کتاب مغز افشاگر: ما چگونه انسان شدیم

کتاب مغز افشاگر، نوشته‌ی ویلایانور راماچاندران، یک اثر علمی خواندنی و جذاب در زمینه‌ی علوم اعصاب است. راماچاندران، عصب‌شناس برجسته‌ی هندی - آمریکایی است که تحقیقات گسترده‌ای در زمینه‌ی علوم اعصاب انجام داده و به همین دلیل شهرت خوبی به دست آورده. از میان روش‌های درمانی راماچاندران برای درمان درد در اندام‌های خیالی و اختلالات عصبی، می‌توانیم به آینه درمانی اشاره کنیم که شیوه‌ای بسیار جذاب و مؤثر است.

درباره‌ی کتاب مغز افشاگر

ویلایانور راماچاندران (Vilayanur Subramanian Ramachandran)، عصب‌شناس برجسته‌ی هندی - آمریکایی، تحقیقات بسیاری را در زمینه‌ی درمان بیماری‌های عصبی ارائه داده و رویکردهای نوینی ارائه می‌دهد که تحولی بزرگ در دنیای علوم عصب‌شناسی محسوب می‌شوند. راماچاندران در کتاب مغز افشاگر (Phantoms in the Brain: Probing the Mysteries of the Human Mind)، به بررسی ویژگی‌های منحصر به فرد مغز انسان پرداخته و پرده از رازهای پیچیده‌ای مانند خودآگاهی، خلاقیت، زبان و حتی زیبایی‌شناسی برمی‌دارد. وی با تکیه بر یافته‌های علمی و تجربیات خود درمورد علوم اعصاب، نشان می‌دهد که چگونه مغز انسان توانسته است تمدن و فرهنگ را شکل دهد.

راماچاندران در کتاب مغز افشاگر، به موضوعاتی مانند اوتیسم، اندام‌های خیالی و نورون‌های آینه‌ای می‌پردازد که هر کدام از آن‌ها نقش مهمی در درک رفتارهای انسانی ایفا می‌کنند. نورون‌های آینه‌ای در درک رفتارهای اجتماعی و تقلید انسان‌ها از یکدیگر ایفای نقش کرده و می‌توانند کلید فهم خودآگاهی و خلاقیت انسان باشند. به‌طورکلی یافته‌های ویلایانور راماچاندران، تاثیر چشم‌گیری در درک رفتارهای انسانی داشته است.

نویسنده‌ی کتاب مغز افشاگر، با مطالعه‌ی اختلالات عصبی غیرمعمول مغزی توانسته است بینش‌های جدیدی را درباره‌ی عملکرد طبیعی مغز انسان ارائه دهد. برای مثال، تحقیقات او درباره‌ی اندام خیالی بسیار جالب توجه است. وی توضیح می‌دهد که بدن انسان حتی در غیاب یک عضو، آن را حس کرده و دردهای خیالی را تجربه می‌کند. راماچاندران با استفاده از رویکردهای نوآورانه و خلاقانه‌ی خود، درمان‌های مؤثری برای برخی از اختلالات عصبی ارائه داده است که از میان آن‌ها می‌توانیم به آینه درمانی اشاره کنیم.

آینه درمانی (Mirror Therapy) رویکرد درمانی جدید برای بیمارانی است که دچار دردهای خیالی هستند. در این روش، بیمار از یک جعبه‌ی آینه استفاده می‌کند تا تصویری از اندام سالم خود را ببیند و مغز را فریب می‌دهد که اندام خیالی وجود دارد و در حال حرکت است. این تکنیک به کاهش درد و بهبود عملکرد بدن کمک می‌کند. رویکرد ویلایانور راماچاندران در کتاب مغز افشاگر، بر پایه‌ی مشاهده‌ی دقیق بیماران و استفاده از روش‌های ساده اما خلاقانه است که اغلب آن‌ها نتایج بسیار شگفت‌انگیزی را به همراه دارند. این کتاب توسط رضا علوی با همکاری اکبر معارفی، شیما طیبی جزایری، هانیه تاجبخش، فرزانه احمدی بهنام، فاطمه ظفری و بهنوش عافیت طلب به فارسی ترجمه شده و به همت نشر شورآفرین، در اختیار شما عزیزان قرار گرفته است.

نکوداشت‌های کتاب مغز افشاگر

• شگفت‌انگیز، بلیغ! (نیویورک تایمز)
• این کتاب فوق‌العاده است. (دکتر فرانسیس کریک، زیست‌فیزیک‌دان)

کتاب مغز افشاگر برای چه کسانی مناسب است؟

مطالعه‌ی کتاب مغز افشاگر به تمامی بزرگسالان علاقه‌مند به علوم اعصاب و شناخت پیچیدگی‌های مغز انسان پیشنهاد می‌شود. دانشجویان و پژوهشگران فعال در زمینه‌ی روانشناسی و عصب‌شناسی نیز از مطالعه‌ی این کتاب لذت خواهند برد.

در بخشی از کتاب مغز افشاگر: ما چگونه انسان شدیم می‌خوانیم

کوتاه‌قد‌ها دیدگاه ما را نسبت به موقعیت ممتازمان در جایگاه انسان خردمند به چالش می‌کشند. اگر آن‌ها به منابع قاره‌ی اوراسیا دسترسی داشتند، آیا می‌توانستند کشاورزی، تمدن، چرخ و نوشتار را اختراع کنند؟ آیا خودآگاه بودند؟ آیا دارای معیارهای اخلاقی بودند؟ آیا نسبت به معیارهای اخلاقی آگاه بودند؟ آیا آواز می‌خواندند؟ می‌رقصیدند؟ یا این‌که این فعالیت‌های برخاسته از ذهن (و بر همان قاعده برخاسته از مدارهای نورونی مغز) فقط در انسان‌ها یافت می‌شود؟ اطلاعات ما درباره‌ی کوتاه‌قد‌ها بسیار اندک است، ولی شباهت‌ها و تفاوت‌هایشان با انسان شاید شناخت ما را نسبت به تفاوت‌هایی که با میمون‌ها داریم گسترش دهد و به درک ناگهانی یا تدریجی بودنِ فرایند تکامل انسان کمک کند. قطعاً پیدا کردن نمونه‌ای از دی.اِن.اِی کوتاه‌قد‌ها کشف علمی بزرگ‌تر و مهم‌تری نسبت به سناریوی بازیافت دی.اِن.اِی در پارک ژوراسیک خواهد بود.

مسئله‌ی ممتاز بودن موقعیت ما، که به دفعات در این کتاب مطرح می‌شود، تاریخی طولانی و بحث‌بر‌انگیز دارد. این موضوع مشغله‌ی فکریِ اصلی روشنفکران عصر ویکتوریا بود. شخصیت‌هایی که در این گفتمان شرکت داشتند غول‌های علوم سده‌ی نوزدهم، مانند توماس هاکسلی، ریچارد اووِن و آلفرد راسل والاس، بودند. اگرچه داروین آغازگر این مباحث بود، خود از مناقشه دوری می‌کرد. ولی هاکسلی که مردی درشت‌اندام با چشمانی تیره و نافذ و ابروانی پُرپشت بود، شهرتی در ستیزه‌جویی و حاضرجوابی داشت و اِبایی از آن نداشت. او برخلاف داروین از هر فرصتی برای بحث درباره‌ی تبعات نظریه‌ی تکامل انسان استفاده می‌کرد و به همین سبب به «سگ نگهبان داروین» مشهور شد.