کتاب زندگی بدون اصول

اگر روزی از خود بپرسیم چرا کار می‌کنیم، احتمالاً پاسخی جز «برای زنده ماندن» نمی‌یابیم؛ اما هنری دیوید ثورو در کتاب زندگی بدون اصول همین پاسخ بدیهی را به چالش می‌کشد. او می‌پرسد: اگر کاری که انجام می‌دهی روح تو را فرسوده کند، آیا هنوز زندگی می‌کنی؟ این کتاب، فریادی‌ست از دل قرن نوزدهم که هنوز در گوش قرن بیست‌ویکم طنین دارد. در جهانی که سودجویی به معیار موفقیت بدل شده و اخلاقیات در سایه‌ی مصلحت‌اندیشی رنگ باخته‌اند، هنری دیوید ثورو ما را به بازاندیشی در معنای کار، زندگی و آزادی دعوت می‌کند.

درباره‌ی کتاب زندگی بدون اصول

شاید برایت آشنا باشد: صبح از خواب برمی‌خیزی، در صف مترو یا پشت فرمان، ذهنت مدام درگیر کارهای عقب افتاده و وظایف ناتمامت است. روزها شبیه هم‌اند، فقط شدت معضلات کم‌وزیاد می‌شود. شب، در خستگی و سکونی پوچ و بی‌معنا، به خودت می‌گویی همه‌اش همین بود؟ گاهی حس می‌کنی دیگر چیزی از خودت باقی نمانده، انگار جایی میان ساعت ورود و خروجِ ماشین‌وارت از محل کار به خانه، جا مانده‌ای. هنری دیوید ثورو (Henry David Thoreau) دقیقاً از همین احساس سخن می‌گوید؛ از آن لحظه‌ی خاموشیِ درونی که انسان کشیده‌ی هستی را نوش‌جان می‌کند و به ناگاه درمی‌یابد زندگی‌اش در خدمت بقاست نه معنا... در کتاب زندگی بدون اصول (Life Without Principle)، او با نثری ساده اما تکان‌دهنده، از انسان مدرن می‌پرسد که از چه زمانی بود که کارکردن جای زیستن را گرفت؟ و آیا هنوز می‌توان راهی برای بازگشت یافت؟

هنری دیوید ثورو، فیلسوف، شاعر و طبیعت‌گرای آمریکایی، در میان هیاهوی صنعتی شدن جهان، انسان را به درون خویش فرا می‌خواند. او در سخنرانی‌هایی که بعدها به این کتاب بدل شد، بی‌پروا به نقد جامعه‌ای می‌پردازد که ارزش انسان دیگر به اندیشه و وجدانش نیست، و به بهره‌وری و سوددهی اقتصادی‌اش سنجیده می‌شود. زندگی بدون اصول برای او بیانیه‌ای اخلاقی و وجودی‌ست: دعوتی برای بازگشت به سادگی، صداقت و معنا در جهانی که کار را جایگزین زندگی کرده است.

کار می‌کنیم، اما آیا زندگی هم می‌کنیم؟

در این کتاب، هنری دیوید ثورو از مردمانی می‌گوید که چنان در چرخه‌ی کار، معامله و مصرف غرق شده‌اند که از زیستن بازمانده‌اند. او به طعنه یادآور می‌شود که «اگر مردی روزش را صرف بریدن درختان کند او را سخت‌کوش می‌خوانند، اما اگر در همان جنگل قدم بزند و بیندیشد، تنبل شمرده می‌شود!» هنری دیوید ثورو با نگاهی تیزبین، مفاهیم کار و بیهودگی را وارونه می‌سازد و می‌پرسد: آیا هر تلاشی که مزد دارد ارزشمند هم هست؟ آیا جامعه‌ای که انسان را به ابزار تولید بدل کرده، هنوز می‌تواند اخلاقی باشد؟

در جهان امروز نیز که آدمی در هجوم شبکه‌ها، سرعت و رقابت گرفتار شده، صدای هنری دیوید ثورو از دل قرن نوزدهم، یادآور یک ضرورت جاودانه است؛ که آن‌هم چیزی نیست جز بازگشت به اصول. اصولی که ساده‌اند اما نادیده گرفته می‌شوند... چیزهایی مثل سکوت به‌جای هیاهو، صداقت به‌جای مصلحت و کارکردنی که به جای اجبار از معنا و عشق برمی‌خیزد.

این کتاب همچنان یکی از متون بنیادین اخلاق فردی و تفکر اصیل به شمار می‌آید و برای هرکس که از رخوت کار بی‌پایان و ارزش‌های تحمیل‌شده‌ی جامعه خسته است، راه را به درون و جایی که هنوز می‌توان صادقانه در آن زیست، نشان می‌دهد. این کتاب با ترجمه‌ی امیرحسن مکی از انتشارات آریاگهر به چاپ رسیده و در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفته است.

کتاب زندگی بدون اصول برای شما مناسب است اگر

• از کارهای روزمره‌ای که فقط درآمد دارند اما معنایی ندارند، خسته‌اید.
• احساس می‌کنید در چرخه‌ی کار، پول و مصرف گرفتار شده‌اید و می‌خواهید دوباره خودِ زندگی را تجربه کنید.
• دوست دارید بفهمید چگونه می‌توان کار کرد، اما برده‌ی کار نبود.
• به مطالعه در زمینه‌ی فلسفه‌ی خوداتکایی، آزادی فردی و تفکر تعالی‌گرایانه علاقه‌مندید.

در بخشی از کتاب زندگی بدون اصول می‌خوانیم

اگر کودکی از پنجره پایین بیفتد و برای تمام عمر فلج شود، یا اگر شخصی از حملۀ سرخ‌پوستان چنان وحشت کند که مشاعر خود را از دست بدهد، بیش از هر چیز از این بابت تأسف می‌خورند که دیگر توانایی کار کردن ندارد! به گمانم هیچ‌چیز، حتی جرم و جنایت، به‌اندازۀ این کار بی‌امان و مشغلۀ بی‌وقفه با شعر، فلسفه و حتی خودِ زندگی در تضاد نیست!

در حومۀ شهر ما مردی پرحاشیه و ناآرام زندگی می‌کند که قصد دارد یک دیوار حائل در پایین تپه و در کنار مزرعه‌اش بسازد. مقامات این فکر را در سرش انداخته‌اند تا بلکه برای مدتی از شرش خلاص شوند و او از من خواسته است که سه هفته‌ای را در این کار به او کمک کنم. با این کار شاید پول و منفعت بیشتری عاید او و وارثانش شود تا خرج عطینا کنند. اگر پیشنهاد او را بپذیرم، بسیاری من را به عنوان مردی سخت‌کوش و پرکار تحسین خواهند کرد؛ در عوض اگر تصمیم بگیرم به کارهایی بپردازم که به معنای واقعی کلمه مفید و باارزش است ولی چندان پول‌ساز نیست، شاید من را تنبل یا بی‌عار تلقی کنند! با این حال، از آنجا که خودم را ملزم به انجام کارهای بیهوده نمی‌دانم و همچون بسیاری از طرح‌های دولتی خودمان یا دیگر کشورها، هیچ‌چیز در این کارِ او را شایستۀ تحسین نمی‌بینم، ترجیح می‌دهم از آن چشم‌پوشی کنم.

اگر مردی برای تفریح و لذت بردن از طبیعت نیمی از روز را صرف پیاده‌روی در جنگل‌ کند، به احتمال زیاد او را فردی بی‌کار و بی‌عار برمی‌شمارند؛ اما اگر تمام روز را به قطع درختان و تخریب جنگل‌ها بگذراند، او را فردی سخت‌کوش و کارآفرین به حساب می‌آورند! گویی تنها بهره‌ای که از جنگل‌ها می‌توان برد قطع کردن درختانش است!