کتاب صوتی خداحافظ پدر: مجموعه داستان‌های کوتاه ادبیات ترکیه

کتاب صوتی خداحافظ پدر، مجموعه‌ای برگزیده از داستان‌های کوتاه فقیر بایکورت، نویسنده‌ی قرن بیستم ترکیه است. کار گزینش این داستان‌ها بر عهده‌ی ایشیق بایکورت، دختر این نویسنده‌ی فقید بوده است. ایجاز، واقع‌گرایی و دیالوگ‌محوری، از اصلی‌ترین مشخصه‌های سیزده اثر گردآمده در این کتاب‌اند.

درباره کتاب صوتی خداحافظ پدر:

آن دسته از مخاطبینی که ادبیات ترکیه را به طور جدی دنبال می‌کنند، احتمالاً با نام و آثار فقیر بایکورت بیگانه نیستند؛ با این حال این نویسنده‌ی مطرح و صاحب سبک، در میان عموم کتاب‌خوان‌های فارسی‌زبان چندان شناخته‌شده نیست. گواه این واقعیت ترجمه‌های اندکی‌ست که از آثار بایکورت در زبان فارسی موجود است؛ در چنین شرایطی، گوش سپردن به برخی از بهترین داستان‌های کوتاه این نویسنده‌، بی‌شک فرصتی مغتنم برای ادب‌دوستان ایرانی به شمار می‌شود.

در کتاب صوتی خداحافظ پدر، سیزده داستان منتخب از فقیر بایکورت گردآوری شده است. داستان‌هایی که هر یک به نوبه‌ی خود، وجهی منحصربه‌فرد از هنر این نویسنده را نمایان می‌کنند. موجز بودن یکی از اصلی‌ترین مشخصه‌های آثار بایکورت است. او چندان اهل تفصیل و توصیفاتِ ملال‌آور نیست، و از این منظر، نثرش شباهتی انکارناپذیر با نثر ارنست همینگوی، نویسنده‌ی نامدار آمریکایی دارد؛ اگر بخواهیم از ادبیات خودمان مثال بزنیم، می‌توانیم از جلال آل احمد یاد کنیم؛ نثر بایکورت درست همچون نثر آل احمد، شلاقی و کوبنده است.

توصیفات او نیز اگرچه بی‌آب‌وتاب، با این حال جاندار و باورپذیراند. و همچنین مهارت او در دیالوگ‌‌نویسی، برای میخکوب کردن سختگیرترین مخاطبین آثارش هم کفایت می‌کند؛ این امر از آنجا نشأت می‌گیرد که فقیر بایکورت خوب می‌داند که نویسنده‌ی بزرگ زبان را در خدمت کاراکترهای گوناگون خود درمی‌آورد، و نه برعکس. بدین‌گونه است که در آثار وی، هر کدام از شخصیت‌ها، که بعضاً به طبقات مختلف اجتماعی تعلق دارند، زبان و لحن خاص خود را دارند.

بایکورت مشخصا نویسنده‌ای رئالیست بود؛ با این حال در داستان‌هایش رگه‌هایی از بلندپروازی تخیل را نیز می‌توان تشخیص داد. او همچنین از قوه‌ی طنز درخشانی برخوردار بود؛ طنزی که البته هرگز در آثارش بدل به افراط نشده است. فضای بیشتر داستان‌های او روستاهای آناتولی ترکیه است؛ با این حال برخی از قصه‌هایش به کل در فضایی متفاوت، در محله‌ی ترک‌نشین‌های کشور آلمان می‌گذرند، و از خلال ماجراهای سرگرم‌کننده‌ی خود، شما را با دشواری‌های زندگی مهاجران آشنا می‌کنند.

کتاب صوتی خداحافظ پدر مناسب چه کسانی است؟

علاقه‌مندان به ادبیات داستانی ترکیه، و همچنین، دوست‌داران قصه‌های رئالیستی، بی‌شک این اثر را جذاب و قابل توجه خواهند یافت.

با فقیر بایکورت بیشتر آشنا شویم:

وی در سال 1929 به دنیا آمد. در نوجوانی پدرش را از دست داد، و خیلی زود مجبور شد که برای امرار معاش ناگزیر از کسب درآمد شود. با درگرفتن جنگ جهانی دوم، برخی از اعضای خانواده‌ی او به ارتش می‌پیوندند، اما او ترجیح می‌دهد که تحصیل خود را ادامه دهد. اولین اثر ادبی منتشرشده از او، شعری کوتاه بود که در مجله‌ای محلی چاپ شد. یک سال پس از آن به کار تدریس روی آورد، و به مرور زندگی ادبی‌اش، همراه زندگی خانوادگی‌اش سر و سامانی گرفت.

فقیر در طول حیات خود با نویسندگان و شاعران بسیاری دیدار کرد. نخستین رمان مهم او انتقام مارها نام دارد؛ اثری که توانست جایزه‌ی Yunus Nadi را برایش به ارمغان آورد. فقیر سرانجام در آستانه‌ی قرن جدید، در سال 1999 چشم از جهان فرو بست. گفتنی است که نام اصلی او طاهر بود و فقیر نام ادبی‌اش به شمار می‌رفت؛ با این حال امروزه او را بیشتر به همین نام می‌شناسند.

در بخشی از کتاب صوتی خداحافظ پدر می‌شنویم:

پدر عزیزم، لزومی ندارد حقیقت را از تو پنهان کنم. هرچه زمان می‌گذشت، دلم نسبت به مانفرد بیشتر نرم می‌شد. احساس می‌کردم دلم می‌خواهد به او نزدیک شوم؛ دست‌های بلند و قوی او، مثل بالی که به رویم سایه بیفکند، به من امید می‌داد. ولی من نتوانستم احساسات خودم را نسبت به او آشکار کنم. با این امید که به من کمک کند، رمان گروزیلای لامارتین را گرفتم و خواندم. داستان یک عشق قدیمی بود. ول کردم. به قدری احساس غریبی می‌کردم، به حدی در شک و تردید بودم، که نکند از درس‌ها عقب بمانم، در خانه نتوانم موضوع را از شما پنهان کنم. در خواب هذیان بگویم؛ سر سفره به فکر فرو روم، و شما حدس‌هایی بزنید، از ترس زهره‌ترک شدم. دختران همکلاسی من به خانه‌ی دوستان خود می‌رفتند؛ با آنها صحبت می‌کردند؛ چای می‌خوردند؛ موسیقی گوش می‌کردند. مانفرد هم چند بار مرا دعوت کرد... آه خدای من! حتی یک بار هم نتوانستم جواب مثبت بدهم!