کتاب صوتی شیطان

کتاب صوتی شیطان یکی از خاص‌ترین نوشته‌های لئو تولستوی است. این اثر که توسط سروش حبیبی به فارسی برگردانده شده، رمانی کوتاه با موضوع امیال جنسی و عواقب بی‌پروایی در عشق‌ورزی‌ست. گفتنی است که خوانش کتاب حاضر بر عهده‌ی ایوب آقاخانی بوده است.

درباره کتاب صوتی شیطان:

سرزمین بزرگ روسیه در سده‌ی نوزده میلادی، چهره‌هایی بزرگ و درخشان را به دنیای ادبیات معرفی نمود؛ از جمله نویسندگان توانایی چون پوشکین، گوگول، گنچاروف، لسکوف و بسیاری دیگر. در این میان اما دو تن، ستاره‌هایی بس پرفروغ‌تر از دیگران در آسمان ادب روسیه‌اند: فئودور داستایوفسکی (Fyodor Dostoevsky) و لئو تولستوی (Leo Tolstoy).

حتماً می‌دانید که این دو رمان‌نویس را معمولاً با یکدیگر مقایسه می‌کنند. دلیل این امر، البته چیزی جز صرفِ هم‌زبانی و هم‌زمانی‌شان است. راز تقابلی که این دو (ظاهراً) با یکدیگر دارند، در این است که هر کدام از ایشان، مظهر کمالِ نوع خاصی از ادبیات‌اند. داستایوفسکی را به دلیل وجود گسست‌های معمولاً تعمدی در ساختار آثارش، و همچنین، به سبب مهارتش در واکاوی ناخوادآگاه کاراکترهای داستانی، به عنوان آغازگر مدرنیسم در ادبیات می‌شناسند، و تولستوی را به سبب انسجام خیره‌کننده و زبانِ فاخر آثار، و همچنین تسلط خداگونه‌اش بر عناصر داستانی، از آخرین رئالیست‌های بزرگ در ادبیات کلاسیک می‌نامند.

باری، کتابی که اکنون پیش رو دارید، از بسیاری جهات متفاوت‌ترین اثر لئو تولستوی است. او در این رمان کوتاه راوی زندگی دو برادر به نام‌های یوگنی و آندری بوده است که پس از مرگ پدر، خود را علاوه بر زمین‌های وی، وارث بدهی‌های هنگفتش نیز می‌بینند. آن‌ها باید تصمیم خود را درباره‌ی قبول یا رد این میراث بگیرند. یوگنی با سودای کسب سود ریسک می‌کند و علاوه بر پذیرفتن میراث پدر، سهم برادر را هم می‌خرد. یوجین اما زندگی را با مادر تنهای خود ادامه می‌دهد؛ در حالی که تمام فکر و ذکرش پیش زنان زیباروی پترزبورگی است...

شیطان (The Devil) واضحاً اثری در باب امیال جنسی است. موضوعی که البته در زمان نویسنده تابویی بزرگ به شمار می‌رفت. با این حال این امر نابغه‌ای چون تولستوی را از پرداختن به آن در داستانی مستقل باز نداشت؛ هر چند سبب چند سال تأخیر در انتشار آن گشت. (مشهور است که تولستوی دست‌نوشته‌های این داستان را برای سال‌ها از دست همسر خود مخفی کرده بوده است!). عمق نگاه دقیق و تیزبین تولستوی در روح بشری، شاید بهتر از هر جا در این رمان کوتاه آشکار باشد. او در کتاب شیطان یک بار و برای همیشه حرف آخر خود را در باب بسیاری از مسائل، از جمله عشق و رابطه‌ی جنسی زده است. اینک این شما و این شاهکاری قدرنادیده از نویسنده‌ای چیره‌دست و متفکری بزرگ.

کتاب صوتی شیطان مناسب چه کسانی است؟

این اثر را به تمام علاقه‌مندان به ادبیات کلاسیک روسیه پیشنهاد می‌کنیم.

با لئو تولستوی بیشتر آشنا شویم:

این نویسنده‌ی نامدار روسی در سال 1828 دیده به جهان گشود و به سال 1910 چشم از دنیا فرو بست. مهم‌ترین کتابش، رمان عظیم جنگ و صلح است که موضوع عمده‌ی آن مقاومت جانانه و تاریخی روس‌ها در برابر حمله‌ی فرانسویان به رهبری ناپلئون بناپارت است. تولستوی در این داستان حماسی برخی از به‌یادماندنی‌ترین شخصیت‌های داستانی تاریخ ادبیات را خلق کرده است: از جمله دو کاراکتر جذاب و پیچیده به نام‌های پی‌یر و آندره‌ی.

دیگر اثر بزرگ تولستوی آنا کارنینا نام دارد، که به گمان بسیاری از صاحب‌نظران، در کنار شاهکارهایی چون مادام بوواری و برادران کارامازوف، یکی از ده رمان برتر تاریخ است. از دیگر آثار مهم این نویسنده می‌توان به کتاب‌های پیش رو اشاره داشت: «سعادت زناشویی، مرگ ایوان ایلیچ، داستان یک کوپن جعلی، رستاخیز».

در بخشی از کتاب صوتی شیطان می‌شنویم:

معمولاً گمان می‌کنند که سالمندان محافظه‌کارند و جوانان نوجو. اما این تصور کاملاً درست نیست. در بیشتر موارد جوانان محافظه‌کارتر می‌شوند. آن‌ها می‌خواهند زندگی کنند و نمی‌دانند به چه شیوه، و فرصت ندارند فکر کنند و بهترین شیوه‌ی زندگی را بیابند، و طریقی را سرمشق اختیار می‌کنند که گذشتگان داشتند.

حال برای یوگنی نیز همینطور بود. همین که در ملک خود اقامت گزید، رویا و آرمانش آن بود که رسمی را، که نه در زمان حیات پدرش که مدیری مدبر نبود، بلکه آن را که در زمان پدربزرگش معمول بود دوباره برقرار سازد. اکنون، چه در کارهای خانه و باغ، و چه در نحوه‌ی اداره‌ی ملک، البته با رعایت اصلاحاتی که عصر اقتضا می‌کرد، می‌کوشید که روح زمان پدربزرگ را دوباره زنده کند. یعنی زندگی محتشمانه‌ای بنیان گذارد؛ با دست‌ودل‌بازی و رعایت نظم، چنان‌که همه راحت و راضی باشند.