کتاب در باب قرن بیستم: در گفتگو با تیموتی اسنایدر

تأمل دو اروپاشناس برجسته درباره‌ی قرنی که گذشت. تونی جات در کتاب در باب قرن بیستم سلسله‌گفت‌وگوهایی را با تیموتی اسنایدر شکل می‌دهد که محور آن دستاوردها و شکست‌های عقاید سیاسی و نقش روشنفکران در قرن بیستم است. این کتاب قدرت و عدالت را در نظریه‌های مختلف مورد بحث قرار می‌دهد.

درباره‌ی کتاب در باب قرن بیستم:

تیموتی اسنایدر (Timothy D. Snyder) نویسنده‌ی آمریکایی و تاریخ‌دانی است که تمرکزش را به‌طور خاص بر تاریخ اروپای مرکزی و شرقی و مسئله‌ی هولوکاست گذاشته است. اسنایدر به پنج زبان اروپایی صحبت می‌کند و توانایی این را دارد که به ده زبان مطلب بخواند، و همین قابلیت به این منجر شده که از منابع دست‌اولی در پژوهش‌هایش استفاده کند و افتخارات زیادی را بابت فعالیت‌هایش کسب کند. این پژوهشگر برجسته تا کنون 5 کتاب نوشته و در تألیف 2 کتاب نیز همکاری داشته است و کتاب او با عنوان «استبداد: بیست درس از قرن بیستم» در بین پرفروش‌ترین کتاب‌ها جای گرفته است. حالا در کتاب در باب قرن بیستم (Thinking the Twentieth Century) گفت‌وگویی را با او می‌خوانیم پیرامون آنچه در قرن گذشته روی داده است.

تونی جات (Tony Judt)، که خود متخصص تاریخ اروپاست، متوجه می‌شود که درگیر بیماری اِی‌اِل‌اِس شده است و فرصت زیادی برای زندگی ندارد. بنابراین، دوست و همکارش، تیموتی اسنایدر، به او پیشنهاد می‌دهد که آخرین اثرش را بنویسد. در طول سال 2009، جات و اسنایدر گفت‌وگوهایی را شکل می‌دهند که ضبط و سپس پیاده می‌شده و درنهایت در قالب کتاب حاضر به انتشار رسیده است. جات در اوت 2010 در 62 سالگی از دنیا می‌رود.

گفت‌وگوهای این دو اروپاشناس بدون یادداشت، ارجاع و مواردی از این‌دست است. آن‌ها درباره‌ی تاریخ عقاید سیاسی مدرن در اروپا و آمریکا صحبت می‌کنند و قدرت و عدالت را از نظر لیبرال‌ها، سوسیالیست‌ها و کمونیست‌ها، ملی‌گراها و فاشیست‌ها در قرن بیستم مورد توجه قرار می‌دهند. درنهایت می‌توان گفت که این کتاب عمده‌ی تمرکزش را بر دستاوردها و شکست‌های برجسته‌ترین روشنفکران قرن بیستم و نظریه‌های آن‌ها گذاشته است و در باب محدودیت‌ها و قابلیت تجدید عقاید سیاسی و درباره‌ی قصور و وظایف اخلاقی روشنفکران در سیاست بحث می‌کند.

نکوداشت‌های کتاب در باب قرن بیستم:

- از منظرهای بسیار زیادی می‌توان گفت که کتاب در باب قرن بیستم کتاب شایان‌توجهی است. عمری دانش‌پژوهی و درگیری ذهنی پشت کلمه‌ی «در باب» در عنوانِ این کتاب نهفته است. (لس‌آنجلس تایمز)

- در باب قرن بیستم آخرین لشکر تونی جات علیه آن چیزی است که فرهنگ جهل تاریخی و بی‌تفاوتی سیاسی می‌دانستش. (ان‌پی‌آر)

- هر صفحه‌ی کتاب در باب قرن بیستم با انرژی ذهنی روشن شده است. (پانکاج میشرا)

کتاب در باب قرن بیستم برای چه کسانی مناسب است؟

اگر به سیاست و تاریخ علاقه دارید و دوست دارید پیروزی‌ها و شکست‌های قرنی را که گذشت از نظر بگذرانید، این کتاب مناسب شماست.

با تونی جات بیشتر آشنا شویم:

نویسنده‌ی آمریکایی کتاب حاضر استاد مطالعات اروپاست و در بسیاری از دانشگاه‌ها همچون کمبریج، آکسفورد و برکلی تدریس کرده است. تونی جات نویسنده یا ویراستار 15 کتاب بوده است و موفق شده برای کتاب «پس از جنگ» نامزد نهایی جایزه‌ی پولیتزر شود. از این پژوهشگر تابه‌حال کتاب‌های «بار مسئولیت»، «شر زمین را درمی‌نوردد»، «بازنگری‌ها» و... به فارسی برگردانده شده است.

در بخشی از کتاب در باب قرن بیستم می‌خوانیم:

شاید در این‌جا خوب باشد که ذکری از هانا آرنت بیاوریم، کسی که در همان اوایل و به نحوی تأثیرگذار به هولوکاست به عنوان مسئله‌ای برای همگان، و نه‌فقط عاملان و قربانیان آن، پرداخت. آرنت سه ادعا طرح می‌کند یا می‌گوید به سه دلیل هر چند خودش هم آلمانی بود و هم یهودی هولوکاست را نباید منحصراً به آلمانی‌ها و یهودی‌ها مربوط دانست.

نخستین دعوی او این است که سیاست‌های نازی‌ها را موقعی می‌شود درست درک کرد که آن را در پرتو مقوله‌ی عام‌تر «توتالیتاریسم» مطالعه کنیم که خودش مسئله و محصول جوامع توده‌ای است.

دومین دعوی او این است که جوامع توده‌ای هم تعاملی آسیب‌شناختی میان «عامه‌ی مردم» و «نخبگان» را نشان می‌دهند، معمای لاینحل آن‌چه او مدرنیته‌اش می‌نامد.

آرنت در ادامه می‌گوید دیگر شاخصه‌ی جامعه‌ی مدرن پارادوکس مسئولیت توزیعی است: بوروکراسی مسئولیت اخلاقی فردی را رقیق و ناپیدا می‌کند، آن را ناهویدا می‌سازد و بدین ترتیب آیشمان را تولید می‌کند، و با آیشمان آشویتس را.

و اما دعوی سوم هانا آرنت؛ او در نامه‌ای به کارل یاسپرس به تاریخ گمانم 1946 می‌گوید، سنگ‌بنای ساختن هر جمهوری جدید آلمانی‌ای آن چیزی خواهد بود که یاسپرس آن را حس گناهکاری بلاشرط و مابعدالطبیعی خوانده است. بدین ترتیب، آرنت گویی پرونده‌ی بحث تاریخی درباره‌ی هولوکاست را حتی پیش از آن‌که مفتوح شود بسته است.