کتاب نقطه‌ی برگشت: کاوشگری‌های کمیسر مونتالبانو

جسد بیش از دو ماه است که در آب بوده. کسی که او را به قتل رسانده، چهره‌ی مقتول را از بین برده تا شناسایی نشود. حالا مونتالبانو باید قاتل کسی را پیدا کند که هیچ‌کس هویتش را نمی‌داند. کتاب نقطه‌ی برگشت نوشته‌ی آندره آ کامیلری، ما را با یک پرونده‌ی جنایی پیچیده روبه‌رو می‌کند که هیچ سرنخی از قاتل و دلیل رخ دادن قتل‌های گوناگون در یک منطقه از شهر وجود ندارد. این داستان جنایی علاوه‌بر کشف راز و رمز قتل، دارای ابعاد اجتماعی نیز هست و به فسادی که میان مأموران پلیس در جریان است نیز انتقاد می‌کند.

درباره‌ی کتاب نقطه‌ی برگشت

مونتالبانو دیگر قادر به تحمل این وضعیت نیست. از پوشیدن لباس پلیس بیزار شده است. بی‌اخلاقی سیستماتیک دستگاه امنیتی و رفتار بسیاری از افسران، او را از این‌که شغلش «کمیسر پلیس» است، شرمنده می‌کند. گزارشگر تلویزیونی بدون کوچک‌ترین احساس شرمندگی خبرش را می‌خواند و مونتالبانو را با حس سنگین عذاب وجدان تنها می‌گذارد. همکاران او برای اثبات اینکه معترضان سیاسی و دانش‌آموزان تا چه حد خطرناک هستند، در یک مدرسه نارنجک کار گذاشته و به‌دروغ آن را به دانش‌آموزان نسبت داده‌اند. افزون بر این، در کتاب نقطه‌ی برگشت (Commissario Montalbano) بسیاری از پلیس‌ها با فعالان سیاسی به‌شدت خشونت‌آمیز برخورد می‌کنند و همین رفتارها موجب کشته شدن یک نفر در جریان درگیری‌ها شده است.

مونتالبانو نمی‌خواهد با چنین افرادی همکار باشد. نمی‌خواهد در شغلی بماند که روشن شده به‌جای حفظ جان مردم، به رنج آن‌ها دامن می‌زند. او تصمیم دارد استعفا دهد؛ اما رخدادی عجیب مسیر زندگی او و روند روایت در رمان پلیسی نقطه‌ی برگشت را دگرگون می‌کند. آندره‌آ کامیلری (Andrea Camilleri) ما را با پشت‌پرده‌ی اتفاقاتی که درون ساختار پلیس جریان دارد آشنا کرده و می‌کوشد خواننده را با روند بررسی و حل یک پرونده‌ی جنایی پیچیده همراه کند.

جسدی روی آب

جسد تازه نیست. گوشت اطراف استخوان‌ها از میان رفته و جمجمه با لایه‌ای از خزه‌های دریایی پوشیده شده است. پای راست کاملاً نابود شده و پیداست که جسد مدت زیادی در آب مانده است. مونتالبانو به‌سختی جسد را با طناب باریکی که بخشی از لباس شنایش بود به خود می‌بندد و همراه موج، آن را به‌سوی ساحل می‌کشاند. هنوز به خشکی نرسیده که پیرزن و پیرمردی مسلح سر راهش ظاهر می‌شوند. آن‌ها گمان می‌کنند او قاتل است و تا رسیدن گارد ساحلی و خبرنگاران، مونتالبانو را زخمی می‌کنند؛ بااین‌حال این موضوع چیزی نیست که او را آزار دهد.

مونتالبانو ابتدا تصور می‌کند این جسد یکی از هزاران مهاجری است که از کشوری فقیر، با کشتی یا قایقی قاچاقی راهی اروپا شده و هرگز به مقصد نرسیده‌اند؛ اما حدس او نادرست است. دستیارش خبر می‌دهد که در منطقه‌ی ویگاتا تعداد زیادی جسد پیدا شده و این جسد ناشناس نیز متعلق به مهاجران غیرقانونی نیست. این مرد نه در اثر غرق‌شدن و نه بر اثر سقوط از کشتی جان باخته، بلکه قاتل پس از بستن دست‌وپایش و ضرب‌وجرح، او را در آب غرق کرده است. اکنون مونتالبانو و همکارانش باید افرادی را که پشت این قتل و دیگر جنایت‌های داستان معمایی نقطه‌ی برگشت هستند پیدا کنند. حل این معمای پیچیده که با هر قدم دشوارتر می‌شود، تنها از عهده‌ی مونتالبانو برمی‌آید.

داستان جنایی نقطه‌ی برگشت ما را در موقعیتی قرار می‌دهد که باید به نهادهای امنیتی و پلیس واقع‌بینانه بنگریم. نویسنده کوشیده تا نگاه سفید یا سیاه به ساختار قضایی و پلیس را کنار بگذارد و آنچه در فضای امنیتی واقعاً در جریان است، ترسیم کند. آندره آ کامیلری به ما نشان می‌دهد که در میان مأموران پلیس، فساد فراگیر اخلاقی و حرفه‌ای وجود دارد اما بسیاری از مأموران نیز افرادی شریف و وظیفه‌شناس هستند که در کنار حل معماهای جنایی، با فساد و خطاهای درون سیستم پلیس نیز مبارزه می‌کنند.

رمان پلیسی نقطه‌ی برگشت با ترجمه‌ی بنفشه شریفی خو در نشر قطره منتشر شده است.

کتاب نقطه‌ی برگشت برای شما مناسب است اگر

• به داستان‌های پلیسی و معمایی علاقه‌مندید.
• دوست دارید همراه با بازرسان پلیس به‌دنبال قاتلان بگردید و جنایت‌های مرموز و معماهای سربه‌مهر را آشکار سازید.
• از خواندن قصه‌هایی که به شما کمک می‌کنند سرنخ‌ها را همچون قطعات یک پازل کنار یکدیگر بگذارید و عامل یک جنایت را پیدا کنید، لذت می‌برید.

در بخشی از کتاب نقطه‌ی برگشت: کاوشگری‌های کمیسر مونتالبانو می‌خوانیم

مونتالبانو ناگهان از جا برخاست و شبکه را عوض کرد. بیش از آنکه خشمگین باشد، این‌همه حماقت خودنمایانه ترس به دلش ریخته بود. تصور اینکه می‌توانند با قوانین و مقررات و اقدامات قضایی جلوی جریان این مهاجرت تاریخی را بگیرند، حماقت محض بود. یادش می‌آمد یک بار در کلیسایی در توسکانی دری را دیده بود که لولاهایش، حکماً در اثر فشاری باورناکردنی، در خلاف جهت معمولشان خم شده بود. داستان در را از یکی از اهالی محل جویا شد. مرد برایش توضیح داد که گویا در زمان جنگ جهانی دوم روزی نازی‌ها تمام مردان شهر را در کلیسا حبس می‌کنند، درها را محکم می‌بندند و شروع می‌کنند به انداختن نارنجک‌های دست‌ساز به داخل کلیسا. کسانی که آن داخل حبس شده بودند از سر استیصال چنان به در فشار می‌آورند که نه‌تنها باز می‌شود بلکه لولاهایش نیز به بیرون تاب برمی‌دارد و البته بسیاری از مهلکه جان سالم به در می‌برند.

گور پدر کوتزی-پینی و فالپالا و همه‌ی دار و دسته‌شان که هم علت و هم معلول جهانی پر از ترس و وحشت و ترور بودند؛ جهانی که در آن سه‌هزار آمریکایی یک‌ضرب به آن دنیا فرستاده می‌شدند؛ آمریکایی‌هایی که هزاران شهروند کشته‌شده در بمباران‌هایشان را خسارات جانبی می‌نامیدند؛ راننده‌هایی که عابرین پیاده را زیر می‌گرفتند و حتی به خودشان زحمت نمی‌دادند برای کمک به مجروحین توقف کنند، و مادرانی که نوزادانشان را برای هیچ و پوچ در گهواره خفه می‌کردند، و بچه‌هایی که گردن پدر و مادر و خواهر و برادر خود را برای پول گوش تا گوش می‌بریدند، و ترازنامه‌های قلابی که طبق قانون دیگر قلابی محسوب نمی‌شدند، و مردمانی که طبق قانون باید سال‌ها پیش روانه‌ی زندان می‌شدند، اما نه‌تنها آزاد بودند، بلکه مقررات وضع می‌کردند و قانون را به اجرا می‌گذاشتند.

برای تمدد اعصاب و به جهت اینکه ذهنش را به موضوعی دیگر مشغول کرده باشد مدتی شبکه‌های تلویزیون را بالا و پایین کرد تا بالاخره روی شبکه‌ای توقف کرد که رقابت تنگاتنگ بین دو قایق بادبانی در یک مسابقه را پخش می‌کرد.

«این رقابت تنگاتنگ و نفس‌گیر بین استارداست و بریگادون، که این‌همه در انتظارش بودیم، بالاخره داره به پایان می‌رسه. اما هنوز نمی‌شه با اطمینان گفت چه کسی برنده‌ی این مسابقه‌ی باشکوه خواهد بود. مانور قایق‌ها برای دور زدن در نقطه‌ی برگشت قطعاً تأثیر تعیین‌کننده‌ا‌ی در سرنوشت شرکت‌کننده‌ها خواهد داشت.»