کتاب هگل

کتاب هگل نوشته‌ی پل ردینگ، نگاه دقیقی به نظام فلسفی پیچیده‌ی هگل می‌اندازد و مروری جامع بر زندگی، آثار و نقش مهم او در فلسفه به دست می‌دهد. اثرگذاری هگل بر فلسفه‌ی کلاسیک و فلسفه‌ی مدرن غیر قابل انکار است و ردپای اندیشه‌های او تا به امروز، در مباحث فلسفی به چشم می‌خورد. در کتاب حاضر هگل را نه از نگاه خودش، بلکه از زاویه دید پل ردینگ، فیلسوف استرالیایی، می‌شناسیم.

درباره‌ی کتاب هگل

پل ردینگ (Paul Redding) معتقد است هگل یکی از شخصیت‌های برجسته در ایدئالیسم آلمانی است و برای سیستم فلسفی پیچیده و جامع خود که شامل علم منطق، پدیدارشناسی روح و فلسفه‌ی حق می‌شود، شهرت بسیاری دارد. نویسنده در کتاب هگل (Hegel) اذعان می‌دارد که شیوه‌های دیالکتیکی هگل که مشمول پرورش تفکرات به واسطه‌ی تضادها و تحلیل‌هایشان است، به پیشبرد درک و فهم کمک بسزایی می‌کند. یکی دیگر از مباحث کلیدی در کتاب هگل، ایدئالیسم مطلق است. هگل پیرامون این مفهوم بیان می‌کند که واقعیت نهایی را باید در ایده‌ها و مفاهیم یافت و نه در مواد و اشیاء. به عبارت دیگر، هگل معتقد است که تاریخ و جهان به وسیله‌ی فرایندهای ذهنی و منطقی تکامل یافته و مسیر حرکت این فرایندها به سمت تحقق شناخت و خودآگاهی است. آنچه در این فرایند اهمیت بالایی دارد، هماهنگ و یکپارچه شدن ذهن و واقعیت است.

گرچه در کتاب هگل، پل ردینگ به دیدگاه متافیزیکی هگل نیز پرداخته، ولی گفتنی است که تأثیرات او از متافیزیک بالاتر رفته و اندیشه‌های سیاسی و اجتماعی را نیز پوشش می‌دهد. هگل در اندیشه‌ی خود بر اهمیت آزادی، منطق و خودآگاهی در اجتماع تأکید دارد. پل ردینگ خاطرنشان می‌شود که عقاید و نظرات هگل تأثیرات چشمگیری بر حوزه‌های مختلف ازجمله نظریه‌ی سیاسی، تاریخ و فلسفه‌ی هنر و مذهب داشته است.

چنان‌که پیش‌تر گفته شد، هگل به مفهوم پدیدارشناسی روح نیز پرداخته است. او در پدیدارشناسی روح به واکاوی پرورش خودآگاه، از احساسات بنیادی تا علم مطلق می‌پردازد. نظریه‌ی او به چند بخش تقسیم شده که شامل یقین حسی‌انگارانه، ادراک، اجبار و درک، خودآگاهی، منطق، روح، مذهب و دانش مطلق است.

هریک از این مراحل حاوی تجزیه و تحلیل تناقضات موجود در فرم سابق خودآگاهی است که به درکی جامع از خود و واقعیت منجر می‌شود. پل ردینگ در کتاب هگل اذعان می‌دارد که هگل با بهره‌گیری از روش دیالکتیک برای بیان شفاف و درک‌پذیر این مراحل، بر پویایی و ماهیت اندیشه‌ی بشر که پیوسته در حال تحول است، تأکید می‌کند. یکی دیگر از مفاهیمی که پل ردینگ در این کتاب به آن پرداخته، علم منطق هگل است. هگل در این اندیشه، منطق را به چشم نظام دیالکتیک‌ها می‌بیند؛ فرایندی که ایده‌ها در آن به واسطه‌ی مغایرت‌هایشان پرورش می‌یابند. در واقع، منطق در فلسفه‌ی هگل نه تنها به‌عنوان یک روش برای رسیدن به حقیقت استفاده می‌شود، بلکه خودِ حقیقت نیز به‌صورت منطقی سازمان یافته است.

هگل در این اندیشه خاطرنشان می‌کند که اندیشه و هستی اساساً درهم تنیده هستند و اینکه درک این رابطه، کلید درک ماهیت حقیقت است. واکاوی جامع و کامل منطق، اساس نظام فلسفیِ هگل را سروشکل می‌دهد و بر ایدئالیسم آلمانی نیز تأثیر چشمگیری می‌گذارد. شما علاقه‌مندان به کتب فلسفی اکنون می‌توانید کتاب هگل را با ترجمه محمدمهدى اردبیلى که به یاری انتشارات ققنوس چاپ و راهی بازار شده است، تهیه فرمایید.

کتاب هگل برای چه کسانی مناسب است؟

اگر دانشجوی فلسفه یا علاقه‌مند به مسائل فلسفی هستید، خصوصاً اگر به دنبال کتابی مختصر و مفید درباره‌ی فلسفه‌ی هگل می‌گردید، این کتاب بدون شک منبع ارزشمندی برای شما خواهد بود.

در بخشی از کتاب هگل می‌خوانیم

«ایدئالیسم» اصطلاحى است که لایب‌نیتس و پیروانش هرازگاهى براى اشاره به نوعى فلسفه به کار برده بودند که در تضاد با ماده‌گرایى قرار داشت. براى مثال، لایب‌نیتس افلاطون را به عنوان ایدئالیست در مقابل اپیکوروس به عنوان ماده‌گرا قرار داده بود. این تضاد ایدئالیسم با ماده‌گرایى نزد لایب‌نیتس، در کنار این حقیقت که در دنیاى انگلیسى‌زبان، فیلسوف و کشیش ایرلندى، جورج بارکلى (1685-1753) را اغلب نمونه فردىْ ایدئالیست مى‌شناسند، این فرض را پدید آورده است که ایدئالیسم ضرورتا آموزه‌اى «غیرماده‌گرایانه» است. این فرض البته نادرست است. ایدئالیسمِ مدنظر فیلسوفان آلمانى آموزه ایدئالیستى بارکلى را نمى‌پذیرفت که بر اساس آن نهایتا اذهان غیرمادى، چه نامتناهى (ذهن خدا) و چه متناهى (اذهان بشرى)، موجودات واقعى هستند و اشیاى به‌ظاهر مادى را باید قابل تقلیل به حالاتى از این اذهان یعنى «ایده‌ها» به معناى مورد نظر تجربه‌گرایان انگلیسى دانست.

همان‌گونه که استفاده لایب‌نیتس از افلاطون در مقام ذکر نمونه‌اى از ایدئالیسم نشان مى‌دهد، ایدئالیست‌ها در سنت آلمانى تمایل داشتند که واقعیت یا ابژکتیویته «ایده‌ها» به معناى افلاطونیشان را حفظ کنند، و نزد افلاطون، به نظر مى‌رسد این ایده‌ها اصلاً به عنوان [موجوداتى] «در» ذهن حتى در ذهن «خدا» ى افلاطونى درک نمى‌شوند. آن نوع تصورى که بارکلى دارد تنها در افلاطون‌گرایان اواخر دوران باستان و به‌ویژه در افلاطون‌گرایان مسیحى اولیه مانند سنت آوگوستین، اسقفِ هیپو، یافت مى‌شود. اما به‌ویژه نزد ایدئالیست‌هاى پساکانتى مانند هگل، فلسفه افلاطون از دریچه گونه‌هاى ارسطویى‌تر فلسفه نوافلاطونى فهم مى‌شود که بر اساس آن‌ها، «اندیشه‌ها» ى «ذهن الهى» نه به عنوان امورى مندرج در ذهنى صرفا غیرمادى یا روحانى، بلکه همچون امورى درون‌ماندگار در ماده تصور مى‌شوند. بنابراین، چنین فلسفه‌اى خصوصیاتى دارد که آن را به تصویرى همه‌خداانگارانه‌تر از اندیشه الهى که در اسپینوزا یافت مى‌شود نزدیک‌تر مى‌کند، یعنى در کسى که، براى مثال، ماده و ذهن را صفاتى از یک جوهر واحد مى‌داند.