به مرحله برنامه‌های این کتاب را دنبال کنید، به مرور متوجه خواهید شد که نگرش‌تان در مورد جهان، اطرافیان و خودتان به طور کل تغییر خواهد کرد.

نکوداشت‌های کتاب دوازده گام به سوی زندگانی با مهربانی

- جذاب... فوق‌العاده هوشمندانه. (فایننشال تایمز)

- این کتاب مفید و مهم خواننده‌های بی‌شماری را کمک خواهد کرد تا بتوانند ارزنده‌ترین وظیفه‌ی انسانیت خود را به انجام رسانند: ایجاد دنیایی بهتر و مهربان‌تر. (مجله تری‌ سیکل)

- در کتاب دوازده گام به سوی زندگانی با مهربانی یکی از مهربان‌ترین و مشهورترین نویسندگان آثار مربوط به نظام‌های اعتقادی رایج در جهان، اندیشه‌ها و برداشت‌های زیبایش را با ما در میان می‌گذارد. (روزنامه گاردین، انگلستان)

- وقتی شنیدم خانم کارن آرمسترانگ، پژوهشگر در زمینه‌ی دین‌شناسی با شهرتی جهانی، کتاب جدیدی با عنوان دوازده گام به سوی زندگانی با مهربانی نوشته به خودم گفتم که حتماً بسیار خواندنی است و این بار هم موفق شده. (لائوری آبراهام، مجله اِل)

کتاب دوازده گام به سوی زندگانی با مهربانی مناسب چه کسانی است؟

خواندن کتاب دوازده گام به سوی زندگانی با مهربانی به همه‌ی افراد پیشنهاد می‌شود. این اثر آموزنده شامل توصیه‌های مفید بسیاری برای ایجاد همدردی با دیگران و مهربانی بیشتر در شیوه‌ی زندگانی خودمان است. کارن آرمسترانگ در پی آن است که ما را از نگرش خودخواهانه آمیخته با تعصب به سطح والای انسانیت برساند.

با کارن آرمسترانگ بیشتر آشنا شویم

کارن آرمسترانگ دین‌پژوهِ بریتانیایی و نویسنده‌ی آثاری جالب توجه در زمینه‌ی شناخت مذاهب شرق و غرب است. او تاکنون سه بار برای اعضای کنگره آمریکا سخنرانی کرده و آثارش به چهل و پنج زبان دنیا ترجمه شده‌اند. او علاوه بر کنگره آمریکا برای سیاستگذاران در وزارت امور خارجه ایالات متحده، در مجمع جهانی اقتصاد در نیویورک، در شورای روابط خارجی در واشنگتن و نیویورک و همچنین بسیاری از کشورهای اسلامی نیز سخنرانی کرده است. وی به عنوان سفیر اتحاد تمدن‌های سازمان ملل شناخته می‌شود. گفتنی‌ست جایزه TED در فوریه 2008 به کارن آرمسترانگ اعطا شد و در سال 2013، او جایزه افتتاحیه نایف الرودان آکادمی بریتانیا را برای تفاهم بین فرهنگی دریافت کرد.

در بخشی از کتاب دوازده گام به سوی زندگانی با مهربانی می‌خوانیم

گفتگو، یکی از واژه‌هایی است که این روزها خیلی بر سر زبان‌ها افتاده است. بسیاری بر این باورند که اگر مردم با یکدیگر به گفتگو بپردازند، صلح برقرار خواهد شد. اما در این دوره و زمانه از گفتگوهای سقراط‌ خبری نیست. صحبت‌های ما بیشتر جسورانه است و این سنتی است که از یونان باستان به ارث برده‌ایم. در مجامع دمکراتیک آتن، همه آموخته‌ بودند به شیوه‌ای رقابت‌جویانه به بحث و مناظره بپردازند و جنبه‌های گوناگون موضوع را چنان منطقی و مؤثر بیان کنند که برنده شوند. آن‌ها ترفند‌های بلاغی را طوری به کار می‌بردند که نقطه‌نظرهای رقیب‌شان را بی‌اعتبار جلوه دهند و زیر سؤال ببرند و بدون هیچ ملاحظه یا بیم و هراسی تلاش می‌کردند که دیدگاه خود را به کُرسی بنشانند. هدف‌شان هم تنها این بود که رقیب را شکست دهند یعنی از هیچ‌کس انتظار نمی‌رفت که موضع خود را تغییر دهد، به طرف مقابل بپیوندد و صمیمانه یا حتی تلقینی هم شده دیدگاه رقیب را بپذیرد. منظور فقط مغلوب کردن رقیب بود.

اما همانطور که دیدیم، شیوه‌ی ابتکاری گفتگوی سقراط کاملاً متفاوت بود. سقراط مانند همه‌ی آتنی‌ها در این‌گونه بحث و گفتگوها شرکت می‌نمود، اما علاقه‌ای به این کار نداشت. او خطاب به مِنو، یکی از نجیب‌زادگان گفت: اگر من هم اهل بحث و مجادله بودم و می‌خواستم زرنگی به خرج دهم، فقط دیدگاه خودم را مطرح می‌کردم و به تو هم می‌گفتم حالا سعی کن آن را رد کنی. اما، این شیوه، مناسب و در شأن تبادل نظر بین افرادی نیست که - مثل من و تو- دوست و صمیمی هستند و می‌خواهند از دیدگاه طرف دیگر نیز آگاه شوند. در یک گفتگوی واقعی، شرکت‌کنندگان « می‌بایست دیدگاه‌شان را با ملایمت و متانت و متناسب با موضوع مورد بحث بیان کنند.» گفتگوهای سقراط در واقع نوعی تجربه و تمرین معنوی بودند که به منظور ایجاد نوعی تحول روانی مطلوب در شرکت‌کنندگان صورت می‌گرفت، و چون هدف آن آگاهی هر فرد به عمق ناآگاهی خودش بود، بنابراین اصولاً هیچ یک از طرفین نهایتاً برنده نمی‌شد.