کتاب سپیده دم: اندیشه‌هایی در باب پیش داوری‌های اخلاقی

کتاب سپیده دم، اثری کلاسیک و ارزشمند در حوزه‌ی فلسفه‌ی اخلاق به حساب می‌آید. فریدریش نیچه، فیلسوف فقید آلمانی، با این اثر، کارزار بزرگ خود علیه اخلاق سنتی را آغاز کرد. در حین مطالعه‌ی کتاب حاضر با رویکرد نیچه برای ارزیابی دوباره‌ی تمامی ارزش‌ها، آشنا خواهید شد. این آشنایی به شما کمک می‌کند تا بینش نویسنده را برای به چالش کشیدن نیت‌های غیرشخصی در اعمال اخلاقی درک نمایید.

درباره‌ی کتاب سپیده دم

کتاب سپیده دم (The Dawn of Day)، یکی از مهم‌ترین آثار فلسفی سده‌ی نوزدهم میلادی است. فردریش نیچه، فیلسوف آلمانیِ محبوب که در ایران نیز طرفداران بی‌شماری دارد، نقد رادیکال خود بر اخلاق و مسیحیت را با این اثر بنا گذاشته‌اند. بسیاری از نیچه‌شناسان، کتاب سپیده‌ دم را آغاز بلوغ فلسفه‌ی فردریش نیچه می‌دانند. مطالعه‌ی این کتاب فلسفی برای درک آرای نیچه درباره‌ی ارزیابیِ دوباره‌ی تمامی ارزش‌ها، ضروری به نظر می‌رسد. منظور از ارزیابی دوباره‌ی تمامی ارزش‌ها از دیدگاه نیچه، زیر سوال بردن تمامی مبانی اخلاقی و ارزش‌هایی است که انسان‌ها در طول تاریخ و به ویژه در دوران مسیحیت پذیرفته‌اند.

مطالب کتاب سپیده‌ دم با توضیحاتی درباره‌ی جایگاه این اثر در مجموعه آثار فریدریش نیچه، آغاز می‌شود. شما با مطالعه‌ی این بخش متوجه منظور نویسنده از انتخاب عنوان سپیده دم برای کتاب می‌شوید. مولف، در این بخش توضیح داده که در نگارش کتاب حاضر، به دنبال صبحی تازه در ارزیابی دوباره‌ی تمامی ارزش‌ها بوده است. نیچه در این اثر سعی کرده به جای ایجاد نقطه نظری مشخص، نوع خاصی از تجربه و تفکر را در مخاطب ایجاد کند.

کارزار نیچه علیه اخلاق

وقایع‌نگار زندگی فردریش نیچه در ادامه‌ی کتاب گنجانده شده است. با مطالعه‌ی این بخش، دورنمایی کامل از رخدادهای مهمِ زندگی این فیلسوف در ذهن شما شکل می‌گیرد. در ادامه، ایده‌های نیچه در باب پیش‌داوری‌های اخلاقی در قالب 5 دفتر مطرح شده‌اند. موضوعات اخلاقی، عموماً بدیهی و نقد ناپذیر تلقی می‌شوند. به همین دلیل فردریش نیچه در ادامه‌ی کتاب، پیش فرض اینکه عمل اخلاقی می‌تواند عاری از هرگونه نیت و منفعت خودخواهانه باشد را به چالش کشیده است. به گفته‌ی این فیلسوف برجسته، هیچ‌کس هرگز کاری انجام نداده که فقط به خاطر دیگری و عاری از انگیزه‌ی شخصی باشد. نویسنده با بینش روان‌شناختی عمیق خود، ارزش‌های اخلاقی انسان‌ها را در ادامه‌ی کتاب فلسفی سپیده دم به نقد کشیده است.

کتاب حاضر را انتشارات چرخ با ترجمه‌ی رضا ولی یاری، چاپ و روانه‌ی بازار کرده است.

نکوداشت‌های کتاب سپیده دم

• این کتاب برای طرفداران فردریش نیچه و علاقه‌مندان به فلسفه‌ی اخلاق، اثری کاملاً ضروری به حساب می‌آید. خواندن آن نسبت به برخی دیگر از کتاب‌های نیچه آسان‌تر است و شروع کردن، متوقف کردن و بازگشت به آن ساده است. محتوای کلی کتاب، موضوعیت و ارتباط دارد. (کاربر آمازون)
• فردریش نیچه کلمات را به شمشیرهای تیزی تبدیل می‌کند که همواره قلبِ اخلاق را نشانه می‌روند. این کتاب، قبرستان اخلاقیات است؛ کار یک متفکر آزاد و نترس. نویسنده با بینشی عمیق، گاهی تهاجمی عمل می‌کند و حتی ما را دعوت می‌کند تا به او بپیوندیم! اما به قول نیچه، مواظب خود باشید!، دشوار است که با تمام محتوای کتاب موافق باشیم. این اثر باعث شده است تا یک سیم‌کشی مجدد و عمیق در ساختار اخلاقی من اتفاق بیفتد. (کاربر آمازون)
• عاشق نیچه هستم؛ به نظر من او یکی از بهترین فیلسوفان روزگار است. تمام آثار نیچه عالی هستند! حتماً باید آن‌ها را بخوانید. (کاربر آمازون)

کتاب سپیده دم برای شما مناسب است اگر

• می‌خواهید مطالعه‌ی آثار فردریش نیچه را با یکی از مهم‌ترین کتاب‌های این فیلسوف آغاز کنید.
• قصد آشنایی با فلسفه‌ی نیچه‌ درباره‌ی ارزیابی دوباره‌ی همه‌ی ارزش‌ها را دارید.
• از خواندن متن‌های فلسفی با بینش روان‌شناختی عمیق لذت می‌برید.
• دانشجو یا استاد رشته‌های فلسفی هستید و می‌خواهید اطلاعات بیشتری درباره‌ی فلسفه‌ی نیچه به دست آورید.

در بخشی از کتاب سپیده دم: اندیشه‌هایی در باب پیش داوری‌های اخلاقی می‌خوانیم

هلنی بسیار بیگانه با ما. شرقی یا مدرن، آسیایی یا اروپایی؛ در تقابل با هلنی، وجه مشترک همه‌ی این‌ها بهره بردن از بزرگی و لذت بردن از کمیت زیاد به مثابه‌ی زبان امر والاست؛ در‌حالی‌که در پستوم، پمپئی و آتن و کل معماری یونانی چیزی که از آن حیرت می‌کنیم کوچکی اجسامی است که یونانیان می‌دانستند چه‌طور با آن‌ها والایی را تجلی ببخشند و به این کار عشق می‌ورزیدند.‌ و نیز: از این‌که مردم یونان در تصور و برداشت‌شان از خودشان چه‌قدر ساده ظاهر می‌شدند! چه‌قدر ما در شناخت‌مان از انسان از آن‌ها پیش افتاده‌ایم! اما روح‌مان در مقایسه با روح آن‌ها چه‌قدر به یک هزارتو می‌ماند! اگر می‌خواستیم و جرئت داشتیم معماری‌ای مطابق با ماهیت روح‌مان پدید آوریم (برای این کار بیش‌از‌حد ترسوییم!) ‌ الگوی‌مان باید می‌شد هزارتو! این واقعیت را موسیقی ما آشکار می‌کند، هنری که در واقع مختص خودمان است و واقعاً در آن تجلی پیدا می‌کنیم! (زیرا در موسیقی انسان‌ها افسار خودشان را رها می‌کنند، چون معتقدند که وقتی در موسیقی پنهان شدند هیچ‌کس نمی‌تواند آن‌ها را ببیند.)

چشم‌اندازهای متفاوت احساس. حرافی‌های ما درباره‌ی یونانیان تا کجاها که پیش نمی‌رود! ما کجا و فهمیدن هنر آنان کجا، هنری که روحش شوق به زیبایی عریانِ مردانه است! یونانیان تنها از این منظر بود که زیبایی زنانه را درک می‌کردند. از همین‌رو چشم‌انداز ایشان به زیبایی زنانه کاملاً با چشم‌انداز ما فرق داشت. عشق‌شان به زنان نیز همین بود: طور دیگری تکریم می‌کردند، طور دیگری خوار می‌شمردند.

تغذیه‌ی انسان مدرن. انسان مدرن می‌داند چه‌طور چیزهای مختلف، و تقریباً همه‌چیز، را هضم کند جاه‌طلبی‌اش از این قسم است؛ اما اگر نمی‌دانست، جایگاه بالاتری پیدا می‌کرد: homo pamphagus [= انسان همه‌چیزخوار] عالی‌ترین نوع انسان نیست. ما داریم بین گذشته‌ای که ذائقه‌ای منحط‌تر و زمخت‌تر از ما داشت و آینده‌ای که احتمالاً ذائقه‌ای سنجشگرتر خواهد داشت زندگی می‌کنیم‌ ما بیش‌از‌حد در میانه‌ایم.