کتاب جمشید خان عمویم که باد همیشه او را با خود می‌برد

کتاب جمشید خان عمویم که باد همیشه او را با خود می‌برد اثری از نویسنده‌ی کردتبار، بختیار علی است که شیرکوبیکس، شاعر معاصر کُرد، در توصیف او این عبارت را به‌کار برده است: «هر صد سال یکبار یک بختیار علی به‌وجود خواهد آمد.» داستان این اثر بر اساس زندگی یک نوجوان مبارز کمونیست است که در زمان بعثی‌های عراق روایت می‌شود؛ زمانی‌که حکومت تمام خاک سرزمین را جست‌وجو می‌کرد تا هیچ اثر و ردپایی از کمونیست‌ها و افکارشان نباشد.

درباره کتاب جمشید خان عمویم که باد همیشه او را با خود می‌برد

جمشید خان، شخصیت اصلی کتاب جمشید خان عمویم که باد او را همیشه با خود می‌برد (My Uncle Jamshid Khan: Who Has Always Been Taken by the Wind) مبارزی کُرد است که در مسیر رسیدن آرمان‌ها و ارزش‌هایش، هیچ مانعی را در برابر خود نمی‌بیند. روایت زندگی جمشید خانِ 17 ساله را برادرزاده‌اش، به عهده گرفته است. شکنجه‌های پیاپی رژیم بعثی از جمشید خان، پوستی سوار بر اسکلت بدنش ساخته است. او زیر شکنجه‌ها آنقدر لاغر شده که حالا قلم جادویی نویسنده می‌تواند بادهایی خلق کند تا جمشیدخان را از جایی به جای دیگر ببرد. او آزاده است و به هیچ بندی متصل نیست. روی هیچ زمین و خاکی تعصب ندارد و حالا می‌تواند هرجا که می‌خواهد برود. در واقع بختیار علی (Bachtyar Ali) مفهموم آزادگی را همینقدر شاعرانه و جادویی بر تن نحیف و لاغر جمشید خان می‌کشد. او هربار که با باد بلند می‌شود و به زمین می‌نشیند بخشی از وابستگی خود را به هر آنچه به زمین متعلق است، فراموش می‌کند.

میلان کوندرا در بخشی از کتاب «سبکی تحمل‌ناپذیر هستی» اذعان می‌کند که ما زیر بار فشار و سنگینی زندگی له خواهیم شد. هرچقدر این جهان شگفت‌انگیز را واقعی‌تر ببینیم حجم سنگینی آن بیشتر خواهد شد و به همان میزان اگر بپذیریم در بخشی از رویا قدم می‌زنیم سبک خواهیم شد، آنقدر که جمشید خان سبک شد و تعلقاتش را یکی پس از دیگری روی زمین گذاشت و خودش را به بادها سپرد.

بختیار علی در تلاش است که زندگی یک فرد متولد خاورمیانه را اینگونه تصویر کند: جایی میان بودن و نبودن، داشتن و نداشتن، تعلیقی که در هر ثانیه‌ی زندگی در جریان است و ارزش‌ها و آرمان‌هایی که می‌توانند با گذر بادی از غرب به شرق به تباهی و پوچی کشیده شوند!

بختیار علی در این داستان با استفاده از سبک رئالیسم جادویی بر شاعرانه بودن روایت تلخ زندگی این مبارز کرد می‌افزاید و شکل روایت سلیس و روان او نقطه‌ی عطفی برای جذابیت بیشتر این اثر می‌شود. نقد جنگ و بی‌ثباتی حاکم بر منطقه از یک طرف و روایت جادویی و شاعرانه‌ی او از تاوان افرادی که در زمان حکومت صدام حسین زندگی می‌کنند از طرف دیگر این اثر را تبدیل به یک روایت اعجاب‌انگیز از خاورمیانه و مصائبش کرده است.

کتاب پیشِ رو را با ترجمه‌ی روان مریوان حلبچه‌ای می‌خوانید. این اثر را انتشارات نیماژ چاپ و منتشر کرده است.

کتاب جمشید خان عمویم که باد همیشه او را با خود می‌برد برای چه‌کسانی مناسب است؟

این کتاب برای افرادی که به داستان‌هایی به سبک رئالیسم جادویی همراه با موضوعات اجتماعی و فلسفی و ادبیات کردی علاقه دارند، مناسب است.

در بخشی از کتاب جمشید خان عمویم که باد همیشه او را با خود می‌برد می‌خوانیم

کار محافظت از جمشیدخان برای پسرعمویم اسماعیل که شیفته‌ی یادگیری زبان و مطالعه بود، کاری ساده و خوشایند بود. من و اسماعیل هر دو از مدرسه متنفر بودیم. اما برخلاف من که عاشق گشت‌وگذار و دختربازی بودم، اسماعیل عاشق خانه‌نشینی و دنیای کتاب بود...

حسام‌خان در آغاز چند تکه طناب کوتاه و کلفت به ما نشان داد و گفت: «هروقت با هم بیرون رفتین، باید نزدیک عموتون جمشید راه برین، هر دو یا لااقل یکی‌تون این طناب‌ کمر جمشید رو محکم تو دستتون بگیرین اگر هم لازم شد، او هم طناب را به کمرش ببندد، مبادا گردباد راحت خان‌پسرم رو با خودش ببرد.... اگه باد خیلی شدید بود، باید هردوتون طناب‌ها رو محکم بگیرین که جمشید از زمین بلند نشه... چون اگه دوباره باد ببرتش، فقط خدا می‌دونه این دفعه چه بلایی سرش می‌آد و کجا می‌افته پایین.»

جمشید ابتدا ساکت بود، بعد مثل کسی که همه‌چیز را به شوخی بگیرد، ما را تماشا می‌کرد و سرش را تکان می‌داد و برخی از واژه‌ها و جمله‌های حسام‌خان را تکرار می‌کرد.