کتاب یاکوبی

یکی از فیلسوفان اواخر قرن هفده و اوایل قرن هجده آلمان که از نخستین منتقدان انقلاب کبیر فرانسه شناخته می‌شود، فردریش هاینریش یاکوبی نام دارد. جورج دی جووانی در کتاب یاکوبی بر روی زندگی این فیلسوف، ابداعات و تأثیرگذاری‌هایش مطالعه می‌کند و رابطه‌ی وی را با ادیبان و اندیشمندان هم‌عصرش شرح می‌دهد. این کتاب حاصل ترجمه‌ی یکی از مدخل‌های دانشنامه‌ی فلسفه‌ی استنفورد است.

درباره‌ی کتاب یاکوبی

یکی از فیلسوفان آلمانی تأثیرگذار در عصر روشنگری، فردریش هاینریش یاکوبی نام دارد که با انتشار کتاب مناقشه‌ی اسپینوزاگرایی یا همه‌خداانگاری در مکتوبات شناخته و به‌عنوان منتقد ایدئالیسم استعلایی کانت معروف شد. او هم‌عصر گوته بود و رابطه‌ی پرفراز و نشیبی با وی داشت. جورج دی جووانی (George Di Giovanni) در کتاب یاکوبی (Friedrich Heinrich Jacobi) این فیلسوف آلمانی را معرفی کرده و از زندگی وی تا آثار و اندیشه‌هایش را تحلیل و بررسی می‌کند.

نویسنده‌ی کتاب یاکوبی، آثار این اندیشمند را به سه دسته تقسیم کرده و آن‌ها را بررسی می‌کند. این دسته‌بندی‌ها شامل آثار فلسفی اصلی، آثار ادبی و آثار جدلی می‌شوند که در بخش‌های جداگانه به آن‌ها پرداخته می‌شود. نویسنده در بررسی آثار فلسفی یاکوبی «نامه‌های اسپینوزا»، «گفتگوی وی با دیوید هیوم» و «نامه‌ی سرگشاده به فیشته» را بررسی می‌کند. سپس در بخش آثار ادبی از دو رمان وی با نام «مجموعه نامه‌های ادوارد آلویل» و «ولدمار» نام می‌برد و آن‌ها را نقد و تفسیر می‌کند. یاکوبی کتابچه‌هایی جنجالی در عرصه‌ی سیاست و نیز درباره‌ی مقام پاپ تألیف کرد که نویسنده از آن‌ها نام می‌برد و به شرحشان می‌پردازد.

در مجموع، جورج دی جووانی در کتاب یاکوبی میزان تأثیرگذاری آرا و تألیفات این متفکر عصر روشنگری را بررسی می‌کند و وی را نخستین کسی می‌داند که اصطلاح نیست‌انگاری را رواج داد و گفتمان مربوط به آن را جاری ساخت. یاکوبی به‌عنوان کسی شناخته می‌شود که تألیفاتش درباره‌ی اسپینوزا، توجه فیلسوفان جوان را به این شخصیت جلب کرد؛ هرچند که برداشت‌های بعدی از اسپینوزا به سمت‌وسویی رفت که هرگز مدنظر یاکوبی نبود.

این کتاب را انتشارات ققنوس با ترجمه‌ی محمدمهدی اردبیلی منتشر کرده است.

درباره‌ی مجموعه‌ی دانشنامه‌ی فلسفه‌ی استنفورد

مجموعه‌ی دانشنامه‌ی فلسفه‌ی استنفورد ترجمه‌ی مدخل‌های دانشنامه‌ای به همین نام است که دانشگاه استنفورد با هدایت ادوارد ان. زالتا تألیف می‌کند. این دایرة‌المعارف فلسفه به سرپرستی مسعود علیا در گروه انتشاراتی ققنوس منتشر می‌شود. کتاب یاکوبی ترجمه‌ی یکی از مدخل‌های این دانشنامه است.

کتاب یاکوبی برای چه کسانی مناسب است؟

کسانی که به شناخت یاکوبی، آثار و اندیشه‌های او علاقه‌مند هستند، می‌توانند از این کتاب بهره‌مند شوند.

در بخشی از کتاب یاکوبی می‌خوانیم

نخستین آثار منتشرشده یاکوبى، که برخى از آن‌ها با همکارى برادرش گئورگ نوشته شدند، ماهیتى مطلقاً ادبى داشتند. یاکوبى بعدها نیز، زمانى که غرق در مناقشات فلسفى شد، به انتشار قطعات پراکنده‌اى از این دست ادامه داد. اما شهرت او به عنوان چهره‌اى ادبى بیشتر بر دو رمان او، مجموعه نامه‌هاى ادوارد آلویل و ولدمار مبتنى است. هر دو اثر طى فرایندى طولانى شکل گرفتند و به صور مختلف در زمان‌هاى مختلف منتشر شدند (David 1913; Jacobi 1957). به احتمال زیاد شخصیت محورى رمان نخست، ادوارد آلویل، در طول شکل‌گیرى اثر متحمل تغییرات بنیادینى شد. در این‌جا صرفاً آن صورت اساساً مشخصى مورد توجه ماست که یاکوبى به ترتیب، در ویراست سال‌هاى 1792 و 1794 به او بخشید (این ویراست دوم در سال 1820 نیز بازنشر شد). هر دو رمان، به‌ویژه ولدمار، به محض انتشار مورد انتقاداتى ویرانگر قرار گرفتند. (10) اما در عین حال هر دو نیز از نوعى وجهه و محبوبیت برخوردار شدند. «رمان» نامیدن آن‌ها، به هر معناى مدرن این کلمه، گمراه‌کننده خواهد بود، زیرا هر دو اثر فاقد کنش دراماتیک جدى‌اند، و شخصیت‌هاى هیچ‌کدام باورپذیر نیستند. آن‌ها شخصیت‌هایى تک‌بعدى‌اند و کاملاً پرداخت نشده‌اند، و بیشتر سخنگوى ایده‌هاى اخلاقى و اجتماعى یاکوبى‌اند. به‌ویژه در مورد ولدمار، به نظر مى‌رسد که یاکوبى به جاى آن‌که بگذارد شخصیت‌هایش خودشان عمل کنند درباره شخصیت‌ها سخن مى‌گوید (David 1913, 92 & notes). این دو اثر در مقام روایت، به‌واقع استدلال‌هایى فلسفى هستند که در پوشش نازکى از تخیل پوشانده شده‌اند. با این همه، این ویژگى، که مى‌توان آن را از منظر صرفاً هنرى، ضعفى مهلک تلقى کرد، دقیقاً همان عاملى است که این آثار را به بخشى حیاتى از بروندادِ فلسفى یاکوبى بدل مى‌سازد.