بله
در کتاب تکامل زبان و آسیب‌های رشدی از آریلد لیان قرار است درباره‌ی فراگیری و به‌کارگیری زبان بخوانیم. آنچه از نظر صاحب‌نظران در علوم‌شناختی و زبانشناسی شناختی با عنوان فراگیری زبان شناخته می‌شود، ابزاری است که انسان‌ها برای تداوم ارتباط زبانی به آن نیاز دارند. بااین‌حال هستند کودکانی که تا سنین بزرگسالی با آسیب‌های زبانی درگیر هستند. کتاب حاضر مروری دارد بر برخی از پژوهش‌هایی که تا سال 2016 میلادی درباره‌ی تکامل زبان، بخش‌های مختلف حافظه و ارتباط آن‌ها با زبان مطرح شده است.
درباره‌ی کتاب تکامل زبان و آسیب‌های رشدی
درباره‌ی مسئله‌ی تکامل در به‌وجودآمدن زبان انسان - شکل اشاره‌ای، گفتاری و نوشتاری - نظرات وسیع و بعضاً متفاوتی وجود دارد. در کتاب تکامل زبان و آسیب‌های رشدی (Language Evolution and Developmental Impairments) می‌بینیم که محققان رشته‌های مختلفی مانند علوم اعصاب، زبانشناسی و انسان‌شناسی تکاملی و روانشناسی و جامعه‌شناسی زبان، همه به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم می‌خواهند به پاسخ این پرسش بپردازند که آیا زبان به‌صورت یک ابداع دفعی در طبیعت ظهور کرده است یا ادامه‌ی توانایی‌های شناختی گونه‌های اولیه‌ی انسان‌ها بوده است؟ یا ترکیبی از هر دو؟
آریلد لیان - استاد ممتاز دانشگاه اسلو نروژ - این کتاب تکامل زبان و آسیب‌های رشدی را حاصل تحقیقات و یادداشت‌های دوران بعد از بازنشستگی و همکاری‌های داوطلبانه‌اش در مرکز منابع برتوِت (مرکز منابع ملی نروژ برای آموزش‌های ویژه در اسلو) می‌داند و از پس تعاملاتش با روان‌شناسان آموزش استثنایی توانسته است تجارب دسته اولی از کار با کودکان آسیب‌های رشدی زبان به دست آورد.
آریلد لیان (Arild Lian) در این کتاب استدلال می‌کند که توانایی فراگیری زبانی و آنچه او آسیب رشدی زبان می‌نامد، قابل‌انطباق با دوره‌هایی در مسیر تکاملی زبان است همچنین از نظر او مهارت‌هایی که نیاکان انسان در برقرارکردن ارتباط با یکدیگر داشته‌اند تا حدودی زیربنای دستور زبان امروزی را تشکیل می‌دهد. ازاین‌رو باید درباره‌ی اصطلاحات بالینی برای توصیف این وضعیت بازنگری کنیم. درواقع در کتاب تکامل زبان و آسیب‌های رشدی می‌بینیم که آنچه به‌عنوان آسیب ویژه زبانی می‌شناختیم، دقیقاً ویژه زبان نیست و با برخی از سایر توانایی‌های شناختی و آسیب‌های آن‌ها در ارتباط است. به همین منظور او از اصطلاح آسیب رشدی زبان برای توصیف این وضعیت استفاده می‌کند.
فصل‌های کتاب تکامل زبان و آسیب‌های رشدی به موضوعاتی مانند نارساخوانی، میانجی‌گری فرهنگی در روند تکامل زبان و روش‌های متقابل در زبان پرداخته است. مسئله‌ی نوبت‌گیری در میمون‌های مارموست به‌عنوان یک نمونه برای نشان‌دادن شواهد پیش انطباقی در قیاس با گفت‌وگوی انسانی مورد بررسی قرار گرفته است و تعاملاتی که نوزاد با مراقب خود دارد نیز موردبحث قرار می‌گیرد.
این کتاب با ترجمه‌ی محمدحسن ترابی در مجموعه‌ی کتاب‌های علوم‌شناختی نشر نویسه پارسی به چاپ رسیده است.
نکوداشت‌های کتاب تکامل زبان و آسیب‌های رشدی
- نویسنده به بررسی بینارشته‌ای تکامل انسان و توسعه‌ی زبان انسان‌ها از پیشاتاریخ تا به امروز می‌پردازد. هدف نگارش کتاب، ارائه دادن درک بهتری از اختلالات فراگیری زبانی در یک چارچوب دوگانه از زبان و زیربخش‌های آن با چارچوب مفهومی زیست‌شناسی تکاملی است. این کتاب به‌عنوان منبعی برای کسانی که در این زمینه‌ها تخصص دارند، مناسب است. در مجموع برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی، پژوهشگران و اعضای هیئت‌علمی توصیه می‌شود. (جی. دی. نیل، مجله‌ی choice، 2017)
- این کتاب مهم و درعین‌حال به‌موقع است؛ در این قرن اطلاعات زیادی درباره‌ی تکامل زبان در سایه‌ی درک اختلالات زبانی به دست آمده است. با این حال این اطلاعات در منابعی از رشته‌های مختلف پراکنده است. آریلد لیان همه‌ی این اطلاعات را یکپارچه کرده است و برای هر دو دسته‌ی پژوهشگران و متخصصان بالینی که با انواع اختلالات مرتبط با زبان سر و کار دارند، ضروری خواهد بود. (آرنولد گلس، استاد دانشگاه راتگرز)
کتاب تکامل زبان و آسیب‌های رشدی برای چه کسانی مناسب است؟
این کتاب برای پژوهشگران حوزه‌های زبانشناسی شناختی و تکاملی، محققان علوم اعصاب شناختی و پزشکان بالینی که با مسئله‌ی اختلالات زبانی درگیر هستند، مناسب و مفید خواهد بود.
در بخشی از کتاب تکامل زبان و آسیب‌های رشدی می‌خوانیم
باید تأکید کنم که تکامل زبان در وهله اول، تظاهری از تکامل زیستی است که البته با تغییر زبان نیز همراه است. از زمان آغاز نظریه تکاملی، تکامل زیستی و رابطه آن با تغییر زبان همواره بحث‌برانگیز بوده است. تغییر زبان را به‌صورت یک انگاره شجره‌نامه‌ای، مانند خانواده زبانی هندواروپایی، نشان داده‌اند. در زبانشناسی تاریخی، نیا زبان‌ها را تا حدود شش هزار سال پیش ردیابی کرده‌اند، اما باستان‌شناسان و زیست‌شناسان مقایسه‌ای اعتقاد دارند که احتمالاً انسان‌ها حداقل 100 هزار سال پیش به توانایی زبان دست یافته‌اند و بنابراین تکامل زبان یک بازه زمانی را در بر می‌گیرد که از دسترس زبانشناسی تاریخی خارج است.
این کتاب درباره تکامل زبان به‌مثابه یکی از توانایی‌های شناختی انسان بحث می‌کند، درحالی‌که مسائلی مانند تغییر زبان و رابطه تاریخی بین زبان‌های خاص اهمیت کمتری برای کتاب حاضر دارند. زبان به‌مثابه یکی از تظاهرهای تکامل زیستی خود را زمانی به روشن‌ترین شکل نشان می‌دهد که ما شیوه‌ای که انسان‌ها زبان مادری‌شان را فرا می‌گیرند با نتایج تلاش‌های انجام‌شده برای آموزش کاربرد زبان به شامپانزه‌ها مقایسه می‌کنیم. برخلاف کودکان طبیعی انسان، هیچ نخستی غیرانسانی دیده نشده است که به‌صورت خودبه‌خودی واژه‌ای را به زبانی تولید کند. باوجوداین، برخی از شامپانزه‌ها هنگام کاربرد قطعات پلاستیکی یا زبان اشاره آمریکایی از خود نوعی توانش ارتباطی نشان داده‌اند. به‌علاوه، آواسازی‌های زبانی در حیواناتی که ازنظر تکاملی دورتر هستند، مانند طوطی و فُک بندرگاه دیده شده است؛ این حیوانات می‌توانند واژه‌ها یا عباراتی شبیه واژه تولید کنند، اما هیچ‌یک از این گونه‌ها نمی‌توانند در مکالمه‌ای به‌غیراز مکالمه‌های خسته‌کننده شرکت کنند.
