کتاب آوای مرغ آمین: نیما یوشیج و آثارش

کتاب آوای مرغ آمین یک پژوهش ناب از زندگی شاعر خوش‌آوازه‌ی ایرانی نیما یوشیج و آثار به‌جامانده از او است. احمد کریمی حکاک و کامران تلطف دو پژوهشگر زبان و ادبیات فارسی، در این اثر خواندنی، شرح مفصلی از نقاط عطف و حوادث پررنگ زندگی نیما یوشیج ارائه می‌دهند و سیر و روند تبدیل شدن او به بزرگ‌ترین شاعر نوین فارسی را مرور می‌کنند.

درباره‌‌ی کتاب آوای مرغ آمین

صحبت از شاعر معاصر ایرانی و پدر شعر نوی پارسی، نیما یوشیج (Nima Yooshij)، از موضوعات داغ و همیشه جذاب محافل و جمع‌های ادبی است. به‌طوری‌ که شهرت و آوازه‌ی این ادیب ایرانی از مرز‌های کشور فراتر رفته و جای خود را در میان پژوهش‌های ادبی سایر ملل نیز باز نموده‌. کتاب آوای مرغ آمین (Essays on Nima Yushij) یکی از همین جستارهای ویژه و متفاوت است که توسط احمد کریمی حکاک (Ahmad Karimi-Hakkak) و کامران تلطف (Kamran Talattof)، دو چهره‌ی سرشناس پژوهش ادبیات فارسی صورت گرفته. آن‌ها در این مجموعه مقالات، سلسله اتفاقات مهم زندگی «علی اسفندیاری»، ملقب به نیما یوشیج را به‌ تصویر می‌کشند و به این پرسش مهم و چالش‌انگیز پاسخ می‌دهند: نیما، چگونه به نیما تبدیل شد؟

کتاب آوای مرغ آمین را می‌توان هم یک پژوهش تخصصی در دنیای ادبیات دانست و هم یک گشت‌وگذار کنجکاوانه در ابعاد و زوایای مرد جاودانه‌ی شعر معاصر فارسی. از همین جهت این کتاب هم برای دانش‌پژوهان و متخصصین شاخه‌های مختلف ادبی و علاقه‌مندان تاریخ ادبیات مفید است، و هم برای علاقه‌مندان و مشتاقان پیگیری زندگی مشاهیر ادبی.

اما چرا کتاب آوای مرغ آمین را نه یک تحقیق ساده بلکه جست‌وجویی عمیق و بسیار موشکافانه می‌دانیم؟ احمد کریمی حکاک و کامران تلطف با دقت‌نظر ویژه‌ی خود، تمامی حوادث دوران زندگی نیما را بررسی کرده‌اند تا به تأثیر اتفاقات مختلف بر شکل‌گیری شخصیت او و روند شعر‌هایش پی ببرند. برای مثال در بخش‌هایی از این کتاب شاهد جریانات سیاسی عصر نیما هستیم و رگه‌های حضور این حوادث را در آثار او دنبال می‌کنیم.

نویسندگان کتاب آوای مرغ آمین، از شخصیت‌های هم‌دوره‌ی نیما و روشن‌اندیشان زمانه‌ی او نیز غافل نمانده‌اند. آن‌ها در قسمت‌های مختلف اثر خود بر روابط حرفه‌ای نیما تمرکز می‌کنند و از مراودات فرهنگی او با بزرگانی مثل اخوان ثالث و جلال آل احمد می‌گویند. زندگی شخصی نیما ازجمله دوران کودکی یا ازدواج نیز از موضوعات جذاب دیگری است که ذره‌بین پژوهشی نویسندگان کتاب آوای مرغ آمین بر آن تمرکز می‌کند.

آوای مرغ آمین یک راه آشنایی لذت‌بخش با شخصیت‌ ویژه‌ی پیشوای شعر نو و همچنین سفر به عمق اشعار جاودانه‌ی او‌ست. آفرینندگان این کتاب، عنوان بسیاری از فصل‌های اثر خود را به یکی از اشعار مهم نیما گره می‌زنند و در کنار پژوهش در زندگی او، به تفسیر و توصیف مضامین پشت هر اثر نیز می‌پردازند. این همان نکته‌ای‌ است که خواندن این پژوهش را برای عموم مخاطبان ادبیات دل‌پذیرتر می‌کند.

آشنایی با الگو‌های ادبی و سبک‌ و سیاق شعری نیما نیز از دیگر مزایای خواندن کتاب آوای مرغ آمین است. مخاطبان این کتاب در بخش‌های مختلف آن می‌توانند با سلیقه‌ی شعری نیما آشنا شوند و درباره‌ی نمادگرایی او، نشانه و تمثیل‌ها و خلاقیت‌های ناب ادبی او بیشتر بخوانند. در کلام آخر کتاب آوای مرغ آمین اثری برای تمام مشتاقان دنیای ادبیات است؛ چه آن‌هایی که به سبک ادبی نو علاقه‌ دارند و چه‌ کسانی که از خواندن ادبیات کلاسیک و شعر سنتی فارسی لذت می‌برند. این کتاب با تلاش‌های انتشارات مروارید و ترجمه‌ی سهراب طاووسی تهیه شده است.

کتاب آوای مرغ آمین برای چه کسانی مناسب است؟

دانشجویان و پژوهندگان ادبیات فارسی و به‌ویژه شعر نو از خواندن این کتاب استفاده لذت بسیاری می‌برند. همچنین اگر به مرور زندگی‌نامه‌ی شعرا و شخصیت‌های برجسته‌ی تاریخ معاصر علاقه‌ دارید، این کتاب پیشنهاد ویژه‌ای برای شماست.

در بخشی از کتاب آوای مرغ آمین: نیما یوشیج و آثارش می‌خوانیم

تصویری که نیما از روستای دورۀ کودکی‌اش به یاد می‌آورد، در هاله‌ای رومانتیک قرار گرفته است. درواقع، از زمان شهرت او یوش به روستایی مشهور در ایران بدل شده است. او در طول زندگی‌اش عاشق تپه‌های پوشیده از کاج، مزرعه‌ها، و آسمان بی‌کران بالای آن بود. در طول اقامتش در تهران، همواره زمان‌هایی را به یاد می‌آورد که خود را در شکوه و عظمت آن تپه‌ها رها می‌کرد یا ساعت‌ها در ساحل رودخانه می‌نشست یا پرواز قرقاول‌های وحشی را نگاه می‌کرد. اگر خوش شانس بود، یکی دو بز کوهی در حاشیۀ جنگل پدیدار و به او خیره می‌شدند. علی هر زمان که می‌توانست قلمش را با خود برمی‌داشت و از شگفت‌انگیزترین و لذت‌بخش‌ترین صحنه‌ها نقاشی می‌کشید. او گاه به گاه به یاد می‌آورد که چگونه در هجوم آن همه زیبایی، کم‌کم احساس می‌کرد رؤیای عجیب دیگری او را تسخیر کرده است؛ رؤیای یافتن راهی برای بیان آنچه می‌دید؛ راهی که از استعداد نقاشی‌اش، که همه تحسین می‌کردند، فراتر برود.

نیما در بزرگسالی، هیچ‌گاه به زندگی در تهران عادت نکرد. هرچه بیشتر در پایتخت می‌ماند، نسبت به خاستگاه روستایی خود احساس افتخار زیادتری می‌کرد. بااین‌حال، او در زمان سخنرانی در کنگره، با ذکاوت دریافته بود که شعر فارسی تقریباً به‌طور انحصاری در مراکز بزرگ شهری رشد یافته است. او آن‌قدر شعر خوانده بود که بداند تعصب ضددهاتی بودن در فرهنگ ایرانی نهادینه و عمیق است.

در جوانی که سرگرم خواندن آثار شاعران رومانتیک فرانسوی مانند آلفرد دو موسه و شاتوبریان بود، کم‌کم به این فکر افتاد که دلیل اصلی «غیرطبیعی» بودن و درنتیجه مصنوعی بودن روش‌های بیان شعر کلاسیک فارسی، زندگی شهری است. او در سال‌های پس از جنگ جهانی دوم به ترویج بازگشت به طبیعت و شعر طبیعی، در حکم درمانی برای تصنع غالب بر شعر زمانه، پرداخت. نظریۀ بازسازی گاه به گاه ذهن از طریق طبیعت، بخش اساسی معرفی نیما از زندگی و شعر خودش است.