مل تامپسون یکی از مؤلفین نامآشنای حوزهی فلسفه در جهان امروز است. او در کتاب فهم فلسفه سیاسی در بستر زندگی اجتماعی، با توسل به زبانی ساده و نثری همهفهم، اصول فلسفهی سیاسی را با مخاطبین مبتدی در میان گذاشته است. البته ناگفته پیداست که مطالعهی این کتاب نه فقط برای نوآموزان فلسفه، بلکه برای عموم علاقهمندان به این حیطه از دانش بشری، مفید و آموزنده خواهد بود.
درباره کتاب فهم فلسفه سیاسی در بستر زندگی اجتماعی
«فلسفهی سیاسی» آن شاخهای از دانش فلسفیست که هدف از پرداختن به آن، روشن ساختن اصلیترین و بنیادیترین مسائل عرصهی سیاست از چشماندازی نظری است. فیلسوف سیاسی عموماً پرسشهایی از این دست را پیش روی خود میبیند: ماهیت قدرت سیاسی چیست؟ مشروعیت نظامهای سیاسی گوناگون از چه منابعی اخذ میشود؟ در باب رابطهی سیاست با اخلاق و الهیات چه میتوان گفت؟ آیا عرصهی سیاست را میتوان به عنوان حوزهای مستقل در زندگی بشری قلمداد کرد؟ یا برعکس، باید آن را با توجه به مناسباتش با عرصههایی چون دین، اخلاق و... تعریف نمود؟ میان علوم سیاسی و علوم اجتماعی چه رابطهای برقرار است؟ سعادت جامعهی انسانی تحت کدام سامان سیاسی به بهترین شکل ممکن محقق میگردد؟ و... . تلاش مل تامپسون (Mel Thompson) در کتاب فهم فلسفه سیاسی در بستر زندگی اجتماعی (Understand Political Philosophy) معطوف به ارائهی متنی مقدماتی اما دقیق و نافذ بوده که مخاطب را به طور اجمالی با مباحث مطرح در حوزهی فلسفهی سیاسی، آشنا سازد. این پژوهشگر و نویسندهی مشهور حوزهی فلسفه، در راستای تحقق هدف مذکور، زبانی ساده و روشن را در نگارش کتاب پیش رو به کار برده؛ اما ضمناً، این دلمشغولی را نیز داشته که از افراط در سادهسازیِ مسائل بپرهیزد و اصطلاحاً، دقت علمی اثر خویش را فدای خوشخوانی و همهفهمیِ آن، نکند.
فلسفهی سیاسی، چنانکه میدانید، تاریخی درازآهنگ و پرطولوتفصیل را در پس خود دارد. ریشهی تأملات فلسفی در باب سیاست به اندیشمندان بزرگ یونان باستان، از جمله افلاطون و ارسطو، میرسد. مباحثی که این دو فیلسوفِ عظیمالشأن در حوزهی سیاست مطرح ساختهاند، هنوز که هنوز است محل تأمل و پرسشِ فیلسوفان و متفکراناند. البته پرسشهای مطرح در حیطهی فلسفهی سیاسی محدود به آنچه آثار افلاطون و ارسطو در این باب عرضه داشتهاند نمانده و در طول زمان، دگرگونیهای بسیاری را به خود دیده است. تأمل در باب ماهیت سیاست، خاصه در سه سدهی اخیر، به واسطهی تحولات بزرگ تاریخی و اجتماعی، همواره یکی از اصلیترین دغدغههای خاطر فیلسوفان بزرگ بوده است. به نحوی که تقریباً تمام فلاسفهی نامدار از سدهی هفدهم به این سو، از جمله باروخ اسپینوزا، جان لاک، ایمانوئل کانت، توماس هابز، کارل مارکس، توماس کارلایل، ژان پل سارتر، میشل فوکو و...، اگر نه تمامیتِ اندیشهی خویش، دستکم فصلی از آن را به نظرورزی دربارهی سیاست اختصاص دادهاند. پس طبیعتاً بخش عمدهای از حجم کتاب فهم فلسفه سیاسی در بستر زندگی اجتماعی، به مرور تاریخ فلسفهی سیاسی اختصاص یافته است. چه، بیفهم دقیق این تاریخ، پاسخ گفتن به هیچیک از پرسشهای بنیادین فلسفهی سیاسی، مقدور به نظر نمیرسد.
مفهوم عدالت نزد فیلسوفان گوناگون، رابطهی سیاست با دغدغههای اجتماعیای نظیر حقوق اقلیتها، برابری، رفاه اجتماعی و...، شیوههای تحقق آزادی بیان در جوامع و سرانجام، تفاوت ایدئولوژیهای گوناگون سیاسی با یکدیگر، برخی از مهمترین مباحثیاند که مل تامپسون در کتاب فهم فلسفه سیاسی در بستر زندگی اجتماعی به بحث در باب آنها پرداخته.
کتاب فهم فلسفه سیاسی در بستر زندگی اجتماعی به همت نرگس تاجیک نشاطیه به زبان فارسی ترجمه شده و از سوی انتشارات پگاه روزگار نو در اختیار مخاطبینِ علاقهمند قرار گرفته است.
در نکوداشت کتاب فهم فلسفه سیاسی در بستر زندگی اجتماعی
- مل تامپسون در کتاب فهم فلسفه سیاسی در بستر زندگی اجتماعی، مسائل عدیدهی مطرح در فلسفهی سیاسی را در چهارچوب معضلات جهان امروز مورد بحث و واکاوی قرار داده است. (آمازون)
کتاب فهم فلسفه سیاسی در بستر زندگی اجتماعی مناسب چه کسانی است؟
علاقهمندان به مباحث حوزهی فلسفهی سیاسی و دانشجویان رشتهی جامعهشناسی، دو گروه از مخاطبین اصلی مل تامپسون در کتاب فهم فلسفه سیاسی در بستر زندگی اجتماعی بودهاند.
با مل تامپسون بیشتر آشنا شویم
مل تامپسون (متولد سال 1946) مدرس، فعال اجتماعی، فیلسوف و نویسندهی اهل انگلستان است. او در سال 1979 از کینگز کالج لندن مدرک دکترای فلسفه گرفت و از آن پس، اغلب وقت و انرژی خود را صرف تدریس و فعالیت در رشتهی تحصیلیِ خویش نمود. از مل تامپسون آثار خواندنی فراوانی در سه حیطهی فلسفهی ذهن، علوم سیاسی و فلسفهی اخلاق به انتشار رسیده است. اغلب این آثار به چندین و چند زبان، از جمله فارسی، ترجمه شده و در اختیار علاقهمندان قرار گرفتهاند. آنچه در ادامه آمده عناوین برخی از بهترین کتابهای مل تامپسون در بازار نشر ایران است: «علم اخلاق»، «خودآموز فلسفه»، «هفت روز با فلسفه»، «آشنایی با فلسفهی ذهن»، «من» و «فهم فلسفهی سیاسی در بستر زندگی اجتماعی».
در بخشی از کتاب فهم فلسفه سیاسی در بستر زندگی اجتماعی میخوانیم
فلسفۀ سیاسی با سیاست یکی نیست. سیاست دربارۀ چرخدندههای ماشین دولت است و تنها به این علت وجود دارد که مردم باید برای نیل به اهداف اساسی مشخص که مهمترین آنها آزادی و انصاف است، زندگی خود را سازمان دهند. اصطلاحات بسیار کلی و انتزاعی از این دست، مفاهیم اصلی فلسفۀ سیاسی هستند. اما این بدان معنا نیست که فلسفۀ سیاسی را باید در نوعی برج عاج نشاند. اگر به بحثهای میان سیاستمداران توجه کنید، میبینید که معتقدند که خطمشیهای خاص آنها بهتر میتواند آزادی یا انصاف را اعمال کند. به عبارت دیگر، دیدگاهها و کنشهای سیاسی صرفا با رجوع به ایدههای مبنایی فلسفۀ سیاسی توجیه میشود.
فلسفۀ سیاسی ذاتا شاخهای از اخلاق -مطالعه شیوه اخلاقی رفتارکردن مردم- است. وقتی میگوییم که فلانی بهلحاظ اخلاقی خوب است، میدانیم که منظور چیست و فرضمان این است که او در زندگی شخصی و مواجهۀ با دیگران به اصول اخلاقی پایبند است. اما شخص خوب به چه معناست، وقتی در مسیری قرار میگیرد که حوزۀ عمل ملتها است.
همچنین بحثی دربارۀ حوزۀ عمل حکومت وجود دارد. برخی معتقدند که حکومت باید فرد -اعم از مرد و زن- را آزاد بگذارد تا زندگی خود را سامان دهد و کمترین مالیات را بگیرد. برخی دیگر معتقدند که ا گر دولت بیشتر تأمین کند و طبق همان، مالیات را افزایش دهد، منصفانهتر است. بنابراین بحث اصلی دربارۀ این است که حکومت چه چیزی را باید تأمین کند. اما موضوع مهم دیگری نیز برای حل کردن وجود دارد: چقدر میخواهیم درگیر تصمیماتی باشیم که کسانی که بر ما حکومت میکنند، اتخاذ کردهاند؟
بله























