کتاب نوروز

کتاب نوروز، منبعی جامع برای آشنایی با جشن نوروز در تاریخ و فرهنگ ایرانیان است. محمدحسین امینی سام، نویسنده‌ی کتاب، تاریخچه‌ی نوروز را از ایران باستان در دوران هخامنشیان تا سلسله‌ی قاجار و عصر حاضر بررسی کرده است. قابل ذکر است بخش‌های مهم این کتاب به زبان‌های انگلیسی، فرانسه و آلمانی ترجمه شده تا اثری جامع و بین‌المللی درباره‌ی نوروز پیش روی خواننده قرار بگیرد.

درباره‌ی کتاب نوروز

کتاب نوروز، اثری مرجع برای آشنایی با تاریخچه‌ی نوروز و مراسم‌های آن است. محمدحسین امینی سام، نویسنده‌ی کتاب، نوروز را از جنبه‌های تاریخی و آیینی بررسی کرده است. این بررسی، خواننده را با تاریخچه و مراسم نوروز در طول اعصار آشنا می‌کند. نویسنده، مطالب این اثر را با لحنی دلنشین نگاشته تا کتاب حاضر از اثری خشک و تاریخی به منبعی خواندنی و آموزنده تبدیل شود.

کتاب نوروز با پیشگفتار محمدحسین امینی سام آغاز می‌شود. نویسنده در این بخش، نوروز را به٬عنوان مظهر تجدید حیاتِ شکوفندگی و پاکی سرشت ایرانی معرفی کرده است. جایگاه نوروز در فرهنگ ایرانیان به اندازه‌ای محکم است که در برابر تاخت و تاز بیگانگان از اسکندر گرفته تا مغول‌ها و تاتارها از بین نرفته. این ویژگی، نوروز را به یکی از مهم‌ترین مراسم ایرانیان تبدیل کرده است.

محمدحسین امینی سام در ادامه‌ی کتاب به توضیح جغرافیای ایران و مرزهای آن پرداخته است. آشنایی با این اطلاعات به خواننده کمک می‌کند تا در جریان گستردگیِ ابعاد مراسم نوروز در خاک پهناور ایران قرار بگیرد. در بخش بعد، اطلاعاتی درباره‌ی آب و هوای فلات ایران مطرح شده است.

تاریخچه‌ی کامل نوروز از دیرباز تاکنون

محمدحسین امینی سام در بخش بعدی کتاب به سراغ شکل‌گیری آیین نوروز در تاریخ ایران باستان رفته است. در این بخش، اطلاعات سودمندی درباره‌ی تقویم اوستایی، گنجانده شده است. در این تقویم، هر سال دوازده ماه بود و هر ماه سی شبانه‌روز، هر کدام از روزهای ماه به اسم امشاسپند و ایزدان زرتشتی نام‌گذاری می‌شدند. نام‌های ماه نیز بر اساس نام دوازده ایزد انتخاب شده بود.

تاریخچه‌ی نوروز در ادامه‌ی کتاب معرفی شده است. در این زمینه می‌توان به معرفی تاریخچه‌ی نوروز در دوران هخامنشیان، اشکانیان و ساسانی اشاره کرد. محمدحسین امینی سام، در ادامه به معرفی آیین‌های نوروز در دوران صفویان و قاجار پرداخته است. سومین بخش کتاب نوروز به توضیحاتی درباره‌ی آماده شدن ایرانیان برای برگزاری جشن‌های باشکوه نوروزی اشاره دارد. حاجی نوروز، سفره‌ی هفت‌سین و مراسم سیزده نوروز، آیین‌های معروفی است که در این کتاب به آن‌ها اشاره شده. مطالب کتاب نوروز با ترجمه‌ی بخش‌های مهم این اثر به زبان‌های انگلیسی، فرانسوی و آلمانی خاتمه پیدا می‌کند. این رویکردِ محمدحسین امینی سام به تدوین کتابی چند زبانه، شرایطی برای آشنایی خواننده‌های بین‌المللی با مراسم نوروز و تاریخچه‌ی آن فراهم کرده است.

کتاب نوروز را انتشارات بهجت چاپ و روانه‌ی بازار کرده است.

کتاب نوروز برای شما مناسب است اگر

• به دنبال منبعی برای آشنایی با تاریخچه‌ی نوروز در طول اعصار مختلف می‌گردید.
• می‌خواهید با آداب و رسوم جشن نوروز با شیوه‌ای دقیق و تاریخی آشنا شوید.
• قصد دارید مرجعی ارزشمند از تاریخچه‌ی نوروز و مراسم آن را به دوستان غیرفارسی‌زبان خود هدیه بدهید.

در بخشی از کتاب نوروز می‌خوانیم

در اعصار پیش از اسلام آنچه منسوب به خسرو یا پادشاه بوده، خسروانی می‌گفتند.

مغنی کجایی؟ به گلبانگ رود/ به یادآور آن خسروانی سرود

تا آن جا که این بنده حسنعلی (ملاح) دریافته است در عصر بهرام پنجم بهرام گور فرمانی از جانب پادشاه تقریباً به این مضمون صادر شد که اطراف‌واکناف عالم تعدادی مطرب آهنگ‌ساز پای‌کوب و لعبت باز گرد کنند و از آن‌ها بخواهند که هنر موسیقی و رقص خیمه‌شب‌بازی را به مردم پایتخت بیاموزند.

حضور شش هزار استاد دستان ساز و یا به قولی دوازده هزار موسیقی‌دان در مرکز کشور موجب شد که بهرام گور تدوین موسیقی را نیز از آنان بخواهد. در این زمان است که الحان موجود بررسی شد و جملگی از بابت پرده‌های سازنده به واحدهای هشت‌گانه تنظیم گردید این واحدهای هشتگانه را در آن روزگار خسروان می‌گفتند که در حقیقت دستگاه‌ها یا گام‌ها یا مقام‌های هشت‌گانه یا هشت خسروانی آن روزگار بوده است. همین واحدهای هشت‌گانه است که در عصر خسروپرویز ساسانی توسط باربد موسیقیدان نامدار آن عصر، مجدداً بررسی شد و به سبب همین تجدیدنظر، برخی به خطا ابداع آن را به این موسیقیدان نسبت داده‌اند.

در فرهنگ‌ها آمده است که: خسروانی لحنی از مصنفات باربد بوده است؛ در حالی که در سی لحن باربد مطلقاً نام خسروانی دیده نمی‌شود. نام این هشت واحد یا هشت خسروانی بنا بر نوشته «ابن خردادبه» در رساله اللهو والملاهی چنین بوده است: بهار، بندستان احتمالاًا سندوستان یا هندوستان می‌تواند باشد) ابرین (یا آفرین) ابرینه ماذروسپان (یا ماه در بستان) ششم (یا نسیم) قبه (گوه یا گوشت Govesht) اسپراس.