کتاب سماور مادربزرگ و داستان‌های دیگر از ادبیات معاصر قزاقستان

کتاب سماور مادربزرگ و داستان‌های دیگر از ادبیات معاصر قزاقستان، مجموعه داستانی از نویسندگان بزرگ قزاقستان است و یازده داستان کوتاه معاصر را با زمینه‌هایی مانند طبیعت، زندگی مدرن و زیست اجتماعی مردم قزاقستان، پیش از فروپاشی شوروی و پس از آن دربرمی‌گیرد.

درباره‌ی کتاب سماور مادربزرگ و داستان‌های دیگر از ادبیات معاصر قزاقستان

قزاقستان، کشوری است که روزی بخش‌های بزرگی از آن، جزو مرزهای ایران‌زمین بوده است؛ بعدها، یکی از جمهوری‌های اتحاد جماهیر شوروی شده و پس از تجربه‌ی سال‌ها استبداد و تهاجم فرهنگی، به استقلال رسیده است. این کشور، همانند بسیاری دیگر از همسایه‌ها و نزدیکان شمالی ایران، از بسیاری جهات، با ایران اشتراکات فرهنگی گوناگون دارد. همین است که هر کس، به ادبیات و فرهنگ غنی فارسی علاقه‌مند است، باید سعی کند چیزی هم از ادبیات و فرهنگ کشورهایی بداند که روزی در خاک پاک و غنی ایران ریشه داشته‌اند. در نتیجه، خواندن کتاب‌هایی مثل سماور مادربزرگ و داستان‌های دیگر از ادبیات معاصر قزاقستان بسیار مهم و لذتبخش خواهد بود.

کتاب سماور مادربزرگ و داستان‌های دیگر از ادبیات معاصر قزاقستان (Contemporary Kazakh literature: prose)، شامل یازده داستان کوتاه است. شیرخان مرتضی، کالیخان ییسکاک، سایین مرادبیکوف، عاصی عصمتیف، دولت عیسی‌بیکف، مرهبت بایگوت، دیدآخمت آشیمخانلی، تالاسبیگ آسمکولف، نورعلی اوراز، رزا موکانوا و دورن قوات نویسندگان داستان‌های این مجموعه‌اند. اکثر این داستان‌ها، تقابل زندگی و فرهنگ سنتی قزاق‌ها و زندگی در دنیای مدرن را به نمایش می‌گذارد و از تبعات آن می‌گوید. همین‌طور به اتفاقاتی که تاریخ قزاقستان را با فرازونشیب‌های سخت و طاقت‌فرسا گره می‌زند و حتی زندگی امروز مردم را نیز دشوار کرده است، اشاره می‌شود. مواردی مثل جنگ جهانی، سال‌ها سلطه‌ی شوروی بر قزاقستان، استبداد شدید و تهاجم فرهنگی بی‌سابقه‌ای که مردم قزاق در آن دوران تحمل کردند، انفجار هسته‌ای و... مسائلی هستند که می‌توانید اثرشان را در داستان‌های کتاب سماور مادربزرگ، که پرتره‌ای از زندگی معاصر مردم قزاقستان است، ببینید. عشق و احترام به طبیعت نیز، یکی از مضامین پررنگ این داستان‌ها به شمار می‌رود، به طوری که قطعا از خواندن سطرهای طولانی در توصیف زیبایی خیره‌کننده‌ی طبیعت، لذت خواهید برد.

کتاب سماور مادربزرگ با پیش‌گفتاری کوتاه اما بسیار مفید از آبتین گلکار درباره‌ی ادبیات معاصر قزاقستان و مسائل فرهنگی مربوط به آن شروع می‌شود. سپس نوبت به داستان‌ها می‌رسد. پیش از شروع هر داستان، معرفی کوتاهی از نویسنده‌ی آن ارائه شده است تا با دیدگاه وسیع‌تری نسبت به پیشینه‌ی داستان آن را بخوانیم و لذت ببریم. در حین خواندن یازده داستان، می‌توانید واژگان قزاقی موجود در کتاب را نیز بخوانید و از آن‌ها لذت ببرید.

داستان‌های کتاب سماور مادربزرگ و داستان‌های دیگر از ادبیات معاصر قزاقستان را علیرضا شفیعی‌نسب، ترجمه کرده و انتشارات کتابسرای نیک، آن را ذیل مجموعه‌ی مولیان به چاپ رسانده است.

درباره‌ی مجموعه‌ی مولیان انتشارات کتابسرای نیک

مجموعه‌ی مولیان انتشارات کتابسرای نیک، نمونه‌های فاخر ادبیات معاصر کشورهای شمال ایران را به چاپ می‌رساند. کشورهایی مثل قزاقستان، ازبکستان، ترکمنستان و... که پیشینه‌ی تاریخی و فرهنگی مشترکی با ایران دارند؛ اما این روزها، به دلایل متعدد، از نظر فرهنگی بسیار از ما دور افتاده‌اند. این مجموعه، با هدف شناساندن دوباره‌ی این فرهنگ‌ها به ایرانیان و کمرنگ‌تر کردن این گسست فرهنگی ترجمه و چاپ شده است.

کتاب سماور مادربزرگ و داستان‌های دیگر از ادبیات معاصر قزاقستان برای چه کسانی مناسب است؟

کتاب سماور مادربزرگ برای همه‌ی کسانی که به ادبیات و داستان کوتاه علاقه دارند و دوست‌داران آشنایی با فرهنگ‌های مختلف، بسیار خواندنی خواهد بود.

در بخشی از کتاب سماور مادربزرگ و داستان‌های دیگر از ادبیات معاصر قزاقستان می‌خوانیم

صندوقدار مدرسه پیرمردی به نام زین‌الله بود، بداخم و نچسب، عین گاوی که آماده‌ی شاخ زدن باشد. کل سال پالتوی زمستانی مندرسی به تن داشت که یقه‌اش از موی گربه بود. بچه‌ها جلوی رویش من‌باب احترام او را «آغای» می‌نامیدند، اما پشت سرش همیشه می‌گفتند «مردِ توی جعبه»؛ آن اوایل نمی‌دانستم این لقب را از کجا آورده‌اند. مدتی بعد بود که فهمیدم، اما آن وقت‌ها خیال می‌کردم صرفاً به‌ دلیل بداخلاقی‌اش است. به‌هرحال، این زین‌الله هرکس را که به دلش نمی‌نشست آدمی بی‌فایده و مفت‌خور می‌دانست؛ با یک چشم و بعد با چشم دیگرش به چنین افرادی نگاه می‌کرد، اما با دو چشمش هرگز. مشخص بود من هم دقیقاً جزء همین افرادی‌ام که از نظر زین‌الله وجودشان بیهوده است. همین که مرا دید، سگرمه‌ها را در هم کشید و صورتش توی هم رفت. کل بدنش خم شد و بنا کرد زیرورو کردن کفش‌هایی که داخل جعبه‌ای بزرگ بودند. یک جفت چکمه‌ی سایز چهل پرت کرد طرفم، انگار که تکه‌ای از گوشت تنش را جدا کرده باشد.

گفتم: «آغای، فکر کنم کمی برام بزرگ است.» ولی همین‌که با چشم‌های چون کاسه‌ی خونش به من زل زد، ترجیح دادم حرفم را ادامه ندهم.

«نکند خیال کرده‌ای این کفش‌ها را مفت و مجانی آورده‌اند اینجا تا جنابعالی سایز دلخواهت را انتخاب کنی؟ اینجا اندازه‌ی دو تا مدرسه‌ی شبانه‌روزی آدم مثل تو هست. اگر نمی‌خواهی بگذارشان اینجا، برو پی کارت!» این را گفت و رو برگرداند تا کارش را ادامه دهد.

ژاریقژولدیز، که پشت در ایستاده بود، سرش را با نومیدی جنباند تا به من بفهماند که نباید مخالفتی کنم. صندوقدار مشغول زیرورو کردن شلوارها و پالتو‌ها شده بود، یکی‌یکی درشان می‌آورد، سرتاپایم را ورانداز می‌کرد و دوباره لباس‌ها را تا می‌کرد و ته جعبه می‌گذاشت. معلوم بود دوست ندارد لباسی متناسب با اندازه‌ی من بدهد. اما به‌هرحال مجبور شد آخرین شلوار و پالتو را تحویل دهد.