مبارزات مردمی برای رسیدن به آزادی سابقهای به درازای تاریخ دارد. جنبش پلبهای روم یکی از نمونههای قدیمی و باستانی چنین اقداماتی است که در کتاب تجربه پلبینی دستاویز قرار میگیرد تا از طریق آن، نویسنده دربارهی تجربیات مردم زیردست در مبارزه با سلطهگران مطالعه کند. مارتین براو در این کتاب که در گروه کتابهای علوم سیاسی قرار میگیرد، پژوهش دربارهی فعالیت سیاسی تودهها را گسترش داده و مبارزات دموکراتیک رادیکال را از روم باستان گرفته تا جنبش «اشغال وال استریت» ردیابی میکند.
دربارهی کتاب تجربه پلبینی
پلبهای طبقهای از مردم فرودست در روم باستان بودند که در قیاس با طبقهی اشراف از حقوق و امتیازات کمتری برخوردار بودند. این طبقه نقش مهمی در جنبشها و انقلابهای سیاسی داشتند و به تلاشهایشان برای دستیابی به آزادی و حقوقِ بیشتر، شناخته میشوند. آزادیهایی که مردم از طریق اقدامات سیاسی به دست میآورند، موردی است که در این جریان اهمیت پیدا میکند و مارتین براو (Martin Breaugh) در کتاب تجربه پلبینی (The Plebeian Experience : A Discontinuous History of Political Freedom) به همین موضوع پرداخته است تا تجربهی مردم زیردست را برای به دست آوردن آزادی سیاسی بشناسد؛ چیزی که نظریهپردازان عموماً آن را نادیده میگیرند.
در حدود سال 494 قبل از میلاد، پلبهای رومی در تپهی آونتینه معتکف شدند تا به محرومیت سیاسی خود اعتراض کنند. اما این تنها یک اعتراض ساده به وضع موجود نبود؛ بلکه در حکم نشان دادن هویت و قدرت جمعی خویشتن بود. آنها به این طریق به خودشان و جهان ثابت میکردند که ارزشها و حقوقشان را به رسمیت میشناسند و برای دستیابی به آن تلاش میکنند. واژهی پلب در طول تاریخ از نظر معنایی متحول شد و معنای گستردهای پیدا کرد.

امروزه واژهی پلب به گروهی از افراد اطلاق میشود که در نظام سیاسی و اقتصادی نادیده گرفته شدهاند و از قدرت و امتیازات اجتماعی محروماند. مارتین براو معتقد است پلب نامی است برای قسمی تجربه که کرامت انسانی را از طریق عاملیت سیاسی تحصیل میکند. او در کتاب تجربه پلبینی به منشها و گرایشهایی اشاره میکند که از سلطهی سیاسی و نظم حاکم امتناع میکنند و قصد دارند که حیات جمعی متفاوتی بیافریند. میل به آزادی به معنای سیاسی آن، چیزی است که در این بین حرف اول را میزند. این پژوهش در چارچوب اندیشهها و نظریات نیکولو ماکیاولی قرار میگیرد.
نویسنده در کتاب تجربهی پلبینی به جنبشها، انقلابها و قیامهای بسیاری، از انقلاب کبیر فرانسه گرفته تا قیام علیه ژیروندنها یا قیام علیه ترمیدوریها، اشاره میکند تا در نهایت به ما نشان دهد چگونه مردم زیردست جامعه میتوانند از طریق اقدامات مستقل و متفرق آزادی سیاسی به دست آورند.
این کتاب را انتشارات ققنوس با ترجمهی فؤاد حبیبی منتشر کرده است.
نکوداشتهای کتاب تجربه پلبینی
- از یک جهت، میتوان مطالعهی کتاب مارتین براو را شجرهنامهای تاریخی از سیاستهای رادیکال جهانی یا به قول خودش «سیاست بسیاری از افراد» دانست. (مجلهی پرسپکتیوز آن پالتیکس)
- کتاب تجربه پلبینی اثر مارتین براو پژوهشی چشمگیر و درخور توجه در مطالعات سیاسی است. (انجمن کانادایی برای فلسفهی قارهای)
- یکی از جالبترین ویژگیهای این کتاب روشی است که نویسنده برای تحلیل اصل پلبی، در رابطه با آنچه که او «تاریخ ناپیوستهی آزادی سیاسی» میخواند، تعریف میکند. (مجلهی فلسفهی رادیکال)
کتاب تجربه پلبینی برای چه کسانی مناسب است؟
پژوهشگران، استادان و دانشجویان رشتهی علوم سیاسی و تاریخ یا فعالان سیاسی و اجتماعی که به دنبال درک بهتری از نحوهی مقاومت و مبارزه در برابر بیعدالتی هستند، میتوانند از این کتاب بهرهمند شوند.
در بخشی از کتاب تجربه پلبینی: تاریخی ناپیوسته از نبرد برای آزادی میخوانیم
اصطلاحات «پلبها» و «پلبینیها» به چه چیزی دلالت دارند؟ برگزیدن واژهای مختص به روم باستان ممکن است نابهنگام یا حتی عجیب و غریب به نظر برسد، بهویژه وقتی کسی، همانند ما، در پی تعریف و مشخص کردن نوعی عامل سیاسی مدرن باشد. با این حال، میتوان قسمی «تاریخ سیاسی پلبها» را از جمهوری روم تا اروپای قرن نوزدهم مقارن با لحظاتی که شورش و آزادی خویش را جلوهگر ساختهاند به تصویر کشید. بدینسان تاریخ سیاسی غرب دربردارنده رخدادهایی است که پلبها از طریق آنها نیرو و قابلیتهای سیاسی خویش را برای دگرگون ساختن نظم مسلط سیاسی به نمایش درآوردهاند. لذا، قسمی «اصل پلبینی» درون سنت سیاسی ما ظهور و بروز یافته است. عبارت «اصل پلبینی» باید در آن معنای کلیای فهم شود که پییر سیمون بالانش بدان نسبت میدهد، یعنی نوعی قاعده عمل که به نوع بشر هدفی رهاییبخش عرضه میکند و بهمثابه قاعدهای جهت فهمپذیری تاریخی عمل میکند.
از طریق مطالعهای مبتنی بر این تجلیات تاریخی میتوان طرحی کلی از تاریخ سیاسی پلبها و ویژگیهای متمایزکننده آنها ترسیم کرد. پلبها در جریان مبارزات بسیارِ خویش، در واقع از رویکردها و آرمانهایی اجتماعی و سیاسی جانبداری کردند. به نظر میرسد میل به شورش، که اغلب نیروی اصلی برانگیزاننده مطالبات پلبینی بود، با خواستی برای بسط و گسترش حوزه عمومی از طریق انتخاب قسمی سیاست فراگیرتر همراه بوده است. از اینجاست که پلبها تجربهای را آغاز میکنند که از رهگذر آن آزادی سیاسی پا به درون اجتماع میگذارد. ما از مجرای شماری از تجارب سیاسی عمدتاً پلبینی، به شکلی مشخصتر به وارسی رابطه میان پلبها و سنتهای کمونالیستی (که به قسمی سیاست مردمی مرتبطاند) و آگورافیلیک (که به آزادی سیاسی مربوطاند) خواهیم پرداخت.
بله























