کتاب تاریخ تحلیلی جامعه شناسی دیوان سالاری در ایران (جلد اول) از یک مجموعهی شش جلدی به تألیف علی اکبر فرهنگی، نویسنده و پژوهشگر حوزهی تاریخ است. این کتاب یک تاریخ تحلیلی از روند پیدایش و تکامل دیوان سالاری در اعصار مختلف تاریخ ایران ارائه میکند و به تحلیل جامعه شناختی و نقش آن در شکلگیری جامعه و فرهنگ ایرانی میپردازد.
دربارهی کتاب تاریخ تحلیلی جامعه شناسی دیوان سالاری در ایران (جلد اول)
اثری که پیش رو دارید، نخستین جلد از مجموعهی شش جلدی کتاب تاریخ تحلیلی جامعه شناسی دیوان سالاری در ایران نوشتهی علی اکبر فرهنگی، نویسنده و استاد دانشگاه به نام ایرانی، است. کتاب تاریخ تحلیلی جامعه شناسی دیوان سالاری در ایران (جلد اول) پژوهشی تاریخی در باب دیوانسالاری در تاریخ ایران ارائه میکند و این تاریخ را مورد تحلیل جامعهشناختی قرار میدهد. بد نیست اشاره کنیم علی اکبر فرهنگی، حاصل سی سال پژوهش و مطالعهی جدی در زمینهی دیوان سالاری در ایران را در این کتاب شش جلدی به تألیف درآورده است و با تکیه بر شواهد و مستندات تاریخی فراوان تأثیراتی که دیوانسالاری از نوع ایرانی بر جامعهی ایران گذاشته را برمیشمارد.

دیوانسالاری یا نظام اداری از نهادهای مهم هر دولتی به حساب میآید و به گونهای میتوان گفت ساختار کلی قدرت را شکل میدهد و بر تمامی نهادهای دیگر تأثیر میگذارد. تأثیر این نهاد دولتی آنقدر زیاد و عمیق است که با وجود تغییر دولتها در طول تاریخ، تحول چندانی در اساس نظام دیوانسالاری جهان به وجود نیامده است. اساس این نظام پابرجا مانده است، اما با این وجود تحولاتی در آن شکل گرفته است. کتاب تاریخ تحلیلی جامعه شناسی دیوان سالاری در ایران (جلد اول) این تحولات و عوامل مؤثر بر دگرگونیهای پیشآمده را تبیین میکند.
ساختار کتاب تاریخ تحلیلی جامعه شناسی دیوان سالاری در ایران (جلد اول) دو بخش اصلی دارد. در بخش اول ماهیت جامعه از نظر تاریخی مورد تحلیل قرار گرفته است. این بخش از دوران تمدنهای باستانی و عصر کشاورزی شروع میکند و تا انقلاب صنعتی و ظهور مدرنیته پیش میرود. بخش دوم بر جامعهی ایرانی تمرکز دارد و به کار جامعهشناسی تاریخی دیوانسالاری در جامعهی ایران میپردازد. این بخش ابتدا جامعه و محیط زیست طبیعی، اجتماعی و انسانی ایران را مورد بررسی قرار میدهد. سپس رویکردی تاریخی به خود میگیرد و از شروع تاریخ این کشور یعنی مهاجرت مادها شروع کرده تا حملهی اعراب به ایران و فراگیر شدن دین اسلام میرسد. در این بین سازمان سیاسی و تشکیلات اداری را در حکومتهای مختلف از جمله اشکانیان و ساسانیان را نیز توصیف میکند. در فصل آخر به نظام حکومت در عصر پیامبر اسلام میپردازد و دیوانسالاری را در حکومتهای خلیفههای مختلف اسلامی شرح میدهد.
کتاب تاریخ تحلیلی جامعه شناسی دیوان سالاری در ایران (جلد اول) به همت انتشارات علمی و فرهنگی به بازار کتاب ایران عرضه شده است.
کتاب تاریخ تحلیلی جامعه شناسی دیوان سالاری در ایران (جلد اول) برای چه کسانی مناسب است؟
مطالعهی کتاب تاریخ تحلیلی جامعه شناسی دیوان سالاری در ایران (جلد اول) را به علاقهمندان به متون سیاسی و تاریخی به ویژه تاریخ ایران پیشنهاد میکنیم.
در بخشی از کتاب تاریخ تحلیلی جامعه شناسی دیوان سالاری در ایران (جلد اول) میخوانیم
این روح یک ملت در ارتباط با زمان بوده است و از آن نیز تأثیر میپذیرد و میتوان آن را «تمایل زمانها» نامید. در ارتباط با انسانها میتوان آن را «احساسهای بشری» خواند. در رابطه با یک ملت همچون یک کل، میتوان آن را «شیوههای یک ملت» یا «عقیدۀ ملی» نامید. پس میتوان گفت منظور از روح تمدن همین چیزهاست. همین روح تمدن است که آسیا را از اروپا و آفریقا و آمریکا متمایز کرده و از هرکدامِ آنها تمدنی متفاوت بر جای میگذارد.
در میان جامعهشناسان کارکردگرا، دورکیم سعی داشت کاربردی انعطافپذیر از تمدن برگزیند تا بتواند آن را به سان یک متغیر هندسی به کار گیرد. او در یادداشتی دربارۀ تمدن، که همراه با مارسل موس نوشته است، میکوشد مفهوم کلی مبهمی را که تا آن زمان مشخصۀ تمدن شده بود کنار بگذارد و به آن محتوای مفهومی کاربردی اعطا کند. یک تمدن خاص را نباید با بشریت و تحول آن اشتباه گرفت. همچنین نباید آن را با یک ملت مشخص یکسان دانست. آنچه وجود دارد و آنچه میتوانیم مشاهده و مطالعه کنیم حضور تمدنهای گوناگون است. از این رو، تمدن مجموعۀ پدیدههایی اجتماعی است که به یک ارگانیسم خاص اجتماعی تعلق ندارد. این پدیدهها در پهنهها و حوزههایی میگسترند که از مرزهای ملی فراتر میروند؛ به همین شکل در دورانها و زمانهایی تحول مییابند که از تاریخ یک جامعۀ خاص درمیگذرند. بهنظر دورکیم در همۀ جوامع، یک خودآگاهی جمعی وجود دارد که از تصورات جمعی، از اندیشهها، ارزشها و عواطف مشترک در میان تمامی افراد جامعه مایه میگیرد. این خودآگاهی جمعی مقدم بر فرد است و بر او تحمیل میشود و نسبت به او خصلتی بیرونی و متعالی دارد. میان خودآگاهی جمعی و خودآگاهی فردی گسستگی چشمگیری وجود دارد. اولی نسبت به دومی برتر است؛ زیرا بسی پیچیده و نامشخص است. بر اثر خودآگاهی جمعی، وحدت و انسجام یک جامعه شکل میگیرد. فرضیههای دورکیم دربارۀ خودآگاهی جمعی، تأثیری انکارناپذیر بر نظریۀ آلفرد کروبر در مورد فرهنگ دارد که آن را یک سوپرارگانیسم معرفی میکند (پهلوان، ۱۳۸۸: ۳۷۱).
بله




















