کتاب شوهر دلخواه و زنی بی‌اهمیت: دو نمایشنامه

کتاب شوهر دلخواه و زنی بی‌اهمیت شامل دو نمایشنامه‌ی کمدی کلاسیک از اسکار وایلد، نویسنده‌ی ایرلندی است. شوهر دلخواه را از حیث پرداختن به مسائلی جدی مثل باج‌خواهی و فساد سیاسی، کمدی جدی می‌خوانند، در مقابل زنی بی‌اهمیت مضامین شادتر و لطیف‌تری را در برمی‌گیرد و دیالوگ‌های کنایه‌آمیز به آن غنا می‌بخشد. این نویسنده در کتاب خود به نقد اجتماعی و هجو طبقه‌ی اشراف‌ِ انگلستان می‌پردازد.

درباره‌ی کتاب شوهر دلخواه و زنی بی‌اهمیت

کتاب شوهر دلخواه و زنی بی‌اهمیت (An Ideal Husband; A Woman of No Importance) دو نمایشنامه‌ی کمدیِ ایرلندی است که تضاد طبقاتی در انگلستان را در اواخر سده‌ی نوزدهم نشان می‌دهد و نقد می‌کند. اسکار وایلد (Oscar Wilde) شخصیت‌هایی را با رازهایی بزرگ و خطرناک در سینه‌یشان به نمایش می‌گذارد که در صورت برملا شدنِ آن‌ها، شهرت و آبروی خود را می‌بازند.

اسکار وایلد در آغاز حرفه‌ی نوشتن با انتقادهای بسیاری از جانب منتقدان، همکاران و دوست و دشمنان مواجه بود. اکثرِ قریب به اتفاق، او را می‌کوبیدند و عقایدِ تازه‌اش را تقلید از عقاید دیگران می‌خواندند. کمتر کسی حاضر بود او را متفکری پیشرو و هنرمندی مبتکر بداند. همه متفق‌القول کارهای وایلد را متونی متکلف و پرزرق‌وبرق و پرادعا می‌دانستند؛ حال آنکه در این میان، عده‌ی کمی وجود داشتند که قدر و قیمت این نویسنده‌ی جوان و آوانگارد را می‌دانستند و جایگاه او را نه فقط در ادبیات ایرلند و انگلستان، بلکه در ادبیات جهان، محترم می‌شمردند. این تمسخر و استهزاها دیری نپایید و بالاخره اسکار ‌وایلد در مقام یک شخصیت ادبی برجسته شناخته شد. دیگر حتی مخالفان و بدگویانِ وایلد، وی را به محافل ادبی خود دعوت و از وی تجلیل می‌کردند. او تا سال 1895 موفق به نگارش نمایشنامه‌ی مهمی نظیرِ سالومه، شاهزاده‌ی خوشبخت و قصه‌های دیگر، شوهر دلخواه و زنی بی‌اهمیت شد.

نمایشنامه‌ی شوهر دلخواه در عین کمدی بودن، یکی از جدی‌ترین آثار اسکار وایلد است و ازآن‌رو آن را «کمدی جدی» می‌خوانند. در واقع این اثر چنان پرحادثه و آکنده از بحث‌های اخلاقی و مطالب جدی است که دیگر محل زیادی برای شوخی‌ها و بذله‌گویی‌ها باقی نمی‌گذارد؛ گرچه یکسره هم خالی از این ‌گونه چاشنی‌ها و ظرافت‌کاری‌ها نیست. این نمایشنامه‌ی چهارپرده‌ای حول محور باج‌خواهی و فساد سیاسی می‌چرخد. در ضیافتی که در خانه‌ی سیاستمداری به نام سر رابرت چیلترن برپاست، خانوم چولی برای باج‌خواهی و امتیاز گرفتن از وی حاضر می‌شود. او رازی از رابرت چیلترن می‌داند که افشایش می‌تواند زندگیِ او را نابود کند.

نمایشنامه‌ی زنی بی‌اهمیت کمدیِ دیگری است که نسبت به شوهر دلخواه از جدیت کمتری برخوردار است. در این نمایشنامه دیالوگ‌های شیرین و کنایه‌آمیز در درجه‌ی اول اهمیت قرار دارد و داستان در درجه‌ی دوم. زنی بی‌اهمیت فضایی آکنده از نشاط و سرزندگی دارد و در چهار پرده، طبقات بالای جامعه‌ی انگلیس را به هجو می‌کشد. باآنکه این اثر نسبت به دیگر کارهای اسکار وایلد، موفقیت چندانی کسب نکرد، چندین بار توسط شبکه‌ی تلویزیونی و رادیویی بی‌بی‌سی و دیگر پخش‌کننده‌های سینمایی مورد اقتباس قرار گرفت. داستان این نمایشنامه‌ی چهار پرده‌ای در قصر هنستنتون چیس و در سال 1893 می‌گذرد. تمام وقایع داستان تنها در یک شبانه‌روز اتفاق می‌افتند.

انتشارات علمی و فرهنگی کتاب شوهر دلخواه و زنی بی‌اهمیت را با ترجمه‌ی پرویز مرزبان روانه‌ی بازار کرده است.

اقتباس سینمایی و تلویزیونی از کتاب شوهر دلخواه و زنی بی‌اهمیت

فیلم شوهر دلخواه محصول سینمای بریتانیا در سال 1999 است. در این فیلم کیت بلانشت، مینی درایور، روپرت اورت، جولین مور و جرمی نورثام به ایفای نقش پرداخته‌اند و کارگردانی آن را الیور پارکر بر عهده دارد.

یک اقتباس تلویزیونی از نمایشنامه‌ی زنی بی‌اهمیت در سال 1960 از تلویزیون مستقل پخش شد که گریفیث جونز و گوئن هاتفورد در نقش لرد ایلینگ‌ورث و خانم آربت‌نات در آن بازی می‌کردند.

کتاب شوهر دلخواه و زنی بی‌اهمیت برای چه کسانی مناسب است؟

بازیگران، نویسندگان و کارگردانانِ تئاتر و سینما و حتی داستان‌نویسان از این اثر ایده‌های فراوانی خواهند گرفت. این کتاب همچنین برای علاقه‌مندان به خواندنِ نمایشنامه تجربه‌ای لذت‌بخش فراهم می‌آورد.

در بخشی از کتاب شوهر دلخواه و زنی بی‌اهمیت: دو نمایشنامه می‌خوانیم

لرد‌ گارینگ: با شما؟ هرگز. معامله‌ی شما با رابرت چیلترن معامله‌ی نفرت‌انگیزی است که درست باب سلیقه‌ی اجتماع نفرت‌انگیز امروزی است و من درباره‌ی آن چیزی نمی‌گویم. ولی شما که ادعا می‌کنید امشب برای صحبت در عالم عشق به خانه‌ی من آمده‌اید، کسی هستید که بزرگ‌ترین بی‌حرمتی‌ها را به مقام عشق کرده‌اید. اگر کلمه‌ی مقدس عشق بر لبان شما بگذرد آلوده و ملوث می‌شود، زیرا شما کسی هستید که یک کلمه از معنی عشق سرتان نمی‌شود و حتی دفتر آن را هنوز باز‌ نکرده، بسته‌اید و به گوشه‌ای انداخته‌اید. شما همان کسی هستید که امروز بعدازظهر به منزل یکی از نجیب‌ترین و شریف‌ترین زن‌های دنیا رفته‌اید که به سعایت و بدگویی شوهرش را در نظرش خوار و بدنام کنید و عشق پاکش را بکُشید و قلبش را مجروح و زندگی‌اش را تلخ و تباه سازید، بت مورد پرستشش را درهم بشکنید و روح وی‌ را دچار یأس و پریشانی کنید. این عمل وحشتناک و نفرت‌انگیز شما را به هیچ‌ عنوان نمی‌توانم ببخشم. در مقابل این کار دیگر عفو و بخشش وجود ندارد.

خانم چولی: آرتور، تو در حق من بی‌انصافی می‌کنی. باور کن که خیلی با من بی‌انصاف هستی. من برای تهمت‌زدن و آزار دادن گرترود به خانه‌اش نرفتم. در حقیقت وقتی وارد منزلش شدم چیزی که به فکرم نمی‌رسید همین بود. من به اتفاق لیدی مارکبی به ملاقات لیدی چیلترن رفتم که بپرسم جواهری که شب قبل گم کرده بودم در منزلشان پیدا شده یا نه. اگر هم حرف مرا باور نمی‌کنی می‌توانی از لیدی مارکبی بپرسی که تصدیق کند هر چه می‌گویم عین حقیقت است.